Binariteit

Een door de Russen opgepookte rel op de voorbije Olympische Spelen en een vrouw als sportpaus, dat was nodig om de vrouwencategorie in de topsport voor eens en voor altijd af te bakenen. Donderdag kwam een einde aan de regelkakofonie rond trans vrouwen en vrouwelijke atleten met verschillen in seksuele ontwikkeling (DSD in het jargon).

De topsport omarmt de biologische binariteit. Een SRY-gentest zal moeten bepalen of je genetisch bent geboren als man, dan wel als vrouw. Hoe je er uitziet, wat je daar achteraf chemisch, operatief of administratief mee doet, welk gender je aanneemt of welke voornaamwoorden je kiest, er zijn voortaan maar twee geslachten in de topsport – man of vrouw – en onderweg mag je niet meer wisselen.

Dit heeft het voordeel van de duidelijkheid. Geen enkele topsportster, behalve trans vrouwen en vrouwen met een SRY-gen, die dit niet toejuicht. Dat deze maatregel het Internationaal Olympisch Comité op één lijn zet met Donald Trump en zijn haatspraak jegens transgender personen, is een spijtige samenloop.

Er is geen oorzakelijk verband. In de zomer van 2024 met de olympische boksrelletjes rond onder meer de Algerijnse Imane Khelif was ook de IOC-top van oude witte mannen zich eindelijk van deze problematiek bewust. Door de nakende machtswissel begin 2025 kwam dat op het bordje van de volgende voorzitter. Het werd Kirsty Coventry, een vrouw, en die maakte er korte metten mee.

Het IOC heeft de juiste conclusies getrokken. Het sportief voordeel van mensen met al of niet onzichtbare mannelijke genen negeren, is het licht van de zon ontkennen. Was het een gebrek aan informatie of een probleem met begrijpend lezen, maar wat uroloog en pionier in de transgenderzorg Piet Hoebeke donderdag verklaarde bij Gert Geens in De wereld vandaag leek op desinformatie.

Hoebeke ergerde zich aan de verbanning van vrouwelijke atleten met een SRY-gen. Voor de topsport zijn dat voortaan genetische mannen maar ze worden níét gebannen van de Olympische Spelen. Ze kunnen nog altijd deelnemen, alleen niet bij de vrouwen.

Inzake trans vrouwen argumenteerde hij dat het niet duidelijk is vanaf wanneer een testosterononderdrukkende behandeling effectief is en de trans vrouw de aangeboren mannelijke voordelen verliest. Dat klopt en misschien sluit je hiermee enkele individuen uit, maar nergens staat dat topsport honderd procent inclusief moet zijn. Topsport is juist gebaat bij strikte categorieën en doorgedreven exclusiviteit.

Transitie vóór de puberteit wel nog aanvaarden vond de professor van de UGent beter dan de uitsluiting van alle trans vrouwen. Moeten we ons – maar dat is een andere kwestie – niet eerder buigen over de vraag of transitie vóór de puberteit wel wenselijk is?

Hoebeke sprak ook over een invasieve bloedafname om het SRY-gen te bepalen. World Athletics had de primeur afgelopen zomer en die hadden geen bloed nodig om te bepalen wie bij de vrouwen mocht deelnemen aan het wereldkampioenschap atletiek. Eenmalig een simpele speeksel- of wangslijmtest volstond, een schril contrast met de mensonterende testen die Caster Semenya heeft ondergaan.

Dat met deze test ook de androgeen-insensitieve atleten worden uitgesloten van de vrouwencategorie, is pas echt fake nieuws. Beetje context: het complete androgen insensitivity syndrome (CAIS) is een zeldzame aandoening waarbij een persoon met 46,XY-chromosomen volledig ongevoelig is voor testosteron. Deze genetische man ontwikkelt zich als vrouw, met vrouwelijke uitwendige geslachtskenmerken, maar zonder baarmoeder, mét inwendige teelballen maar zonder de voordelen van testosteron in die hoge mannelijke doses.

In het communiqué van het IOC staat duidelijk dat de CAIS-atleten en nog enkele andere DSD-atleten een uitzondering kunnen krijgen ondanks de aanwezigheid van een SRY-gen.

De eerste uitzondering treedt morgen aan in de Aziatische bokskampioenschappen in Mongolië. Olympisch kampioene in de -57 Lin Yu-ting uit Taiwan neemt daar deel aan de vrouwencompetitie. In Parijs werd ze nog als halve man geout en ontsnapte nauwelijks aan de brandstapel, omdat ze ooit eens door de oude opgeheven internationale boksbond zonder wetenschappelijke grond was uitgesloten. Na SRY-testing en verdere onderzoeken mag ze van de nieuwe internationale boksbond World Boxing deelnemen als vrouw.

Deze nieuwe maatregel is zorgvuldig met overweldigende steun van de wetenschap en het sportveld tot stand gekomen. Een wanguitstrijkje is geen ‘catastrofale erosie van vrouwenrechten’ zoals een aantal organisaties met banden in de trans lobby van de daken schreeuwen. De maatregel draagt bij tot een veilige en correct afgebakende topsportomgeving voor de vrouw.