Voetbalverslaggeving

Zonde dat een student journalistiek nog nooit op het idee is gekomen om een thesis te wijden aan het fenomeen van de voetbalverslaggeving in dit land. De interessantste lectuur vind je op de pagina’s waar naast het wedstrijdverslag ook punten worden gegeven aan de spelers.

Die punten zijn je reinste journalistieke waanzin. Tenzij je als verslaggever de tactische richtlijnen vooraf en in de rust hebt kunnen volgen en tenzij je genoeg van het spel kent. Dat zijn twee tenzijs te veel. Tom De Wachter beoordelen in zijn doel zal nog wel lukken, maar om te weten of Piet Spits, Jan Schijf en Peter Beton hun opdrachten naar behoren hebben uitgevoerd, is inside-information nodig.

Vervolgens is het verslag allang geen verslag meer, met als drogreden: iedereen die het interesseert heeft toch al kunnen zien hoe die wedstrijd is gelopen. Dat klopt niet. De echte reden? Zelfs als je sinds de lagere school alle Panini-smoelboekjes hebt geplakt – een voorwaarde om voetbaljournalist te worden – is het onbegonnen werk om een prestatie in een toevalsport als voetbal juist te interpreteren. Toch staat naast de punten soms een ongezouten mening. Jan Schijf, 4 (het is Tripadvisor niet, dus op 10): raakte geen bal op het middenveld en verloor het duel waaruit het winnende doelpunt volgde.

Spelers zijn erg gevoelig voor punten. Aangezien de belangrijke wedstrijden worden gevolgd door twee, drie, vier of soms meer man personeel van één redactie is het nooit zo duidelijk wie de snoodaard is geweest die de 4 op 10 heeft gegeven.

Niet de chef voetbal. Die zweeft als een deus ex machina boven het vertoon en beschrijft in eloquente bewoordingen – of wat hij daar zelf onder verstaat, bij voorkeur gelardeerd met wat Engelse woorden – wat zich voor zijn ogen heeft afgespeeld. De vaste voetbalvolger van een club – sommigen onder ons moeten daar een half leven een hele boterham mee verdienen, geen grap – pleit ook onschuldig. Hij kan het op de derde/vierde man steken. In de realiteit zijn die punten een een-tweetje of een-twee-drietje tussen de aanwezige leden van eenzelfde redactie.

Uit de punten valt af te leiden wie in welke kleedkamer voor welk medium de bron is. Het volstaat om de punten te vergelijken en je tekent zo de lijntjes uit. Zoals er ook een oorzakelijk verband is tussen een mooi weekendinterview en de punten vooraf en achteraf.

Een bijzonder fenomeen is de club die het niet te best doet, maar waarvan de redactie vermoedt dat die in de lopende jaargang wel weer boven komt drijven. Of niet. Zo kon Anderlecht heel lang op mededogen rekenen, maar de laatste twee seizoenen was dat heel wat minder en verschenen ontluisterende verhalen over het reilen en zeilen binnen paars-wit. Deze jaargang is dat weer andersom.

Met deze achtergrondkennis volstaat het om de berichtgeving over Club Brugge en Antwerp te interpreteren. Beide clubs, zesde en zevende op negen en elf punten van leider Union, worden binnen de kortste keren weer bovenaan verwacht.

Met die overweging in het achterhoofd is het slimmer en vooral veel veiliger om bijvoorbeeld na de topper van vorig weekend niet te kritisch te zijn over de voorlopige prestaties en de huisanalist te laten zeggen dat het bij beide clubs al de hele tijd van niet kunnen en soms niet willen is.

Club, dat het laatste decennium het Belgische voetbal heeft gedomineerd, wordt ontzien omdat het Club is. Het werd ook bewierookt omdat het een recordomzet heeft geboekt. Dat in die omzet de spelersverkoop en de (ook al niet-recurrente) inkomsten uit de Champions League samen 100 miljoen euro uitmaken, terwijl vaste kosten als salarissen met 30 procent stegen naar een voor België waanzinnige 92 miljoen, dat werd niet vermeld. Wie zich luidop afvraagt wat dat in 2023-’24 zal geven, met die tegenvallende kern in de Conference League, komt in Westkapelle op de zwarte lijst.

Ook kampioen Antwerp wordt vooralsnog gespaard. Ze spelen nog steeds het cynische controlevoetbal dat hen vorig jaar met het nodige geluk een titel opleverde en daar komen ze dit jaar net iets minder mee weg. In de analyses luidt het dat Antwerp te weinig de ploeg heeft versterkt en in de winterstop maar eens de portemonnee moet bovenhalen.

De waarheid is dat Antwerp op de radar staat bij de UEFA omdat het te veel uitgeeft naargelang de inkomsten. Nergens lees je in de analyses dat de club recent is beboet voor financiële doping, zelfs belachelijk weinig is beboet, net als Anderlecht overigens. Wie dat opschrijft zoals het hoort, hoeft zich niet meer op of rond de Bosuil te vertonen.

Sociologisch experiment

---

De NBA is vorige week aan het seizoen 2023-’24 begonnen. Het belooft een heel interessante jaargang te worden. Aan het einde van de rit zullen we weten of:

– de ouder wordende Golden State Warriors nog één keer kunnen vlammen;

– de regerende kampioenen Nikola Jokic en de Denver Nuggets na hun eerste titel eendagsvliegen zijn;

– Luka Doncic een domoor was toen hij vorig jaar voor vijf jaar bijtekende bij de Dallas Mavericks;

– Giannis Antetokounmpo ook een domoor was toen hij vorige week aan 58 miljoen dollar per jaar bijtekende;

– Toumani Camara uit Brussel evenveel minuten blijft krijgen als in het seizoensbegin;

– de French freak Victor Wembanyama een hype dan wel een blijver is;

– LeBron James er aan het einde van het seizoen mee ophoudt.

James opende deze competitie. Dat doen ze prima in de NBA, de Lakers mochten meteen op bezoek bij de kampioen. Vorig jaar was dat altijd een garantie op spannende wedstrijden, maar de Nuggets wonnen wel alle vijf de confrontaties, waaronder een 4-0 in de play-offs. In onze nacht van dinsdag op woensdag werd het in Denver 119-107.

Meer dan welke andere competitie doet de NBA er alles aan om competitief evenwicht te bewaren. Niet simpel in een sport waar op ongeveer tweehonderd doelpogingen gemiddeld tachtig keer per wedstrijd wordt gescoord.

