Sportbubbel

Laatst postte wielerauteur Herman Chevrolet dat hij stopte met voetbal kijken. Chevrolet had net de kwartfinales van het wereldkampioenschap rugby uitgezeten en toen was het hem opgevallen hoe saai dat spel voetbal wel is.

Vrijdag had de eerste halve finale van het WK tussen Nieuw-Zeeland en Argentinië volgens rugbykenners weinig om het lijf, maar de intensiteit, de inzet, de snelheid en de overgave waarmee de All Blacks kipkap maakten van hun verre buren van onder de evenaar, en het moedige verzet van die Argentijnen, dat zie je hoogstzelden in het voetbal. De andere halve finale, zaterdag tussen Engeland en Zuid-Afrika, telde slechts één try, maar de spanning spatte van het scherm af.

Ik kijk al een halve eeuw naar dat saaie voetbal en verbaas mij steeds weer over de opwinding die dat spel opwekt. De laatste 25 jaar, vooral ten behoeve van mijn lessenreeks ‘geopolitiek van de sport’, probeer ik achter het hoe en waarom te komen van de werelddominantie van een in wezen zeer saai en oneerlijk spel dat aan elkaar hangt van moreel verwerpelijke gewoontes als mensenhandel en matennaaierij.

Ik ben niet verder geraakt dan dat precies die oneerlijkheid, die onvoorspelbaarheid en vooral dat opzoeken van de fatsoensgrenzen de aantrekkelijkheid uitmaken van het toevalspel voetbal. Voor de oer-Vlaming zal wielrennen wellicht de wereldsport nummer één zijn, maar dat is pas een dwaling. Wielrennen is 90 procent van de tijd echt saai, zelfs vandaag nog, met de spannendste generatie wielrenners ooit. Bovendien is wielrennen vaak nog oneerlijker dan voetbal als het om de uiteindelijke volgorde op het podium gaat en is het zelden beter in het oprekken van de mores, maar wel authentieker.

Wat voetbal voor heeft op al die andere sporten die ook bijzonder aantrekkelijk en spannend en spectaculair en zelfs veel atletischer zijn dan voetbal, waaronder rugby, is dat het de eerste sport was om zich te organiseren. En dus ook de eerste sport die zichzelf heeft verkocht. En zich heeft gemoderniseerd en geëxporteerd en zodoende marktleider onder de sporten is geworden.

Geen andere sport komt ook maar in de buurt van voetbal, dat nu ook de VS definitief heeft veroverd. Aan die hegemonie is voorlopig weinig te doen hoewel er duidelijke signalen zijn dat de rek eruit is, dat voetbal de grenzen van de populariteit heeft bereikt.

Deloitte publiceert elke zomer de Annual Review of Football Finance. De te verwachten omzet van de grote vijf competities zou vorig seizoen nog lichtjes zijn gestegen, maar dit seizoen afplatten in Engeland en zelfs dalen in Frankrijk, Italië, Spanje en Duitsland. Als de financiële regels in de komende jaren worden aangescherpt zoals voorzien – en niet zoals in het verleden genegeerd of omzeild – zal die groei worden gestopt.

Het eerste duidelijke signaal kwam er onder de vorm van een regelrecht commercieel drama. In Frankrijk verzocht de Ligue 1 de voorbije weken de verschillende platforms (tv, streamingdiensten en online) biedingen in te sturen. Zelf hadden ze gehoopt op een totaalpakket ter waarde van 1 miljard euro en meer als het even kon. De lopende contracten zijn opgeteld 600 miljoen waard, wat door de markt als erg hoog wordt ingeschat.

Er kwam geen enkele bieding. Geen enkele envelop, geen mail, géén, u leest het goed. Niemand van de potentiële rechtenhouders wilde zich verbranden aan deze bedragen. Wellicht wordt het nu individueel onderhandelen met platforms. Van de som die ze uit de brand slepen – niet meer dan 600 miljoen euro, zo wordt gevreesd – gaat 5 procent naar de Buffet-taks voor de breedtesport, 2,5 procent naar de voetbalbond en 13 procent naar investeerder CVC, die een deel van de rechten heeft gekocht. En dat terwijl de Franse topklasse de voorbije twee seizoenen 880 miljoen schulden heeft gemaakt. Dat wordt bibberen.Ook in de andere grote landen is de rek eruit. Het lopende contract in de Bundesliga (2020 tot 2025) is 60 miljoen euro minder waard dan het vorige. De Premier League wilde in 2021 geen nieuwe biedingen, maar speelde op zeker en vroeg en kreeg een verlenging aan dezelfde voorwaarden. La Liga zit tot 2027 gebeiteld, maar ook dat contract is maar evenveel waard als het vorige. En de Serie A mikte op 1,2 miljard, maar moest vorige week afkloppen op 900 miljoen, iets minder dan het lopende contract.

En als u nu denkt: mooi zo, meer geld voor andere sporten, neen. Als de rek uit het voetbal is, dan betekent dit dat de hele sportbubbel op springen staat. Die collaps is overigens voor het eerst voorspeld in 2019 op een congres van rechtenhouders. Door een Arabier nog wel en dus werd hij niet geloofd.