Staatssteun

Een van de interessantste verhalen van afgelopen week in deze krant was dat van collega Dimitri Thijskens over de fiscale en parafiscale voordelen die de beroepssporters in dit land genieten. Er was een directe aanleiding: de federale begroting, waarover de partijen van de meerderheid het maar niet eens worden.

Het was Maxime Prévot van Les Engagés die de kat de bel aanbond. Hij had het over de indexsprong op alleen de uitkeringen en het tegenvoorstel dat hij had gelanceerd. Dat bestond erin de fiscale voordelen van de profvoetballers aan te pakken en zo meteen 70 miljoen euro te besparen.

De meerderheid binnen de meerderheid had daar wel oren naar, maar dat was buiten de voorzitter van tweedeklasser Francs Borains gerekend. Laat die nu toevallig Georges-Louis Bouchez heten en ook toevallig voorzitter van MR zijn.

Bouchez blokkeerde dat voorstel, en niet voor het eerst. Toen minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) in 2021 wilde doorpakken op de voetbalvoordelen, lag Bouchez ook dwars en baarde de berg uiteindelijk een muis.

Waar Prévot die 70 miljoen euro vandaan haalde, moet hij eens uitleggen. Het verhaal in deze krant verscheen woensdag, mocht u het nog eens willen napluizen. Daarin staat haarfijn dat het voordeel dat voetbalclubs en voetballers genieten aan kortingen op directe belastingen en sociale lasten oploopt tot 200 miljoen euro per jaar.

Je vraagt je als burger af waarom die sector steun moet krijgen als het gemiddelde salaris van een profvoetballer in de eerste klasse in de buurt van 400.000 euro ligt.

Nogal wat clubs zullen steigeren: niet bij ons. Klopt, het gemiddelde wordt fel omhooggetrokken door de enkele al dan niet vermeende topclubs, die denken heel hoge salarissen te moeten betalen.

Zo’n club is Club Brugge, en de baas daar heet Bart Verhaeghe. Club Brugge is de onbetwiste nummer één in België en dat zal nog wel een jaar of tien of langer zo blijven. Door de regels rond financiële fair play zijn de kaarten geschud. Overinvesteringen door concurrenten om de achterstand in te halen zijn zo goed als uitgesloten.

Verhaeghe fulmineerde vorige week in De afspraak over hoe men de al zo zwaar belaste sterke schouders (zoals hijzelf en zijn voetballers) nog meer zou willen belasten. Hij kreeg steun van Roland Duchâtelet, die vond dat die voetbalvoordelen best konden blijven voor ons aller geluk. Hij stelde voor om in ruil de terminalen een jaartje te laten inleveren. Zelfverklaarde topondernemers en EQ, het is toch een dingetje.

Iedereen weet dat België geen fiscaal paradijs is, althans voor loontrekkenden. Voor ondernemers, zeker voor ‘topondernemers’, valt dat al iets beter mee, maar dat is een andere kwestie. Veel relevanter in deze discussie is waarom de gewone Belgische werknemer tot de zwaarst belaste van Europa behoort en, na de Zweed, het minst overhoudt van zijn brutoloon, terwijl de ‘gewone’ Belgische voetballer er in Europa het meest van overhoudt.

België is wel een fiscaal paradijs voor voetballers en voetbalclubs. Het is een raadsel waarom Nederland daar binnen de Europese Unie niets over zegt. Door die voordelen heeft België zich in de Europese ranglijst kunnen opwerken van de twaalfde naar de zevende plaats. Zo heeft het vorig jaar Nederland ingehaald, waar de brutosalarissen ongeveer gelijk zijn aan die in België, maar de spelers netto bijna 100.000 euro minder overhouden.

Een land mag geen selectieve fiscale en parafiscale voordelen – dus staatssteun – verlenen aan één sector om die in een internationale context te bevoordelen. De Europese Unie heeft ons daar precies dertig jaar geleden in andere sectoren al voor op de vingers getikt.

De voetballerij argumenteert dat de voordelen terugvloeien naar de jeugdwerking. In de praktijk heeft dat geleid tot een handel in steeds jonger talent, vaak uit of naar het buitenland. Ook daarin heeft Club Brugge zich bekwaamd. Het verkoopt nu zelfs spelers die geen minuut in het eerste elftal hebben gespeeld voor miljoenen aan Europese topclubs. België staat op plaats 31 van 48 in de ranglijst van zelf opgeleide spelers. België is geen opleidingsland, het is een gesubsidieerd import-exportland.

Een kleine, zelfbedruipende sector (als hij geen gekke dingen doet) wordt jaarlijks voor 200 miljoen euro gesubsidieerd door de overheid om mensenhandel te financieren, uiteindelijk toch gekke dingen te doen en zijn voetballend personeel gemiddeld anderhalve keer het salaris van de premier te betalen. Hoe dat in deze budgettair precaire tijden nog langer te verantwoorden valt, is niet uit te leggen.

Risicoaanvaarding

In een botsing tussen twee Jezussen is een voetballer gestorven, in Spanje in tweede klasse. Dat had niet gehoeven, maar helemaal vreemd is het nu ook weer niet dat in een contactsport wordt gebotst. Een botsing op een slecht moment, met hoge intensiteit, op een kwetsbaar lichaamsdeel: dat kan gebeuren. Een slechte afloop door een botsing ook.

Wie de beelden van de botsing tussen Jesús de Miguel (spits van CD Tenerife) en Jesús Owono (doelman van FC Andorra) terugkijkt, zal schrikken. We zijn eraan gewend dat doelmannen uitkomen. Bijvoorbeeld in hun kleine backlijn, want ‘die is van de keeper’.

Komen ze in de grote backlijn uit, dan zijn het de moedige durfallen onder de gekken die ooit tussen de drie palen gingen staan. Spelen ze mee buiten de strafschopzone, dan zijn het meevoetballende en meedenkende moderne doelmannen.

Doelmannen die hun doellijn verlaten en springen, doen dat bijna allemaal met een opgetrokken knie. Ter bescherming vooral. Volgens Hendrik Van Crombrugge van KRC Genk ook om hoger te springen. Hij sleept er biomechanica bij en andere sporten, maar dat is onzin.

Basketbalspelers springen alvast niet standaard met opgetrokken knieën. Die halen de hoogste hoogte door zich uit te strekken. Meermaals in een basketbalwedstrijd clashen ze met elkaar, en behalve wat verstuikte voeten en hier en daar een kruisband bij het slecht neerkomen levert dat geen noemenswaardige schade op.