De NBA is ook een sociologisch experiment als meest inclusieve want zwartste competitie van de planeet. In de VS is 73 procent van alle professionele sporters opgeteld blank, 8,9 procent is zwart. In de NBA is 70,4 procent van de spelers zwart. Dat zou een daling van 7 procent zijn vergeleken met tien jaar geleden, maar dat is niet het hele verhaal. Vanaf 2016 hebben de statistici ook een gemengde categorie opgetuigd. Dat eerste jaar ging het om 1 procent. Dit jaar heeft bijna 10 procent van de NBA-spelers twee of meer verschillende etnische afkomsten, en bijgevolg hebben acht op de tien basketballers in de NBA (West-)Afrika in het DNA.

Het overaanbod van zwarte spelers is volgens mij een verhaal van nurture en nature. Nurture als sociologisch fenomeen met stadskinderen die hun vaardigheden ontwikkelen op achterafpleintjes. From rags to riches via de oranje bal. De pleitbezorgers van het welbevinden zullen het niet graag horen, maar een competitieve, darwinistische, ja zelfs af en toe toxische omgeving blijft een goede leerschool.

Daarnaast, en daar zullen dan weer anderen van steigeren, zijn er onder de zwarte atleten met hun vaak langere ledematen en hoger zwaartepunt (een fysiek voordeel) meer geschikte fenotypes voor deze sport.

De NBA is de werkgever die het beste betaalt: geen andere competitie parkeert meer atleten (15) in de top 50 van de best betaalde sporters wereldwijd. American football genereert veel meer geld, maar heeft ook veel meer personeel. In de NBA hebben de ploegen vijftien dikke contracten op de payroll en dan houdt het op. Bovendien zijn de atleten ongeveer halfnaakt en erg herkenbaar, geschikter dus voor reclamedoeleinden dan de geharnaste NFL-spelers.

De NBA: een zwart spel voor een wit publiek. Geen enkele andere competitie heeft zoveel zwarte hoofdcoaches. Vorig jaar waren dat er vijftien, voor het eerst in de geschiedenis van alle wereldwijde topsportcompetities één meer dan blanke coaches. De teams zijn wel allemaal in handen van oude witte rijke mannen, tot zover de inclusie.

Van vrouwen geen spoor bij die eigenaars, tenzij als minderheidsaandeelhouders. Er was tien jaar lang één zwarte eigenaar, de godheid Michael Jordan. Tot deze zomer. Toen heeft Jordan zijn meerderheidsaandeelhouderschap omgezet in een mini-aandeel. In 2012 kocht hij de zieltogende Hornets voor 275 miljoen dollar. Volgens zakenblad Forbes en anderen zou hij voor deze verkoop 3 miljard hebben opgestreken en dat voor een soort Westerlo van de NBA, een team dat in geen jaren ook maar in de buurt van de play offs is gekomen.

Tot slot nog deze vreemde tegenstelling. De laatste vijf meest waardevolle spelers (MVP’s) van de competitie waren van niet-Amerikaanse origine. De regerende MVP heet Joel Embiid van de Philadelphia 76ers, een Kameroener. Vorig jaar in juli nam hij een Frans paspoort omdat hij daar familie heeft wonen. De Fransen wreven zich in de handen met het oog op de Olympische Spelen. Tot hij in september ook Amerikaans staatsburger werd. Op 5 oktober van dit jaar maakte de Kameroens-Franse Amerikaan bekend dat hij voor Team USA en zeker olympisch goud kiest. Die open vraag is alvast beantwoord.

Voorbeeldfederatie

---

Die sportbond stond te boek als een voorbeeldfederatie. Bij de politiek, bij ‘den Bloso’, later Sport Vlaanderen, bij de media, bij de atleten en bij iedereen die de topsport in dit land een beetje van nabij volgde. Finaal ook bij de publieke opinie, die in Tokio een Belgische vrouw als een libel door het zwerk zag zweven en goud zag winnen.

De Gymfed was onder de dwingende impuls van toen nog Bloso ontstaan uit een fusie tussen ideologisch en soms zelfs religieus geïnspireerde turnbonden. Daar was wat getouwtrek aan te pas gekomen, maar toen het belang van een sterke bond ten behoeve van een sterke sport voorop kwam te staan, draaiden alle neuzen in dezelfde richting.

Tegelijk begon die bond aan een piramidale topsportwerking, met de clubs als basis, een topsportschool als opleidingsinstituut en een nationale ploeg als uithangbord. Ze kozen voor kwaliteit en niet langer kwantiteit. Ze organiseerden en brachten zelf geld in het laatje.

Uiteindelijk durfden ze ook in het trainerskader keuzes te maken. De brutale Nederlander Gerrit Beltman werd aan de deur gezet en daar verscheen in 2009 het echtpaar Marjorie Heuls en Yves Kieffer. Eentalige Fransen in Vlaanderen, met bewezen kunde én met het rugzakje van de meeste gymcoaches: keihard, op en af en toe over het randje. Hoe ze die problematiek hebben gemanaged bij de Gymfed verdiende aanvankelijk misschien niet direct een schoonheidsprijs, maar ze herpakten zich snel.

Dat imago van voorbeeldfederatie ligt nu in duigen. Door die ene rampzalige beslissing is de Gymfed een bende knoeiers die haar gelijke niet kent. Er zullen veel redenen zijn geweest om Heuls en Kieffer aan de deur te zetten, tenslotte hadden ze niet voor niks hun vooropzeg gekregen voor na Parijs 2024. Op geen tien maanden voor de Spelen je topcoaches van de ene op de andere dag de deur wijzen is dan weer op zijn zachtst gezegd lichtzinnig.

Er waren issues met geblesseerde gymnasten die recent op het WK toch aan de bak moesten omdat de kwalificatie als team voor de Olympische Spelen op het spel stond. Er waren ook wrijvingen, met het bestuur en met het management van de Gymfed, dat niet de body had om enerzijds Heuls en Kieffer partij te bieden en anderzijds een gefrustreerd bestuur af te houden, zoals Lode Grossen dat als algemeen directeur tot 2020 wel kon.

Sportief houdt dit ontslag geen steek. De gymnasten blijven verweesd achter want er is geen directe vervanging. Uithangbord Nina Derwael – je mag van haar sportieve kansen denken wat je wilt – werd als olympisch kampioene zelfs te kakken gezet.

