Extreem, extremer, extreemst

Ik heb een fascinatie voor bergen en vooral voor bergbeklimmers. Twee keer heb ik de grote Reinhold Messner mogen interviewen. Durven interviewen, want Messner stond bekend om zijn humeur. Kunnen interviewen ook, beslagen genoeg op het ijs komen en vooral vermijden dat je over de dood van zijn broer begon.

Uiteindelijk begon hij de tweede keer in 2005, gezeten in een van zijn kasteeltjes (Juval voor de geïnteresseerden) er zelf over. Zijn broer was net teruggevonden en zijn theorie, dat hij zijn broer niét levend had achtergelaten tijdens de klim maar dat ze tijdens de afdaling in een lawine elkaar kwijt waren geraakt, was eindelijk bewezen door de plek waar het lijk was gevonden.

Dat drama waarbij hij zelf meer dood dan levend werd gered door een lokale herder voltrok zich in 1970 op de Nanga Parbat, een van de meest dodelijke bergen in de Himalaya. In die periode overleefden drie op de vier klimmers die klim niet. Vandaag geeft nog steeds een op de vijf de geest op de Killer Mountain. Voor wie niet genoeg krijgt van de doden: de Annapurna is historisch gezien de meest dodelijke met een op drie klimmers die overlijden tijdens de klim of de afdaling.

Messner was in 1986 de eerste die alle veertien achtduizenders bedwong zonder gebruik te maken van extra zuurstof. Zijn eerste achtduizender was overigens die Nanga Parbat waar het zo slecht afliep voor broer Gunther.

Fast forward naar 2021: Netflix brengt 14 Peaks: Nothing Is Impossible uit, een film over Nirma Purja die alle veertien achtduizenders beklimt in zes maanden en zes dagen tijd. Soms zonder, meestal met zuurstof. Purja is een Nepalees met een Brits paspoort, die via de Ghurkas – een Indiaas contingent in het Britse leger – uiteindelijk in de Royal Navy belandt als lid van de Special Boat Service, een illustere afdeling van de Special Forces.

Purja was gespecialiseerd in – hoe kan het ook anders – cold weather warfare. Zijn record van snelste opeenvolgende beklimmingen zou in 2023 worden verbroken door Kristin Harila en Tenjen Sherpa. Zij verbraken het record door in minder dan drie maanden (92 dagen) alle veertien toppen te bereiken.

Harila, een Noorse Sami-vrouw en voormalige bescheiden langlaufster, en Tenjen Sherpa misten hun eerste poging om binnen zes maanden als eerste vrouw de veertien toppen te halen omdat China haar in 2022 geen toestemming verleende voor de laatste twee toppen.

Toen die in 2023 wel binnen was, deden ze het dan maar in drie maanden. In één jaar tijd hadden Harila en Tenjen zo noodgedwongen 26 achtduizenders bedwongen. Later dat jaar zou Tenjen Sherpa verongelukken. Dat staat allemaal te lezen op Wikipedia, en dat heb ik pas ontdekt toen ik naar wat achtergrond over Purja zocht.

Waarom wist ik daar niet eerder van? Simpel: Netflix was er niet bij. De kijkcijfers van de 101 minuten durende docu waren niet bijster goed. Wie de film heeft gezien, vindt hem fantastisch, maar wie heeft de film gezien? Gevolg: Kristin Harila en Tenjen Sherpa zijn nobele onbekenden.

Dat is anders met Alex Honnold, die ook namens Netflix zondag de Taipei 101 naar boven klauterde. Hier geen sneeuw, geen gebrek aan zuurstof, geen achtduizend maar slechts een luizige vijfhonderd meter in het spel. Geen montage achteraf.

Gewoon een man die live langs een torengebouw naar boven klimt. In anderhalf uur. Cameraatje of twee in de buurt, een drone en een bodycam, en huppakee, kassa voor Netflix. En vooral: geen beveiliging. Extreem, extremer, extreemst.

Ik heb Netflix, maar ik weet niet of ik zal kijken, nu ik weet dat Honnold niet is gevallen. Als hij was gevallen, zou ik zeker niet kijken. Het is ook maar anderhalf uur dezelfde stalen buizen vastnemen en je naar boven hijsen, te digitaal, te gekunsteld, te artificieel en niet intelligent genoeg. Plus daarbij de lelijke backdrop: een torenflat is geen berg.

Als ik op een ladder sta van vier meter krijg ik al slappe knieën, dus is het niet aan mij om de fenomenale prestatie van Honnold ter relativeren. Maar als een prestatie pas telt als ze op Netflix komt, is er iets fundamenteels mis met onze waardenschaal.

Live kijken, wie daar zin in had en geen slappe knieën kreeg, kon dat doen. Al zaten er tien seconden tussen. Je weet nooit dat Alex ter hoogte van de 65ste verdieping een appelflauwte zou krijgen.

Honnold zei dat hij hoopte mensen te inspireren. “Als er iets is wat mensen moeten onthouden, dan wel dat hun tijd eindig is en dat ze die zo goed mogelijk moeten gebruiken.” Of onbeveiligd tegen een gebouw opklauteren kan worden gecatalogiseerd als je tijd goed gebruiken, daar is de jury het niet over eens.