Doelmannen gebruiken de knie als harnas en om ruimte te creëren. Owono, die ook de nationale doelman is van Equatoriaal-Guinea, kwam met een hoge knie uit tot in de middencirkel. Daar katapulteerde/raakte hij Jesús de Miguel, die hem niet had zien komen. Owono bleef ongedeerd, De Miguel bleef roerloos liggen. Hij werd afgevoerd, Owono kreeg rood, de wedstrijd werd gestaakt. De Miguel overleed de volgende ochtend.

Wat Owono deed, was een overtreding, een zware overtreding. Rood was donkerrood. Was De Miguel opgestaan na de feiten en had hij verder gevoetbald, dan was artikel 130 van de tuchtcode van de Spaanse voetbalbond (RFEF) van toepassing geweest. Dat regelt de straffen voor gewelddadig gedrag tijdens het spel (violencia en el juego) waarbij sprake is van risico op letsel, maar waarbij geen directe blessures of schadelijke gevolgen zijn. Owono had dan tussen een en drie wedstrijden schorsing kunnen krijgen.

Omdat er sprake is van een blessure is wellicht artikel 102 van toepassing. Dat regelt de strafmaat voor gewelddadig gedrag met ernstige schadelijke gevolgen of zwaar letsel. De straf is dan vier tot twaalf wedstrijden.

Het was extreem gevaarlijk spel van Owono. Was De Miguel rechtgestaan, dan hadden de media gratuit gesproken over een moordaanslag, zoals recent met Ruben van Bommel tegen Aaron Bouwman bij de topper Ajax-PSV. Wat Van Bommel toen deed, is erger dan wat Owono deed. Hij beukte bewust in op het lichaam van Bouwman. Owono van zijn kant had – dat mogen we aannemen – de bedoeling de bal weg te koppen, wat als dat was gelukt zowat de enige mogelijke actie was geweest die geen rood had opgeleverd.

Is het een verzwarend element dat Owono Afrikaan is en dat er zoiets bestaat als de Afrikaanse tackle, een containerbegrip voor al te atletische tussenkomsten die resulteren in overtredingen? In de ogen van een deel van de publieke opinie wel. Die moet dan Schumacher-Battiston (WK 1982) eens herbekijken: twee blanke spelers, nog zwaardere beuk, geen rood, geen geel, zelfs geen strafschop.

De kwestie die hier opduikt, is die van het aanvaard risico. Spreek met tien juristen of advocaten over deze case en ze zullen elf meningen hebben. Geen van allen zal kunnen weerleggen dat de sport zelf dat soort acties aanvaardt en zelfs part of the game vindt, getuige het reglement.

Alle contactsporten hebben de laatste veertig jaar steeds strengere regels uitgevaardigd om de deelnemers te beveiligen en potentieel gevaarlijke situaties te bannen voor ze zich kunnen voordoen. Voetbal heeft dat nagelaten. Het is in hetzelfde bedje ziek als wielrennen: te weinig proactief in de beveiliging, te laks in de regelgeving en te soft in de bestraffing, zie het geworstel bij hoekschoppen.

De algehele cultuur in het voetbal is er een van steeds hogere intensiteit, van steeds hardere duels, van verruwing, en dat alles onder de noemer: het is geen sport voor mietjes en wie zich wegtrekt, is gezien. De Miguel zag niks en trok zich niet weg. Daarom moet hier het proces worden gemaakt van een sport die dit toelaat en niet van een doelman die denkt dat hij dat soort acties mag ondernemen.

Jeugd en spelen

Eergisteren kwam er een eind aan het ene internationale jeugdtoernooi en begon een ander. Noch van de U15 World Cup, noch van de Youth Olympics zal u veel terugvinden in de media. En dat is maar goed ook.

Bakoe in Azerbeidzjan was de setting voor de eerste en hopelijk laatste U15 World Cup & Festival. 3.000 jonge voetballers, geboren in 2011 en 2012, uit liefst 189 voetbalbonden werden midden in het schooljaar naar de petrostaat verscheept om daar via een ingewikkeld format met 32 groepen tot een winnaar te komen.

Drie keer raden wie dat werd. Spanje natuurlijk. Het won de finale met 3-0 van het eerder verrassende Tsjechië. En België, hoe deden wij het? Wij deden niks, want we zijn niet gegaan. Samen met nog zeventien andere Europese landen, de VS en Noord-Korea. Zelfs Jemen was er.

Wie was er ook? Rusland natuurlijk. Het maakte achtereenvolgens Soedan (12-0), Sierra Leone (7-0), Djibouti (13-0), Afghanistan (8-0) en Turkije (4-1) in, en sneuvelde vervolgens in de knock-outfase tegen Mexico. Rusland eindigde negentiende van de 189 deelnemende landen en in alle wedstrijden droegen de spelers hun eigen kleuren, werd hun volkslied gespeeld en heetten ze gewoon Rusland. Het was het eerste openlijke optreden van Rusland in vol ornaat in een teamsport sinds de inval in Oekraïne in 2022.

Zaterdag werd de voetbalfinale gespeeld en diezelfde dag begonnen in Dakar de Youth Olympics. Daar strijden 2.700 atleten uit 204 landen in 25 sporten om de medailles in 153 nummers. Voor het eerst is er ook een Refugee Team van zes jongeren. Het Belgian Olympic Team is er ook met twaalf atleten. De eerste die in actie kwam, was ene Robbe, die aantrad in de discipline taolu-changquan van het wushu. Een medaille zat er niet in.

En neen, u zal mij niet verleiden tot commentaar over wushu. Ook niet over de wenselijkheid voor de mens om wushu te beoefenen. De laatste keer dat ik mij daaraan bezondigde, was rond de Spelen van Peking, waar de Chinezen het als demonstratiesport promootten en ik het wegzette als een adequate manier om de stoelgang weer op orde te krijgen. Ik kreeg toen de banbliksem van een heuse professor wushu naar het hoofd geslingerd.

De leeftijdsgrens op de Youth Olympics verschilt van sport tot sport. De minimumleeftijd is evenwel 14, wat al voor vreemde toestanden heeft gezorgd. In Tokio 2020, op de Olympische Spelen voor volwassenen dus, werden vier van de zes medailles in het vrouwenskateboarden gewonnen door meisjes van 13 of jonger. Te jong voor de Youth Olympics, maar oud genoeg voor de echte Olympics.