Afgezien daarvan verdient een gouden trainersduo sowieso een andere behandeling. Zelfs al maken ze zich onmogelijk in de omgang door hun bewezen koppigheid, dan probeer je dat te managen. Dan roep je de hulp in van de hogere instanties, in het belang van de sport, in het belang van de atleten en met respect voor het vele belastinggeld dat in die topsport is geïnvesteerd.

Administratief, financieel en dus managementgewijs is het een al even waanzinnige beslissing. Hoeveel gymnastiek vangt, is niet duidelijk, maar dat zal richting de 2 miljoen euro per jaar gaan. Ondanks een eigen verdienmodel is er zonder Vlaams geld geen nationale gymnastiekploeg met olympische ambities.

Voor zover bekend is ook Sport Vlaanderen niet vooraf geraadpleegd. De grootste financier van het gymmodel viel compleet uit de lucht toen ze de beslissing vernamen. Of ze nog hebben geprobeerd het tij te keren, is ook niet duidelijk. Volgens alvast één bron waren de ontslagbrieven maandagochtend al aangetekend verstuurd en stond de Arenbergstraat voor een voldongen feit.

Financieel is dit een aanslag op de werking van de Gymfed, maar ook op het Vlaamse topsportbudget. Niet alleen hebben ze de coaches aan de deur gezet in hun opzegtermijn van twaalf maanden, nu moeten ze ook op zoek naar een stand-in. Die kwaliteit vinden op tien maanden van de Spelen lijkt onbegonnen werk. Dat zal geld kosten, zelf te betalen, en daarna moet opnieuw worden gezocht.

Bovendien bestaat de kans dat Derwael als olympisch kampioene genoeg hefboom heeft om af te dwingen dat ze bij Heuls mag blijven trainen, waardoor die apart zal worden vergoed terwijl ze voor haar vooropzeg ook wordt doorbetaald. Leuk detail: Sport Vlaanderen vergoedt/subsidieert eventueel de opzegging van trainerscontracten, maar alleen als die opzeg effectief wordt gepresteerd.

Aan dit rampzalige verhaal zit maar één goede kant: wellicht beseft nu ook de politiek dat de autonomie van de sportbonden inzake topsport niet meer van deze tijd is.

Sportbubbel

Laatst postte wielerauteur Herman Chevrolet dat hij stopte met voetbal kijken. Chevrolet had net de kwartfinales van het wereldkampioenschap rugby uitgezeten en toen was het hem opgevallen hoe saai dat spel voetbal wel is.

Vrijdag had de eerste halve finale van het WK tussen Nieuw-Zeeland en Argentinië volgens rugbykenners weinig om het lijf, maar de intensiteit, de inzet, de snelheid en de overgave waarmee de All Blacks kipkap maakten van hun verre buren van onder de evenaar, en het moedige verzet van die Argentijnen, dat zie je hoogstzelden in het voetbal. De andere halve finale, zaterdag tussen Engeland en Zuid-Afrika, telde slechts één try, maar de spanning spatte van het scherm af.

Ik kijk al een halve eeuw naar dat saaie voetbal en verbaas mij steeds weer over de opwinding die dat spel opwekt. De laatste 25 jaar, vooral ten behoeve van mijn lessenreeks ‘geopolitiek van de sport’, probeer ik achter het hoe en waarom te komen van de werelddominantie van een in wezen zeer saai en oneerlijk spel dat aan elkaar hangt van moreel verwerpelijke gewoontes als mensenhandel en matennaaierij.

Ik ben niet verder geraakt dan dat precies die oneerlijkheid, die onvoorspelbaarheid en vooral dat opzoeken van de fatsoensgrenzen de aantrekkelijkheid uitmaken van het toevalspel voetbal. Voor de oer-Vlaming zal wielrennen wellicht de wereldsport nummer één zijn, maar dat is pas een dwaling. Wielrennen is 90 procent van de tijd echt saai, zelfs vandaag nog, met de spannendste generatie wielrenners ooit. Bovendien is wielrennen vaak nog oneerlijker dan voetbal als het om de uiteindelijke volgorde op het podium gaat en is het zelden beter in het oprekken van de mores, maar wel authentieker.

Wat voetbal voor heeft op al die andere sporten die ook bijzonder aantrekkelijk en spannend en spectaculair en zelfs veel atletischer zijn dan voetbal, waaronder rugby, is dat het de eerste sport was om zich te organiseren. En dus ook de eerste sport die zichzelf heeft verkocht. En zich heeft gemoderniseerd en geëxporteerd en zodoende marktleider onder de sporten is geworden.

Geen andere sport komt ook maar in de buurt van voetbal, dat nu ook de VS definitief heeft veroverd. Aan die hegemonie is voorlopig weinig te doen hoewel er duidelijke signalen zijn dat de rek eruit is, dat voetbal de grenzen van de populariteit heeft bereikt.

Deloitte publiceert elke zomer de Annual Review of Football Finance. De te verwachten omzet van de grote vijf competities zou vorig seizoen nog lichtjes zijn gestegen, maar dit seizoen afplatten in Engeland en zelfs dalen in Frankrijk, Italië, Spanje en Duitsland. Als de financiële regels in de komende jaren worden aangescherpt zoals voorzien – en niet zoals in het verleden genegeerd of omzeild – zal die groei worden gestopt.

Het eerste duidelijke signaal kwam er onder de vorm van een regelrecht commercieel drama. In Frankrijk verzocht de Ligue 1 de voorbije weken de verschillende platforms (tv, streamingdiensten en online) biedingen in te sturen. Zelf hadden ze gehoopt op een totaalpakket ter waarde van 1 miljard euro en meer als het even kon. De lopende contracten zijn opgeteld 600 miljoen waard, wat door de markt als erg hoog wordt ingeschat.