Zowel de FIFA met zijn World Cup voor min-15-jarigen als het Internationaal Olympisch Comité met zijn Youth Olympic Games hameren op de unieke ervaring die jonge atleten opdoen. Onvergetelijk, carrièrebepalend, karaktervormend. De grote woorden zijn niet van de lucht als het erom gaat iets recht te praten wat in wezen krom is.

Er zijn meer redenen om internationale jeugdcompetities af te voeren dan om ze te organiseren. Zo is er het verschil in ontwikkeling tussen de 15-jarige vroegbloeier, geboren in januari, en de laatbloeier uit december. Het zou een mooie studie zijn: de geboortemaanden van alle geselecteerde atleten in kaart brengen. Wedden dat het eerste kwartaal oververtegenwoordigd was in Bakoe en dat nu ook is in Dakar?

Een jeugdtoernooi verpakken als een festival is onzin. Het gaat om winnen. In de olympische sporten gaat het erom jongeren zo vroeg mogelijk in een topsporttraject te duwen. Voor voetballers draait het om een uitstalraam voor makelaars.

De Youth Olympics werden in 2010 gelanceerd. Ze waren een idee van toenmalig sportpaus Jacques Rogge, die in 2009 net was herkozen en een legacy wilde nalaten, zoals hij dat in 1991 als voorzitter van de Europese Olympische Comités had gedaan met de European Youth Olympic Days (nu het European Youth Olympic Festival).

Een vergissing van formaat was het. 14-jarigen verdienen sport, goeie trainers, goeie accommodatie en af en toe een mooie trip naar een ander land. Wat ze niet nodig hebben is prestatiedruk in een internationale setting. Die komt met de jaren wel, als ze sterk genoeg zijn om dat gewicht te dragen.

De Dakar Games, zoals ze zichzelf noemen, zijn de eerste op Afrikaans grondgebied, nota bene onder een Afrikaanse voorzitter van het IOC. Het zullen wellicht voorlopig ook de laatste zijn. Afrika kan de complexiteit van de echte Olympische Spelen niet aan en het IOC heeft geen zin meer in de Youth Olympics. De toewijzing aan een gastland voor 2030 ligt stil. De wintereditie van 2028 in de Dolomieten zal de laatste zijn.

Sick puppies

Het is 2006 en we zitten met de toenmalige zender VT4 in het kasteel van Rullingen bij Borgloon voor de omkadering van het WK voetbal, gepresenteerd door Carl Huybrechts. Die heeft naast zijn vaste kader, waaronder uw favoriete columnist, ook enkele occasionele gasten uitgenodigd.

Een heel prominente gast is de dan 20-jarige Vincent Kompany. Het seizoen 2005-2006 was een rampseizoen geweest voor de jonge Kompany, met de ene blessure na de andere. Toch versierde hij die zomer dankzij zijn immense talent een transfer naar een buitenlandse topclub: Hamburger SV.

Ergens eind juni zat hij bij ons in de uitzending. Na de laatste tv-babbel bleef hij nog hangen en praatte hij eindeloos over de wereld, over van alles en ook over voetbal. Aad de Mos en Rick de Leeuw waren er ook. Het werd middernacht en toen vroeg hij of hij alsnog een kamer kon krijgen om te blijven slapen.

Rick had nog gezegd: “Welterusten. Wij gaan elke ochtend een stukje lopen. Als je mee wilt: acht uur.” De volgende ochtend stond hij stipt klaar. Loopschoenen aan.

Wat liepen we toen? Een kilometertje of tien, tegen een goeie 12 per uur. Harder zal het niet gegaan zijn, daar in de glooiingen van de fruitstreek.

Na het loopje kregen Rick en ik complimenten. “Dat was pittig. Ik hoop dat ik, als ik zo oud ben als jullie, ook nog zo goed kan lopen. Ik denk het niet. Ik loop niet graag. Eigenlijk ben ik een beetje een luie voetballer.”

Toen hij als speler-trainer bij Anderlecht terugkeerde, op die bloedhete namiddag in die witte partytent op Neerpede, zag hij er nog uit als een voetballer. Later als trainer bij Burnley ook nog wel, maar al iets molliger. Het seizoen 2023-2024, zijn laatste in Engeland, heeft hem uiteindelijk de das omgedaan.

Dat zie je op de foto’s. De stress van degradatievoetbal had zijn tol geëist. Hoeveel cortisolkilo’s erbij waren gekomen, wilde hij niet kwijt, maar het waren er te veel en hij zou er iets aan doen. Toen kwam Bayern München en telkens hij bij een wedstrijd aan de zijlijn verscheen, dacht ik: Vincent, dit gaat helemaal de verkeerde kant uit. Man, beweeg, loop wat, doe een beetje fitness in plaats van nog maar eens ’s avonds laat op je laptop naar de corneropties van een staartploeg te kijken.

Een goeie week geleden kreeg hij een appelflauwte tijdens een training van het tweede team van Bayern. Tot de oorzaak bekend raakte (meningitis), verschenen in alle media interviews met specialisten – de ene al langer gestudeerd dan de andere – die kwamen zeggen dat ze het niet wisten, maar dat het trainerschap een verdomd stressvolle job is.

Dat is heel juist, maar die stress doen trainers toch vooral zichzelf aan. Wie heeft ooit verordonneerd dat je als trainer om het andere interview moet poneren dat je weinig slaap nodig hebt en dat je vooral als eerste op de club wilt zijn en als laatste weg?

Welke trainer is ermee begonnen dat hij alles moet kunnen bepalen: de kleur van de gordijntjes in het spelershome, het eten, de trainingen, de tactiek, de fysiek, de stilstaande fases, de parkeerplaatsen voor de spelers? En uiteraard ook de scouting overzien, spelers halen, al dan niet en passant een percentje afdwingen en zich ten slotte druk maken om wat ze daarboven (het management) allemaal beslissen: onzin, ongetwijfeld bedoeld om hem het leven zuur te maken.

Coaches en trainers zijn niet te benijden. Aan de stress die bij dat vak hoort – de ene week een tovenaar, de andere een sukkelaar – valt niet te ontsnappen. Eén manier om er toch mee om te gaan, is alles relativeren. De illustere grootheid onder de basketbalcoaches, Gregg Popovich van de San Antonio Spurs, kon dat goed, dachten we.