Er kwam geen enkele bieding. Geen enkele envelop, geen mail, géén, u leest het goed. Niemand van de potentiële rechtenhouders wilde zich verbranden aan deze bedragen. Wellicht wordt het nu individueel onderhandelen met platforms. Van de som die ze uit de brand slepen – niet meer dan 600 miljoen euro, zo wordt gevreesd – gaat 5 procent naar de Buffet-taks voor de breedtesport, 2,5 procent naar de voetbalbond en 13 procent naar investeerder CVC, die een deel van de rechten heeft gekocht. En dat terwijl de Franse topklasse de voorbije twee seizoenen 880 miljoen schulden heeft gemaakt. Dat wordt bibberen.Ook in de andere grote landen is de rek eruit. Het lopende contract in de Bundesliga (2020 tot 2025) is 60 miljoen euro minder waard dan het vorige. De Premier League wilde in 2021 geen nieuwe biedingen, maar speelde op zeker en vroeg en kreeg een verlenging aan dezelfde voorwaarden. La Liga zit tot 2027 gebeiteld, maar ook dat contract is maar evenveel waard als het vorige. En de Serie A mikte op 1,2 miljard, maar moest vorige week afkloppen op 900 miljoen, iets minder dan het lopende contract.

En als u nu denkt: mooi zo, meer geld voor andere sporten, neen. Als de rek uit het voetbal is, dan betekent dit dat de hele sportbubbel op springen staat. Die collaps is overigens voor het eerst voorspeld in 2019 op een congres van rechtenhouders. Door een Arabier nog wel en dus werd hij niet geloofd.

Olifant in de (kleed)kamer

---

In de hitte van het moment verscheen deze week een bericht en dat werd o zo gretig overgenomen. De Marokkaanse voetballer Noussair Mazraoui moest van Bayern München in zijn eentje trainen. Hij was gestraft. Mazraoui had een pro-Palestijnse post geplaatst op Instagram. Het ging om een vers uit de Koran. “Denk niet dat Allah onverschillig is tegen zij die onrecht plegen. De dag komt dat hun ogen in afschuw bevriezen.”

Of zoiets. Vast slecht vertaald, maar u hebt ongeveer mee welke misdaad Mazraoui heeft gepleegd en waarvoor hij, aldus CDU’er Johannes Steiniger, terstond weg moet bij Bayern en als het even kan ook het land moet worden uitgewezen.

In Bild – jawel Bild – kwam de voetballer aan het woord. “Redelijk ontgoochelend dat ik moet uitleggen waarvoor ik sta. Ik klaag aan dat duizenden onschuldige mensen worden vermoord, dat is nog wat anders dan terrorisme of Hamas verdedigen.” Bayern heeft na een dagje gerommel zand over het hele voorval gegooid. Het bevestigde wel wat door aandachtige observatoren was opgemerkt: Mazraoui traint voorlopig alleen. Omdat hij geblesseerd is.

Aan de andere kant van de plas ging het er ook allesbehalve genuanceerd aan toe. Abdelrahman Sameh is een Egyptische zwemmer die uitkomt voor de Amerikaanse universiteit Notre Dame. Sameh is een topper, haalde eerder al een medaille op de Jeugd Olympische Spelen, zwom een finale op het laatste WK en op 15 oktober won hij de 50 meter vlinderslag op de World Cup. Daarna kwam hij met volgende quote: “Ik weet niet hoe en of ik dat wel moet vieren. Er worden momenteel Palestijnse broers en zussen vermoord.”

Sameh postte dit na een week van onophoudelijk bombarderen van Gaza. Hij vergeleek ook de historische score inzake aantal doden bij beide partijen en in die voorlopige stand leiden de Palestijnen ‘glansrijk’, zoals bekend. Daarop eiste de Israëlische zwembond excuses en zette de wereldzwembond World Aquatics aan tot actie, ook tegen de Tunesische olympische kampioen Ahmed Hafnaoui die een fondsenwerving voor Gaza op zijn sociale media had gelinkt.

Dan was er ook Karim Benzema, die door de Franse minister van Binnenlandse Zaken werd beschuldigd van banden met de moslimbroederschap, een organisatie die ooit diende als springplank voor de oprichting van Hamas. En nog in Duitsland werd Anwar El Ghazi door zijn club Mainz op non-actief gezet omdat hij het had over de genocide door Israël ten koste van de Palestijnen.

Of genocide nu de juiste omschrijving is voor wat de staat Israël al zeven decennia de Palestijnen aandoet, is niet duidelijk. Of genocide de juiste omschrijving is voor wat de Palestijnen de Joden toewensen, al acht decennia (van in de Tweede Wereldoorlog met de bedenkelijke rol van grootmoefti en Hitler- aanhanger Amin al-Hoesseini), is ook voor discussie vatbaar. Of alle voornoemde atleten zo uit de bocht gingen dat doodsbedreigingen aan hun adres op hun plaats waren, is dan weer twijfelachtig.

Er zijn in deze problematiek twee partijen en ze hebben allebei een beetje gelijk en allebei heel erg ongelijk. Daarom is het een beetje naïef om uit de lucht te vallen als Arabieren in dit vreselijke conflict vooral wijzen op het leed dat de eigen bevolkingsgroep moet ondergaan.

Omgekeerd is het even naïef om verbaasd te zijn dat Israeliërs zich een hoedje zijn geschrokken van de barbaarsheid waarmee Hamas tekeer is gegaan en zonder veel poeha stellen dat alle Gazanen maar naar de Sinaï moeten. Een neutrale waarnemer kan niet anders dan vaststellen dat Arabieren en Israeliêrs (in toevallige volgorde) elkaar liever dood dan levend zien. Pijnlijk, maar het is niet anders.

Het is ronduit wereldvreemd om plots te schrikken dat een polarisering die de hele wereld verdeelt zowaar ook de sportmiddens heeft bereikt. Zo’n politieke olifant in de kleedkamers is geleden van het Balkan-conflict nu al meer dan dertig jaar geleden. Toen konden Kroaten/Bosnische moslims/Bosnische Serviërs/Bosnische Kroaten/Servische Kroaten en Serviërs tout court geregeld elkaars bloed wel drinken. Voeg daar de andere moslims nog aan toe, die de kant van hun Bosnische geloofsgenoten kozen, en de chaos was soms compleet.

KAA Gent is de bekendste club waar momenteel de twee gepolariseerde partijen een kleedkamer delen: Omri Gandelman steunt Israël en Tarik Tissoudali (en de andere moslims allicht) zijn eerder op de hand van de Palestijnen. Geef ze eens ongelijk? Ook naïef misschien, maar als het verlangen naar vrede groter is dan de hang naar wraak, dood en vernieling, wat zou het dan mooi zijn als ze zich gezamenlijk achter een vredesboodschap scharen.