De persconferentie in 2013, een uur voor de zevende finalewedstrijd (die hij zou verliezen van Miami Heat)…

Coach Pop, een zevende finalewedstrijd: kunt u dit moment waarderen?

“Het is een marteling en het is altijd lastig om een marteling te waarderen.”

Wat is dan het beste aan deze job?

“Niks. Daarom zeg ik altijd: coaches are sick puppies.”

Waarom zit u hier zo ontspannen bij ons, want over een uur moet u weer coachen?

“Omdat jullie vragen zo weldoordacht zijn dat ik er het grootste plezier in schep om een even weldoordacht antwoord te geven.” (algemeen gelach)

Zijn ironie en relativering hebben niet geholpen. Maandag is het twee jaar geleden dat de controlefreak, de humanressourcesmanager, de rekruteerder, de directeur basketbalzaken en ook trainer-coach Popovich een beroerte kreeg. Enkele maanden later kondigde hij na 29 jaar bij dezelfde club zijn afscheid als coach aan. Hoe zwaar dat leven erin heeft gehakt, ziet u op YouTube als u zoekt op ‘Gregg Popovich makes first public appearance’.

Dopingwalhalla


Het was het jaar 2002. Fotograaf Tim De Waele en ik waren op een meeting in Eldoret, een stad in het westen van Kenia, bekend als het epicentrum van de Keniaanse langeafstandslopers. Iten, nog beter bekend als loopwalhalla, was onze uitvalsbasis.

Kip Keino, goud in Mexico ’68 en München ’72, hadden we bezocht. We waren naar Kaptagat gereden om in de ouderlijke hut van een loopster ugali en sukuma wiki (maïspap met gestoofde boerenkool) te eten. De meeste indruk maakte het desolate en vervallen Kamariny Stadium, waar alle Kenianen die ooit iets hadden gepresteerd waren gepasseerd.

En nu stonden we in het atletiekstadion van Eldoret op 2.100 meter hoogte, later omgedoopt tot Kipchoge Keino Stadium en vandaag aan verbouwing toe. Er stond een steeple op het programma. Meer dan honderd lopers hadden zich ingeschreven. Op de eerste rij mochten de lopers starten die geen schoenen en geen deftige teamkledij hadden.

Daarachter stonden de lopers met gewone sportschoenen en een T-shirt, en helemaal achteraan die met spikes en een Nike-, Puma- of Adidas-shirt van een loopkamp. Bij de eerste waterbak, na 250 meter, viel een deel van de lopers zonder schoenen en shirt in het water en liep de rest, ook die met spikes, vrolijk over hun ruggen.

Tim en ik probeerden niet te lachen. Een man in maatpak kwam naar ons toe. “Speciale ervaring, niet, een steeple in Kenia?” Hij stelde zich voor: Yobes Ondieki. De (toen nog) frank viel snel: ex-wereldrecordhouder, wereldkampioen, nooit top op de Spelen, wel twee keer de beste op de Memorial en een band met België, want hij had samen met Bob Verbeeck gestudeerd.

We gingen zitten en raakten aan de praat. Over Kenia, Afrika, lopen, Eldoret, over alles. Het gesprek kwam op Dieter Baumann, de Duitser die hem op de Spelen van Barcelona had geklopt. Baumann was in 1999 betrapt op nandrolon, een anabole steroïde, en weet dat aan zijn tandpasta. De atletiekautoriteiten schorsten hem toch voor twee jaar en hij was nog maar net teruggekeerd in competitie.

Ondieki hield daarop een referaat: hoe de Afrikanen altijd weer worden bedrogen door het rijke Westen, nu met nieuwe dopingmiddelen die eerst bij ons op de markt kwamen en die de arme Afrikanen zich niet konden permitteren. Dat was in 2002, het laatste jaar van de grote epo-epidemie in de sport. “Onze epo hangt hier in de ijle lucht”, besloot Ondieki filosofisch. “We don’t need that stuff to be good.”We zijn nu bijna 25 jaar later en wat zou ik Ondieki graag nog eens horen. Zaterdag stond in de krant dat Peres Jepchirchir voorlopig is geschorst omdat er in haar A-staal epo is gevonden. Jepchirchir is voormalig wereld- en olympisch kampioene, veel grotere vissen vind je niet in het dopingnet. Eerder al was de olympische kampioene van 2016 (Jemima Jelagat Sumgong) betrapt en geschorst, en vorig jaar viel ook wereldrecordhoudster Ruth Chepngetich door de mand.

Er zijn nogal wat foute landen in de internationale sport, te rangschikken van een beetje fout tot heel erg fout. Kenia is heel, heel erg fout. Kenia is hét dopingwalhalla. Toen de Athletics Integrity Unit, het eigen dopingcontroleorgaan van World Athletics, eind vorig jaar de lijst publiceerde met gesanctioneerde atleten, stond Kenia bovenaan: 140 – inmiddels 148 – Kenianen (m/v) zitten een sanctie uit. Gaande van twee jaar over acht jaar tot levenslang, zoals Sumgong.

Een op de vijf gestrafte atleten komt uit Kenia. Ze doen daarmee ‘beter’ dan India, dat eind 2025 137 atleten op de sanctielijst had staan. Dat doping endemisch is in India, staat buiten kijf. Behalve het verschil in producten – India is gek op steroïden – is er dit: India is geen atletiekland. Vier olympische atletiekmedailles, waarvan twee in 1900 en twee op de twee recentste Spelen in het speerwerpen, staan in schril contrast met de 117 medailles (38 keer goud) van Kenia.

Wie het plaatje helemaal wil zien: Rusland staat met 75 geschorsten op de derde plaats. De eerste drie landen bezetten meer dan de helft van de strafbank.

De laatste twee jaar zijn opvallend vruchtbaar geweest voor de dopingbestrijding in Kenia. In 2024 kwamen er 65 schorsingen bij en in 2025 nog eens 21. In 2026 zitten we al aan acht extra namen. Geen enkel land heeft zoveel grote namen op de dopinglijst staan.

Wie zou denken dat ze zich in Kenia schamen voor dat wangedrag, neen dus. Al die doping-Kenianen, pfff, het is één groot westers complot, bedoeld om de grootste loopnatie van de planeet klein te houden. In 2029 zou World Athletics met het wereldkampioenschap naar Nairobi willen. Het foutste land van de atletiek belonen met een WK: zoals de zaken nu staan, lijkt dat een heel slecht idee.

De coëfficiënt

Een tijd geleden vroeg Langs de lijn, een sportprogramma op de Nederlandse radio, of ik mijn Belgisch licht wilde laten schijnen op de Europese coëfficiënt. En meteen ook wilde aangeven of en hoe de tweestrijd met Nederland leeft in en buiten het Belgische voetbalwereldje.

Dit declameerde ik: “Hebben wij in België aandacht voor de strijd om de Europese coëfficiënt? Vreemd antwoord misschien: niet echt. Die wordt sporadisch eens vernoemd in een analyse, zoals in ‘die Europese overwinning is goed voor de nationale coëfficiënt’. Dat de Belgische teams nu Nederland hebben ingehaald, is geen aanleiding voor leedvermaak. En niemand heeft het vooralsnog over Portugal.

“In België heerst niet de indruk dat het met het Belgische voetbal de goede kant opgaat. De voortdurende braindrain op steeds jongere leeftijd houdt ons meer bezig. Van een groter nationaal coëfficiëntenbelang is geen sprake. Deze week zullen de fans van Gent hopen op een blamage voor Club Brugge (en omgekeerd) en die van Club Brugge op een blamage voor Anderlecht (en omgekeerd).”

Het opgenomen tekstje mocht maximaal een minuut duren, anders had ik de vraag opgeworpen of dat in Nederland zo anders is. Ik heb daar lang genoeg gewerkt om te weten dat voor de fans van PSV en Feyenoord elke nederlaag van Ajax (en omgekeerd) bijna even zoet smaakt als een eigen overwinning.

De combinatie van zelf winnen en de ander die verliest is dan beter dan het beste orgasme. Een overwinning van Ajax toejuichen als PSV’er, of een overwinning van Club als Buffalo, omdat je er zelf op termijn misschien indirect beter van wordt: dat groepsdenken is niet aan de voetbalfan besteed.

Ook niet aan de voetbalbestuurder, dat even terzijde. Denk nu maar niet dat ze bij Club Brugge zaten te hopen op die zes Belgische bonuspunten die Union had kunnen verzilveren door alsnog de eindfase van de Champions League te halen. Neen hoor, dat Union die eindfase niet haalde, was misschien niet het beste voor de coëfficiënt, maar wel erg goed voor de eigen portemonnee. Club moest daardoor het voor de Belgische markt gereserveerde tv- en marketinggeld niet meer delen.

Ik volg de coëfficiënt, maar dat is eerder toevallig en omdat ik te lui ben om de X-accounts Football Meets Data (@fmeetsdata) en Coëfficiënten (@uefacoe) te ontvolgen. Anderzijds ben je zo snel mee. Misschien toch maar houden.

Die coëfficiënt lijkt ingewikkeld, maar is het niet. Voor de ins en outs verwijs ik naar de gespecialiseerde sites, maar misschien dit: afgezien van bonuspunten voor kwalificaties is elke overwinning (in de Champions League dan wel de Conference League) twee punten waard en een gelijkspel één punt. Die punten moeten wel worden gedeeld door het aantal teams dat een land bij de start in de Europese koers had. De twee punten van Club tegen Lens werden zo 0,4 punt en de twee punten van PSV dinsdag uit bij Porto 0,333 punt, omdat België vijf vertegenwoordigers in Europa heeft en Nederland zes.

Dat zal veranderen. De rangschikking wordt berekend op basis van de laatste vijf seizoenen en bepaalt de tickets voor twee seizoenen later. Vanaf volgend seizoen verliest Nederland zijn zesde plaats, goed voor zes Europese tickets, waarvan twee rechtstreeks in de Champions League.

Portugal is Nederland voorbij en pikt vanaf volgend Europees seizoen die zesde plaats in. Ook België is inmiddels Nederland voorbij, vandaar die vraag van de Nederlandse radio. Of België Portugal voorbij kan, is nog maar de vraag.

Wij zijn een van de negen landen die al hun Europese tickets verzilverden met deelname aan de leaguefase. De achterstand op Portugal bedraagt na de wedstrijd van eergisteren van Gent bij Braga 4,900 punten.

Als België ooit die zesde plaats wil pakken, zal het de komende jaren nog sterker uit de hoek moeten komen, want in de volgende twee seizoenen, die uit de vijfjarige stand wegvallen, deed België het toen al beter dan Portugal.

In het voorjaar van 2024 leek het er heel even op dat in september 2026 de nummers één en twee van de pintjesliga zeker zouden zijn van een plaats in de leaguefase van de Champions League, met daarnaast een voorronde voor het nummer drie. Dat feest ging niet door.

Dat de zesde plaats in zicht komt, is verwonderlijk. Vijftien jaar geleden stonden we nog geparkeerd op een twaalfde plaats, tussen de B- en de C-landen. Vanaf de editie 2012-’13 begon de gestage opgang. Bijna elk jaar werd een plaatsje gewonnen, tot we in 2018-’19 voor het eerst achtste stonden, bij de betere B-landen. En dat ondanks de steeds sterkere jaarlijkse braindrain. Of is het dankzij?ënt

Madison

De laatste dag van het WK baanwielrennen gekeken? Het laatste nummer van de vijfdaagse was de ploegkoers bij de mannen. De Fransen noemen die course à l’américaine, Spaanstaligen en Italianen americana, maar de echte internationale naam is madison.

Die naam komt van Madison Square Garden. Daarmee is niet de hedendaagse sporttempel in Manhattan bedoeld, onder meer bekend van NBA-kampioen New York Knicks, maar een houten wielerhal die op Madison Square stond. Op die baan werden aan het einde van de negentiende eeuw zesdaagsen gereden, toen wereldwijd de best bezochte en best betalende sportspektakels.

Oorspronkelijk betekende een zesdaagse: zes dagen aan één stuk rijden, in je eentje. Wie het minst sliep, reed de meeste rondjes. Dat leverde hallucinante taferelen op van halve lijken die nauwelijks nog in staat waren rondjes te draaien. Of zoals The New York Times schreef: “Een sportwedstrijd waarin de deelnemers gek worden in hun hoofden is geen sport, het is een brutale marteling.”

Een tweede man kwam er pas bij toen in de staat New York een verordening werd uitgevaardigd die bepaalde dat een deelnemer aan een fietswedstrijd niet langer dan 12 uur per etmaal mocht racen. Een tweede man erbij zetten was een trucje om de koers toch non-stop te laten doorgaan, zonder dat één renner voortdurend moest racen.