Olympisch vredevol

---

Volgend jaar organiseert Parijs de Olympische Spelen. Fantastische stad zonder meer – laatst nog vastgesteld bij een preolympische verkenning – maar of het ook fantastische Spelen worden?

Het is de derde keer dat de olympische familie Parijs aandoet. In 1900 koos baron Pierre de Coubertin meteen voor zijn thuisstad en in 1924 landde het circus er al opnieuw. 2024 komt dus precies honderd jaar na de redelijk tumultueus verlopen Spelen van 1924, de eerste editie die last had van de mondiale geopolitiek en de eerste die politiek werd gerecupereerd.

De Amerikanen arriveerden met een grote ploeg op een hele grote boot, waarop ze zowaar konden ‘trainen’, een nieuw fenomeen waar de Europeanen en vooral de Britse gentry op neerkeken. Bovendien zonderden ze zich af, hadden ze geen boodschap aan het eerste olympisch dorp en logeerden ze hoofdzakelijk in de chique Parijs hotels.

Toen er tegelijkertijd ook nog eens vanuit de VS kritiek kwam op Frankrijk omdat die overwinnaar van de Eerste Wereldoorlog in weerwil van eerdere afspraken het Duitse deel van de Elzas maar bleef bezetten (en daar nooit meer is vertrokken) ging het hek helemaal van de dam. Bij de openingsceremonie werden de Amerikanen massaal uitgefloten, een primeur voor de olympische beweging.

De openingsceremonie volgend jaar zou op de Seine moeten doorgaan, iedereen welkom, 600.000 bezoekers moeten de parade van de atleten (een boottocht dus) kunnen aanschouwen. Dat lijkt tegen de huidige geopolitieke achtergrond steeds minder een goed idee.

Na negen rustige Spelen, waarbij alle landen (een akkefietje niet te na gesproken) zich van hun beste en vredevolste kant presenteerden, wordt alles weer anders. In de voorbije twee jaar is de sport vijftig jaar terug geflitst, terug naar de tijd van boycots, politieke kapingen, lange oorlogen en polarisatie alom.

Vorige week vergaderde het Internationaal Olympisch Comité in Mumbai in India en nam het daar een aantal besluiten. Bij ons werd vooral gefocust op de mogelijke introductie van cricket, flag football en lacrosse op de Spelen van Los Angeles in 2028, maar veel vroeger die week passeerde nog een ander bericht. De Mongoliër Saeid Mollaei mag veranderden van nationaliteit: hij wordt Azerbeidzjaan en zal dus volgend jaar voor Azerbeidzjan aantreden.

Dat is dan zijn derde paspoort, want Mollaei is van geboorte Iraniër. Op het WK in Tokio in 2019 verordonneerde zijn overheid dat hij de halve finale moest verliezen, om zo niet in de finale tegen de Israëliër Sagi Muki te moeten vechten. Goed voor België, want hij moest verplicht verliezen van Matthias Casse en die vocht (en verloor) de finale.

Mollaei ontvluchtte Iran en kreeg asiel in Duitsland. Muki feliciteerde hem voor zijn moed en op zijn beurt bedankt Mollaei de Israeliër voor zijn steun. Ze gingen daarna zelfs samen op de foto en noemen zich sindsdien best friends.

Zo olympisch vredevol zal het er volgend jaar niet aan toe gaan. Zoals de oorlog in de Gazastrook één lange strafexpeditie dreigt te worden, komt er geheid protest van moslimatleten, misschien zelfs boycots van moslimlanden. De Israëlische ploeg zit na de aanslagen van München 1972 nu al verstopt in het midden van het atletendorp binnen een aparte veiligheidsperimeter waar ook de Amerikanen deel van uitmaken. Je kan er van op aan dat in Parijs de hele veiligheidskwestie nog een stukje erger wordt, evenals de protesten en boycots tegen de Israëliërs.

Nog een beslissing die tussen de plooien van sportgebeuren viel: het IOC heeft het Russische olympisch comité (ROC) geschorst. De reden? Omdat ze de zogeheten ‘olympische raden’ van de bezette gebieden Loehansk, Donetsk, Cherson en Zaporizja bij hun eigen ROC hadden gevoegd.

Het IOC haastte zich om eraan toe te voegen dat er nog geen beslissing is genomen over de deelname van onafhankelijke Russische atleten, maar ook dat is een kwestie van tijd. Straks zal de lat zo hoog komen te liggen dat geen enkele Russische atleet er nog over kan.

Neem nu de voorwaarde om openlijk te verklaren dat ze niks te maken hebben met die hele oorlog van hun land. Welke Rus of Russin zal dat aandurven? Stel je voor, naar Parijs afreizen na een niet al te beste voorbereiding, daar een pakje slaag te krijgen – Rusland presteert elke Spelen slechter – en dan terug moeten vliegen naar Moskou nadat je openlijk Poetin en het Rode Leger bent afgevallen. Zover zal het hopelijk niet komen. Ook nog afgelopen week raakte bekend dat de Russische dopingbestrijding nog steeds niet voldoet. In Parijs horen geen Russische atleten thuis, ook geen ‘brave’. De wereldsport is al een tijdje beter af zonder Russen.

Eden Hazard (en)fin

Romelu Lukaku is heel eloquent, maar zou die alles geloven wat hij zelf zegt? Zoals: “En toen dacht ik aan LeBron James en alles wat hij heeft meegemaakt.”

Jeetje, Rommeke. Je bent international en een wereldspits op voorwaarde dat je goed in je vel zit – laat daar geen twijfel over bestaan – maar LeBron James speelt interstellair, op en naast het veld. Sportieve prestaties? Je staat niet op de foto. Filantropie? Nog niks gehoord van de Romelu Foundation. Wel veel gedoe rond transfers of uitleenbeurten die al of niet doorgaan. Ook veel hoon (Engeland) en haat (Milaan).

Wat hoogmoedige vergelijkingen betreft, is hij er wel op vooruitgegaan, onze nationale rots/spits. Om zijn situatie te verklaren, verwees hij vroeger nogal eens naar Michael Jordan. Dat was pas heiligschennis, gelukkig eenmalig, en hij heeft op tijd beseft dat hij dat best achterwege laat.