Voor één man alleen stond het afstandsrecord in die tijd op 3.360 kilometer (23,3 km/u). Met een maat erbij schoot dat ineens naar 4.490 kilometer, of zo’n 750 kilometer per dag, goed voor 31,2 km/u. Gisteren reden ze de madison op het wereldkampioenschap in Shanghai, ook met twee, en na 50 kilometer was het gedaan, aan bijna 60 km/u.

Maar als u hebt gekeken, dan hebt u ook kunnen zien wat voor een sportieve knoeiboel zo’n ploegkoers eigenlijk is. Meermaals tijdens dat uurtje rondjes draaien kreeg commentator Renaat Schotte, nochtans een kenner, er geen kop of staart meer aan.

“Waar is de kop van de koers?” Waarop cocommentator Tuur Dens, zelf baanwielrenner, opperde dat de Portugezen op kop reden. Hij had gelijk. Het duurde ook even voor de uitslag bekend was, en toen bleek België plots toch geen brons te hebben.

Schotte kwam wel vreemd uit de hoek toen hij een bruggetje maakte naar de aanstaande Zesdaagse van Gent. “Als u daar ooit gaat kijken en u wilt weten wie op kop rijdt, kijk dan naar de juryvoorzitter langs de kant van de baan. Die duidt aan waar de kop van de wedstrijd is.”

Ik kan daaraan toevoegen: “Als u ooit in Gent gaat kijken en u wilt weten wie op kop rijdt tijdens de wedstrijd: dat is van geen belang. In Gent is zowat alles vooraf geregeld: wie rondes mag nemen, wie vooral niet in de weg mag rijden en welke duo’s uiteindelijk om de ‘overwinning’ zullen strijden, toevallig in de laatste minuten van de laatste ploegkoers.”

Wil een wielerwedstrijd beklijven, dan moet het niet alleen min of meer eerlijk verlopen, je moet ook weten wie op kop rijdt, wie kans maakt om te winnen en wie niet. Lukt dat niet, afvoeren die handel.

De madison is al eens van het olympische programma geschrapt: op de Spelen van 2012 en 2016 stond hij er niet op. Dat gebeurde nadat in Peking in 2008 niemand nog wist hoe de koers in elkaar zat, zelfs de jury niet. Die moest uiteindelijk afgaan op de inzichten van landgenoot Marc Bollen, die het stadioncommentaar verzorgde en als enige door de bomen het bos nog zag.

In Tokio in 2021 was de ploegkoers plots terug, een stommiteit waarop ze bij de UCI ooit nog wel zullen terugkomen. Gisteren werden de Denen wereldkampioen: Lasse Norman Leth en Carl-Frederik Bévort. Kent u die laatste niet? Hij rijdt voor Uno-X. De eerste kent u wellicht als Lasse Norman Hansen. Hansen werd Leth toen hij trouwde met Julie Leth. Hij rijdt voor een clubteam en won al olympisch goud in de ploegkoers in 2021.

Zowel onze mannen- als onze vrouwenploeg kwam tekort in de ploegkoers, die Belgische specialiteit. Verkijk u vooral niet op de behaalde medailles. Vijf medailles zijn er twee meer dan vorig jaar in Santiago, maar afvalling (2 medailles), scratch (1) en puntenkoers (1) zijn niet olympisch en dus bijnummers.

Alleen het zilver van Fabio Van den Bossche en die vierde plek samen met Lindsay De Vylder in de madison zijn min of meer geruststellend voor de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. De Belgen zouden een voorbeeld kunnen of moeten nemen aan de Denen: baanwielrennen is een specialisme dat je er niet zomaar even bij doet. Laat dat ook een les zijn voor Lotte Kopecky. En besef ten slotte dat alle grote sportsystemen in die laatste anderhalf jaar nog een tandje of twee – eerst figuurlijk en dan letterlijk – zullen bijsteken.

Darwin op wielen

Gek/goed verhaal gelezen deze week. Het verscheen bij de concurrerende mediagroep en is geschreven door een bevriende collega die bij deze krant zijn eerste sporen verdiende. Hij is ingeseind, dus dan mag het.

Wij denken: Putte-Kapellen is gereden, gedaan met wielrennen op de weg, het is tijd voor Circus Modder. Mis. Circus Modder is al begonnen, zonder modder en ook zonder goeie renners, dat even terzijde. Putte-Kapellen is effectief gereden, maar een paar kilometer verder naar het noorden is de Eneco Tour aan de gang.

Dat is al vreemd, maar wat dan te denken van koppen als ‘Koersen in Algerije en sprinten met de hele ploeg’ of ‘Nog volop strijd voor plaats 30’? Samengevat: teams aan de zelfkant van het profpeloton reizen dezer dagen over de hele planeet om toch maar her en der een paar puntjes te sprokkelen. Plaats dertig is van belang vanwege de UCI-bepaling dat alleen teams uit de top dertig een wildcard kunnen krijgen voor een grote ronde.

Voor wie niet helemaal mee is: profwielrennen is een sport met verschillende snelheden en verschillende klasseringen. Je hebt de WorldTour, dat zijn de achttien teams die een WT-licentie hebben voor de periode 2026-’28. Intussen worden al punten verzameld voor de volgende cyclus. De laatste twee teams, op plaats zeventien en achttien, zijn Lotto-Intermarché en NSN.

Die moeten beginnen op te letten, want in hun nek hijgen twee Franse teams: Cofidis en Groupama-FDJ United. Cofidis staat erom bekend dat het in de eerste plaats rijdt om zo veel mogelijk renners zo hoog mogelijk te laten eindigen. Winnen is mooi, maar elk puntje telt. Bovendien hebben twee ProTeams, Pinarello Q36.5 en Tudor, zich puntengewijs al tussen de grote WorldTour-jongens genesteld.

Onder de WorldTour heb je de ProTeams. Tot vorig jaar waren dat er nog eens zeventien, voor de cyclus 2026-’28 zijn het er nog maar zestien. Opgeteld zijn dat 34 teams, waarvan 29 in Europa, 2 in het Midden-Oosten, 2 in de VS en 1 in Kazachstan. Die 29 Europese teams zijn, op één Hongaars team na, allemaal West-Europees.

Dat is het profwielrennen in de wereld. Vertalen we dat naar budgetten, dan gaat het om bijna 700 miljoen euro voor de WorldTour-teams en 150 miljoen voor de ProTeams. De vrouwenploegen zijn goed voor nog eens 80 miljoen. Samen is dat 930 miljoen.