Romelu Lukaku had ook een licht pathetische boodschap voor Eden Hazard. Voor de jonge lezers van deze rubriek: Eden Hazard was een bovenmatig begaafde voetballer van Belgische nationaliteit die er vier jaar heeft over gedaan om er eind vorige week achter te komen dat hij is gestopt. Voornoemde sjotter had al die tijd een lidkaart van Real Madrid waarvoor hij in 76 wedstrijden is komen opdraven. Hij speelde daarin in totaal 3.736 minuten, wat eigenlijk neerkomt op 41 wedstrijden.

Hoeveel Real Madrid heeft betaald aan Chelsea om hem over te nemen, de bedragen willen nogal eens verschillen: minimaal 100 miljoen euro, maximaal 165 miljoen euro. Transfermarkt houdt het op 115 miljoen euro.

Nemen we 100 miljoen, en doen we daar nog eens 100 miljoen bij voor vier jaar salaris, 200 miljoen dus, dan heeft Hazard zijn club Real Madrid 53.000 euro per minuut gekost. Dat is bijna 900 euro per seconde. Hij doet daarmee beter dan Michael Jordan, die op zijn top 171 euro per seconde verdiende bij de Chicago Bulls, maar daar drie jaar lang wel honderd wedstrijden per seizoen voor in actie kwam en telkens met een titel als gevolg.

Eden Hazard mag dan van die 900 euro per seconde na aftrek van transfersom, belastingen en sociale lasten maar een kwart hebben gezien, hij is onmiskenbaar de grootste miskoop in de geschiedenis van het voetbal. En aangezien voetbal de enige sport is die mensen verkoopt, de grootste miskoop in de geschiedenis van de sport. Nooit is een club zo bedrogen geweest in een topaankoop. Nooit heeft een speler zo weinig teruggegeven aan een club die zoveel heeft betaald. Nooit heeft een begaafde voetballer zo weinig gedaan met het talent dat hem genetisch was toebedeeld.

Is dat streng voor Eden Hazard? De voetbalwereld zal vinden van wel, maar de voetbalwereld hanteert zelden de normen die gelden voor andere topsport. Ze zongen de voorbije week unisono zijn lof, bezongen zijn prestaties uit het verre verleden (die niet tellen, topsport lijkt op de beurs), al viel ook af en toe een nuance te horen. Peter Vandenbempt eindigde met “Eden, plus était en vous”.Dat was er boenk op. Gemeten langs de onverbiddelijke meetlat van de topsport was Eden Hazard – hoe zeggen we dat voorzichtig? – een luiaard. Vil, cancel, het is niet anders: een luiaard. Je verandert niet van werkgever die daarvoor flink de portemonnee heeft getrokken – een promotie in zijn geval in de zomer van 2019 van Chelsea naar Real Madrid – om dan op je nieuwe werk te arriveren met acht kilo overgewicht.

Dat hij de twaalf maanden voor zijn supertransfer in de buurt kwam van zeventig gespeelde wedstrijden, kan niet als excuus gelden. Of hooguit tijdelijk. Dat hij daarna door Thomas Meunier onhandig van het veld werd geschopt ook niet. Of hooguit tijdelijk. Dat hij vervolgens de ene na de andere blessure kreeg, is ook geen excuus.

Of misschien heel even, tot het besef doordringt dat het tijd is voor een mentale switch. Omdat in tien jaar tijd de sprints aan hoge intensiteit zijn verdubbeld, ook voor de spitsen die de eerste verdedigers zijn geworden, en daar een ander soort atleet voor nodig is, dat in het moderne voetbal ook de prima ballerina’s hun poot moeten zetten. Omdat zijn immense talent niet langer volstond en hij bijgevolg harder zou moeten gaan werken.

Het lag misschien niet in zijn karakter om die switch te maken, maar je moet het toch vooral zijn softies van trainers aanrekenen dat ze hem niet op het juiste pad hebben gekregen, te beginnen met Zidane in zijn eerste twee jaar Madrid. En wat te denken van onze bondscoach Roberto Martínez die hem telkens weer niet alleen opriep, maar ook opstelde, en zelfs kapitein maakte tot en met op dat rampzalig verlopen WK van vorig jaar.

Vlaamse Kermis

Kijk eens aan, dat waren we uit het oog verloren. Dit weekend heeft het circus van modder, zweet, bier en braadworst weer zijn tenten opgeslagen in onze contreien. Meer in het bijzonder in Beringen op en rond de oude mijnsite, waar nog een berg kolenafval ligt die inmiddels is begroeid. Voor de jongere lezers, dat heette vroeger een terril.

Deze terril en omstreken hebben een aparte naam gekregen: be-MINE. Beetje ver van de bewoonde wereld, maar de plaatjes zijn zo mooi en je kan er op fietsen, dus dat komt op de to-dolijst. De be in be-MINE staat voor Beringen, een van die grote mijnsites die eind vorige eeuw de schachten sloten. Je hebt ook nog C-Mine, die ligt dan weer in Genk. Logischerwijs had die ge-Mine kunnen heten maar ze hebben de C van creativiteit genomen, maar nu dwalen we af.

De cross, het veldrijden, cyclocross volgens de wereldwielerbond UCI, is begonnen en dat zullen we geweten hebben. Sinds gisteren kunnen we elk weekend genieten (zonder sarcasme) van een tweetal uurtjes kunst- en vliegwerk op hele dure machines op plekken waar die machines beter zouden wegblijven. En ook sommige atleten, want de helft riskeert zijn leven.

Omdat deze rubriek in de eerste plaats een opvoedende én een gidstaak heeft, maken we u graag wegwijs in het cross-seizoen. Er zijn namelijk verschillende competities en hoe die door elkaar heen lopen, dat willen we u echt niet onthouden.

Zo is er bijvoorbeeld de Wereldbeker. Die begint volgend weekend in Waterloo en dat is niet de plek met die leeuw van Napoleon. Dit Waterloo ligt ergens in de VS. Vroeger hadden ze daar over de plas twee weekends cross, maar deze kalender toont er maar één.

Geen mens wil naar Waterloo, tenzij die paar beroepscrossers die hun zinnen hebben gezet op het eindklassement. Dat levert in de wereldbeker 30.000 euro voor de winnaar op bij de mannen en bij de vrouwen. Een manche winnen betekent 5.000 euro in de pocket. Met je hele hebben en houden naar de overkant trekken, lek rijden en geen geld, betekent flirten met het faillissement.

Dat was de Wereldbeker. Daarnaast heb je nog de Superprestige en die begint dan weer op 22 oktober in Overijse met de Druivencross. Acht manches, de eindwinnaar of -winnares krijgt 25.000 euro. Als u denkt dat het een soep is, wacht maar. Wat had u gedacht van ‘X2O badkamerstrofee’. Acht wedstrijden, 30.000 euro voor de eindwinnaar, man en vrouw.

Heel vreemd, drie competities door elkaar? Wacht. Er is nog zoiets als de Exact Cross(en), en daar valt deze van gisteren in Beringen onder. De winnaars in Beringen waren overigens Thibau Nys bij de mannen en Fem van Empel bij de vrouwen. De Exact Crossen is een serie van zeven crossen, maar zonder eindklassement, en dus ook geen prijs voor wie het beste scoort. Dus losse crossen?

Neen, want er zijn ook drie echt losse crossen: Gullegem, Otegem en Oostmalle. Daarnaast zijn er nog de kampioenschappen. Het begint over een paar weken met het Europees kampioenschap in Pontchâteau. Dan is er in januari uiteraard het Belgisch kampioenschap (in Meulebeke), drie weken later gevolgd door het Wereldkampioenschap in Tabor in Tsjechië.

Zowel het EK als het WK zijn te herleiden tot een Benelux-cup. Waar vroeger nog eens een verdwaalde Italiaan, Duitser of Zwitser een regenboogtrui wist te winnen, en recenter een Tsjech met Zdenek Stybar, is de top van de cross een Belgisch-Nederlandse aangelegenheid geworden.

Het drama van het hele verhaal, of de logica zo u wil, in deze rubriek meermaals voorspeld, is dat nu ook de beste Nederlandse en Belgische crossers meer verstek geven dan ze aanwezig zijn.

Cross is een Vlaamse kermis op twee wielen, maar heeft één groot voordeel: er zit een ijzersterk verdienmodel achter, weze het dan alleen maar in Vlaanderen en een klein beetje ook in Nederland.

Cross is mooi, boeiend en topsport als Mathieu van der Poel en Wout van Aert het onder elkaar uitvechten. Cross is al heel wat minder mooi als Eli Iserbyt op kop rijdt, met Lars van der Haar en Michael Vanthourenhout in zijn wiel. Een sport of een discipline die niet de beste atleten aan de start krijgt, heeft een probleem. Op termijn verliest die bestaansrecht en wenkt de marge.

De site van de UCI met de verschillende wielerdisciplines begint met road, de weg dus. Dan volgt de wielerbaan, daarna mountainbike en BMX. Het rariteitenkabinet begint met indoorcycling, trial, cyclocross en gravel. Die laatste discipline is nog de grootste bedreiging. Gravel zal nog eerder op het programma van de Olympische Spelen verschijnen dan cyclocross, dat zijn olympische ambities beter opbergt.

Gym-model-gym

De wereldkampioenschappen gymnastiek in Antwerpen zijn door een Belgische bril bekeken een sof geworden, voor de Gymfed, voor de atleten, voor de trainers, voor het Belgian Olympic Team, voor de organisatie en eenieder die op een Belgisch feestje had gehoopt.

Eerst was er het slechte nieuws dat Nina Derwael maar net op tijd klaar zou geraken en dus op dit WK niet onmiddellijk favoriet was op haar eigen gouden nummer. Vervolgens kwam enkele dagen voor het event de droge melding dat haar gehavende schouder nog eens uit de kom was geschoten en dat ze forfait moest geven.

Daar bovenop moest ook Lisa Vaelen afhaken met klierkoorts en dan waren er enkele andere kleine en minder kleine acrootjes en bobootjes die roet in het eten kwamen gooien voor de andere leden van de ploeg.

Resultaat: na olympische deelname in Rio 2016 en Tokio 2020/21 een zeventiende plaats op het WK en dus geen olympisch ticket voor Parijs 2024 voor de vrouwenploeg. En ook geen olympisch startbewijs voor de mannenploeg, maar dat was min of meer te verwachten, hoewel ze maar een half punt tekortkwamen.

In Rio in 2016 was de Belgische vrouwenploeg nog twaalfde geëindigd op twaalf, maar ze waren erbij en betaalden leergeld. Vijf jaar later in Tokio stonden ze na de kwalificaties vijfde en mochten ze naar de finale. Daarin eindigden ze achtste. Na afloop spraken de technisch verantwoordelijken in Tokio over de volgende Spelen. In Parijs, daar zou het team op de top van zijn/haar kunnen moeten zijn.

Niet dus. Voorlopig telt Belgian Olympic Team twee Belgische gymnasten, twee mannen nog wel. Luka Van den Keybus haalde een ticket op naam binnen voor de all-roundcompetitie volgend jaar in Parijs. Door de vijftiende plaats van het team is er nog een tweede quotaplaats voor België voorbehouden en die moet nog worden ingevuld.

Voor de vrouwen wordt het bang afwachten. In het meest gunstige scenario zou België nog twee gymnasten kunnen afvaardigen: Nina Derwael nominatief en nog een quotaplaats.

De vraag is of het meest gunstige scenario met de broodnodige topprestaties op wereldbekers en het EK er wel in zit. Een gerepareerde schouder waarvan de gewrichtsbanden een beetje zijn ingekort mag dan wel in theorie sterker zijn dan voorheen, zo’n blessure blijft nazinderen, niet het minst in het hoofd.

Nina Derwael weet ook als geen ander dat ze jarenlang heeft gespot met de heersende gymwetten en dat ze nooit tien jaar of langer aan de wereldtop zal staan zoals Simone Biles. Biles is 1m42, Derwael 1m70, slank maar toch een en al spieren. Het soortelijk gewicht van spieren, jawel, is zwaarder dan van vet. In theorie is Nina Derwael met haar 1m70 niet geschikt voor de artistieke gymnastiek, maar ze was als aanstormend talent zo begaafd dat de trainers haar toch in hun ploeg wilden. Terecht. En met groot succes.

De keerzijde is wel dat in haar favoriete nummer de torsie- en tractiekrachten op lijf, leden en vooral gewrichten het zwaarst zijn. Haar blessure mag niet verwonderen en was wellicht niet te vermijden.

De kans is reëel dat Derwael begin januari weer rond, over en onder haar brug met ongelijke leggers door het zwerk zweeft. De kans is al minder groot dat ze tegen Parijs 2024 weer de libel is die ze ooit was. Dan nog blijft ze Belgiës mooiste (in de betekenis van grootste) olympisch goud ooit. Haalt ze Parijs en turnt ze daar het toernooi van haar leven, dan zullen woorden tekortschieten om deze letterlijke en figuurlijke grande dame van het gymnastiek te bewieroken.