Het voltallige profwielrennen wereldwijd haalt minder binnen dan elk van twee voetbalclubs afzonderlijk: Real Madrid (1,161 miljard euro) en FC Barcelona (975 miljoen). Zelfs het nummer tien in de rangschikking van voetbalomzetten genereert tien keer zoveel als de kapitaalkrachtigste wielerploeg, UAE.

We denken allemaal te weten hoe dat komt: er zijn geen tv-rechten in het wielrennen, er is geen ticketing in het wielrennen en de budgetten van de teams bestaan voor 90 procent uit sponsoring.

Niemand die zich afvraagt – en al helemaal niet bij de internationale wielerbond UCI – hoe dat wielermodel, als je al van een model kunt spreken, zich economisch beter zou kunnen organiseren. Ook niemand die erop wijst dat het voor het wielrennen nu of nooit is om de stap voorwaarts te zetten naar een goed beheerde economie.

Sinds de verrassende overwinning van Tadej Pogacar in de Tour van 2020 is het profwielrennen jaar na jaar na jaar aantrekkelijker geworden. Steeds kwamen nieuwe toprenners bovendrijven, de ene al jonger dan de andere. Het talent is historisch hoog, het aantal profteams historisch laag. Nooit heeft het wielrennen sportief meer gefloreerd, nooit heeft de sport zich slechter georganiseerd.

Profwielrennen verdient een model waarin sportieve, organisatorische en vooral economische zekerheid de basis vormt, en niet het darwinisme van licenties. Wie dat systeem heeft uitgedacht op basis van criteria als ‘behaalde punten’, heeft wellicht gedacht dat hij of zij de sport een dienst bewees. Wie aan die puntentotalen ook promotie naar de WorldTour en degradatie naar de ProTeams koppelde, heeft zich compleet vergist.

De belangrijkste man of vrouw bij de teams in puntennood is vandaag niet de eerste kopman, of de tweede, en ook niet de eerste of tweede sportdirecteur. Het is het genie op de service course dat kan uitvlooien waar met de minste inspanning de meeste punten te rapen vallen.

Het gevolg is dat uitgerekend de armlastigste teams op kosten worden gejaagd om renners naar Azië, Afrika en Midden-Amerika te sturen met die ene opdracht: winnen mag, maar niet ten koste van alles. Meedoen, meerijden, hoog finishen en zo veel mogelijk puntjes sprokkelen, dat is de opdracht.

Seixassionel

Statistieken om de statistieken is een journalistiek zinkgat. Juist benchmarken is de kunst. Neem nu het statje dat Paul Seixas de op drie na jongste winnaar is van een Monument. Met alle respect, dat slaat nergens op. Wat heeft het wielrennen van 1909 (Victor Fastre, 18 jaar), 1925 (Georges Ronsse, 19 jaar) en 1944 (Rik Van Steenbergen, 19 jaar) te maken met het wielrennen van vandaag? Of parcoursen van voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog in België met de zwaarste eendagswedstrijd ooit?

Hoewel wielrennen misschien de eerste professionele sport is geweest in de geschiedenis van de sportende mensheid, is het een gegeven dat alle sporten hun onderscheiden tijdperken hebben. Dat gaat zeker op voor wielrennen. Voor een fysiologische sport moeten we bovendien een grens trekken bij het biologisch paspoort. Laten we voor het gemak 2010 nemen. In het eerste decennium van deze eeuw waren de winnaars van de Monumenten gemiddeld 29,6 jaar oud. Tussen 2010 en 2019 steeg dat naar 30,5. Het lopende decennium is die leeftijd gezakt naar 27,1.

Twee dingen daarover. Eén: we zijn nog maar zeven jaar ver, te rekenen vanaf 2020. Twee: als Tadej Pogacar, Mathieu van der Poel en (wie weet) Wout van Aert blijven winnen, zal dat gemiddelde stijgen. Afgezien van die statistiek blijft het een cijfermatig gegeven dat wielrenners steeds jonger bij de top aansluiten en meteen voorin meedraaien.

Direct heeft dat niets te maken met de verbeterde dopingbestrijding, wel indirect. Na de steroïden-, epo- en transfusieperiode zijn de kwakzalvers uit het peloton verdwenen en heeft de trainingswetenschap haar intrede gedaan. Die is deze eeuw ook geëvolueerd met andere inzichten, andere methodes. Tegelijk werden jongere renners steeds vroeger opgespoord en trainingstechnisch beter begeleid.

Daar zijn nadelen aan verbonden – zoals het gevaar van overfixatie op gewicht en wattages – maar die wegen voorlopig niet op tegen de voordelen. Het wielrennen was ondanks de suprematie van Tadej Pogacar nooit boeiender dan vandaag, de atleten op de fiets waren nooit meer atleet.

De titel van deze column is plagiaat, gestolen van de frontpagina van L’Équipe van gisteren. Hij is even lullig als origineel, maar er zit een grond van waarheid in: de 20-jarige Seixas die de zwaarste klassieker niet alleen wint, maar ronduit domineert, is ook bij afwezigheid van die ene Sloveen niets minder dan sensationeel. Dat belooft voor de toekomst en de spanning in het wielrennen.

Seixas werd nog uitgelachen door onze Belgische commentatoren vanwege zijn melige boetedoening na de mislukte Franse putsch op het WK in Montréal. In Belgische media kreeg hij zaterdag ook een ster minder dan Remco Evenepoel. Op grond waarvan was niet helemaal duidelijk.

Niet de Tour van deze zomer, waarin Evenepoel tweede werd en Seixas kraakte in de laatste week en net van het podium viel, mogen we hopen, want dat was een andere tijd. Was het dan die winst – zeg maar het weggevertje van Giulio Ciccone – op het EK vorige week, neen toch?

Waren we dan Luik-Bastenaken-Luik vergeten, waar Seixas op de steile La Redoute de enige was die Pogacar kon volgen? De uitslag toen in Luik was redelijk duidelijk: Seixas smeerde tweevoudig winnaar (bij afwezigheid van Pogacar) Evenepoel een minuut aan zijn broek.

Zoals het er nu naar uitziet, krijgt Remco Evenepoel in de rittenwedstrijden en klassiekers na Tadej Pogacar ook nog eens Paul Seixas voor zich in de pikorde. Dat zal meer pikken dan hij wil toegeven.

Zowel op het WK in Montréal als nu weer in Lombardije speelde Evenepoels zwakke punt hem parten. Dat het meteen in zijn benen slaat als hij merkt dat andere renners minstens even goed zijn als hij, zit tussen de oren. De races waarin Evenepoel niet won, en soms ook die waarin hij wel won, hebben een atypisch verloop.

Het begint met vroeg lossen op een moment waarop niemand dat verwacht, niet het minst de ondervoorzitters van zijn supportersclub in de commentaarcabine die stante pede naar de Prozac grijpen.

“Oei, Remco. Dit ziet er niet goed uit, José.”

“Neen, Karl, ik vrees het ook.”

Waarna ‘Remco’ zich ‘herzet’ om even later als een dolle dwaas de achtervolging te gaan leiden en meestal nog heel dichtbij te eindigen. Of zelfs te winnen, zoals bij zijn eerste min of meer grote overwinning, in de Clásica San Sebastián in 2019.

Neen, 2026 zal niet zijn beste jaar ooit zijn. Het had gekund, 2022 overtreffen, maar nu is het te laat. Isaac del Toro (22), Paul Seixas (20), Lorenzo Finn (19), Giulio Pellizzari (22), om maar die te noemen, steken hem de volgende jaren allemaal naar de kroon en zullen hem eerder vroeg dan laat overvleugelen.

De Heilige LEO X

In de voetbalkerk is Lionel Messi de eerste Leo die heilig wordt verklaard. In de katholieke kerk kan dat er misschien nog van komen als hij echt doodgaat, en niet alleen als international.

De bekendste Leo’s die vóór hem heilig zijn verklaard, waren pausen: Leo I, Leo II, Leo III (kroonde Karel de Grote tot keizer), Leo IV en Leo IX. De eerste Leo was meteen de meest memorabele. Hij was paus van 440 tot 461 en weerhield Attila de Hun ervan Rome aan te vallen. Drie jaar later kon hij de Vandalen overhalen om Rome niet plat te branden. Niet helemaal hetzelfde als de World Cup winnen, maar toch.

Nu is er Leo X, afscheidnemend international van Argentinië en nog wat flexi-jobbend in Miami voor zolang het duurt. Soms, en maak daar maar ‘vaak’ van, omschreven als de beste voetballer die ooit heeft geleefd. Daar zijn de blinde bewonderaars van Diego Maradona en Cristiano Ronaldo het niet mee eens, maar daarom zijn ze ook blind.

Persoonlijk zou ik eerder stemmen op een voetballer die het spel blijvend heeft veranderd, eentje die later ook als trainer een voorbeeld was voor hele generaties na hem. Daarom neig ik naar Johan Cruijff, hoewel die als speler nog niet de helft van het palmares van Messi bij elkaar speelde.

Leg Messi en Ronaldo op de weegschaal en de balans slaat door naar Messi: 48 prijzen tegenover 37. Bij Messi zitten daar een wereldtitel, vier keer de Champions League en dertien landstitels bij. Dat zijn er vijf meer dan CR7, die wel een Champions League meer op zijn conto heeft. Messi won acht Gouden Ballen, Ronaldo ‘maar’ vijf. Messi lijkt ook een beter mens dan Ronaldo, hoewel hij Argentijn is en de combinatie van dat paspoort met voetbal zelden het beste in de mens naar boven brengt.

Maar… In de lofbetuigingen van de voorbije week is men weer eens gemakshalve aan het verleden voorbijgegaan. Alsof het een fait divers is hoe Messi vanuit Argentinië in Barcelona is beland, en wat daarna is gebeurd.

Toen hij in 2006 op de World Cup in Duitsland voor het eerst inviel bij de Albiceleste, was het nog een item. De vraag luidde toen: wat doet die Messi in godsnaam op een voetbalveld? Natuurlijk kon hij voetballen en was het een verademing om naar zo’n begaafde jongeman te kijken, maar daar ging het niet om.

Was hij wielrenner geweest, dan hadden L’Équipe en Bild een speciaal katern aan hem gewijd, en daarin zou het echt niet over zijn sportieve kwaliteiten zijn gegaan. Hij zou vervolgens met pek en veren zijn overgoten en verjaagd. Ze zouden hem gewoon uit de sport hebben geweerd, en dat had gekund, want van Messi is algemeen bekend dat hij als kind en tiener jarenlang groeihormoon kreeg, een middel dat op de dopinglijst staat.

Messi was 10 en 1,27 meter toen een endocrinoloog in Rosario in 1998 een tekort aan groeihormoon bij hem vaststelde en hem dagelijkse injecties voorschreef. De NBA zou hij niet halen, dat was toen al zeker, maar volgens zijn eigen arts zou hij ook zonder die kuur 1,55 à 1,60 meter zijn geworden.

Toen de behandeling in Argentinië onbetaalbaar werd, kwam Barcelona in beeld. Messi was 13 en 1,43 meter toen hij er in 2000 op proef kwam. Het was technisch secretaris Carles Rexach, ooit vleugelspeler naast Cruijff, die hem absoluut wilde en dat in december van dat jaar op een papieren servetje vastlegde.

Barcelona liet de hele Messi-clan naar Spanje overkomen en nam de kosten van de groeihormoonkuur over. Terwijl de kuur liep, kreeg de familie een salaris uitbetaald. Het resultaat is bekend: in het seizoen 2004-’05 debuteerde Messi als 17-jarige jongen van 1,70 meter in de eerste ploeg van Barcelona.

Een geheim was dat nooit, maar niemand uit de buitenwereld wees erop dat het toen nog onopspoorbare groeihormoon al jaren op de verboden lijst van het IOC stond, en vanaf 2004 ook op die van het wereldantidopingagentschap WADA.

De tiener Messi die groeihormoon kreeg en de volgende 20 jaar de helft van de wereld op een hoopje speelde: dat is hetzelfde als wanneer Patrick Lefevere een renner van 14 met epo had laten behandelen, waarna die iedereen bergop naar huis reed.

Ik verkies ook het naturel van Messi boven het narcistische van Ronaldo en het revolutionaire van Barça boven het randje fascistische van Real, maar ze hebben daar in Madrid wel een punt als ze Messi als el enano hormonado (de dwerg op hormonen) omschrijven.

De vraag die je hier als sportjournalist zonder de oogkleppen van de voetbaljournalist moet stellen, is deze: waarom hebben we twee decennia lang voor voetbal andere normen gehanteerd dan voor alle andere sporten?