Er is ook geen reden om het gymmodel in vraag te stellen. Neen, het was niet altijd model-gym. Er zijn fouten gemaakt, en die zijn met flinke tegenzin toegegeven, maar het gymfabriekje aan de Blaarmeersen heeft onmiskenbaar talent voortgebracht en heeft een topsportcultuur neergezet waar verder op gebouwd kan worden.

Vandaag loopt het gymmodel tegen zijn beperkingen aan en die zijn inherent aan een te kleine talentvijver, met precies genoeg toppers die een voor een op het slechtst denkbare moment uitvallen. De olympische cyclus van Rio was er een van leergeld betalen, die van Tokio verliep goeddeels in chaos maar eindigde toch in een triomf, de cyclus van Parijs viel door pech in het water.

Het Vlaamse gymmodel met zijn goede en slechte kanten heeft gewerkt, en als die Franse toptrainers Kiefer/Heuls willen en kunnen blijven, laat hen dan blijven. Gym is niet de enige sport die in dit land een terugval kent. Geen reden om alles wat ooit heeft gewerkt meteen in vraag te stellen, want dan ben je nog verder van huis. Op naar Los Angeles 2028.

Hyperkapitalisme

‘We hebben met Pacific Media Group succesvol geïnvesteerd in verschillende Europese voetbalclubs sinds 2016, waaronder OGC Nice (Frankrijk), Barnsley FC (Engeland), Thun (Zwitserland), Esbjerg (Denemarken), KV Oostende (België) en AS Nancy Lorraine (Frankrijk).”

Zo staat het nog ergens op LinkedIn bij New City Capital, een consortium waaronder Pacific Media Group ressorteert.

Helemaal up to date is de info niet, want ook FC Den Bosch zit in de portfolio en in april van dit jaar werd in Polen GKS Tychy toegevoegd. Nice is dan weer verkocht. Voor honderd miljoen euro nog wel aan Jim Ratcliffe van Ineos. Dat was een klapper, want PMG kreeg vijf keer wat het destijds had betaald en daar was het de investeerders ten slotte om te doen.

In zo’n constructie dienen de andere clubs om de kosten te spreiden, spelers te stallen, al of niet uit te lenen en fondsen te verschuiven. Gaat het ergens fout, slaan de uitslagen tegen, zakt ergens een club, dan gaat het ergens anders ook wel weer goed. Soms. Bij PMG ging het bijna altijd fout. De voetbalholding is een voorbeeld van worst practice en wordt overal uitgekotst door de fans.

Pacific Media Group werd in ons land wel eens voorgesteld als ‘de Amerikanen van Oostende’ maar de investeerders bestaan voor minstens de helft uit Aziaten, vooral dan Chinezen. Alleen het allereerste seizoen in Nice ging het PMG voor de wind. Nadien volgde alleen maar verlies, zowel op het veld als in de portemonnees.

Een investering zoals Pacific Media Group in zeven verschillende voetbalclubs, al of niet via een meerderheidsaandeel, heet met een technische term Multiple Club Ownership, afgekort MCO. Het is een groot raadsel waarom die praktijk, die zelfs in de Verenigde Staten streng verboden is, wordt toegelaten door de voetbalbonden.

In het voetbal kan één en dezelfde eigenaar investeren in verschillende clubs, op voorwaarde dat die niet tegen elkaar Europees kunnen uitkomen en zelfs dan kan er nog wat worden geritseld bij de UEFA, zo bleek recent nog met Brighton en Union. Meestal
is er bij zo’n MCO wel sprake van een hoofdclub, waarvan het belang primeert boven de andere delen van de constructie, en een carrousel van kleinere satellieten die rond die ene grote club draaien. Pacific Media Group heeft geen hoofdclub meer en heeft van alle multiclubs zowat het slechtste track record met alleen maar verlieslatende, onsuccesvolle clubs in de portefeuille.

Na de overname van FC Thun is de club meteen gezakt. Esbjerg ging van de eerste naar de derde klasse in Denemarken nadat PMG er binnenwandelde en AS Nancy zit in vierde klasse in Frankrijk. Esbjerg, Barsnley en Nancy zakten alle drie een reeks aan het eind van het seizoen 21-22. Een jaar later was het de beurt aan KV Oostende, dat zestiende werd en als een van de drie degradanten naar 1B werd verwezen.

Amper enkele maanden na de degradatie staat KV Oostende na zeven speeldagen van de dertig op de dertiende plaats op zestien ploegen. Opnieuw in acuut degradatiegevaar en promotie kan het nu al vergeten, maar dat is het minste van de bekommernissen bij het voormalige FC Coucke.

Pacific Media Group wil af van zijn Oostends eigenaarschap en zoekt een overnemer. Twee weekends geleden verscheen een dubieuze Rus in de tribune naast de Amerikaanse hoofdaandeelhouder Paul Conway.

Vorige week moest KVO dan voor de handelsrechtbank verschijnen in het kader van een depistage. Dat is een onderzoek dat de kamers voor handelsonderzoek van de rechtbanken van koophandel in het kader van het faillissementsrecht voeren bij ondernemingen als die hun rekeningen niet meer kunnen betalen.

Langs alle kanten wordt KV Oostende bestookt door deurwaarders en er is al verschillende keren beslag gelegd op de rekening vanwaar de salarissen worden betaald. De ene schuldeiser is al slimmer dan de andere en geraakt aan zijn centen, maar de bottom line is dat KV Oostende tot diep over de oren in de schulden zit.

Je vraagt je toch af wat er achter steekt als UEFA- voorzitter Alexander Ceferin zelf vindt dat we in het voetbal niet te krampachtig moeten reageren op nieuwe investeringsvormen als meervoudig clubeigenaarschap. Hoewel die niets te maken hebben met clubliefde of lokale verankering of de sociale rol van sport of inclusie – check de spotjes van de UEFA – kunnen we die volgens Ceferin maar beter omarmen.

Je vraagt je ook af of we in België – waar de voetbalclubs nog steeds royaal worden gesponsord via (para)fiscale gunstregimes – niet meer kunnen doen vanuit de overheid en de voetbalinstanties om dat soort hyperkapitalisme tegen te gaan.