Column Sumodoelpunten in De Morgen van zaterdag 16 mei 2026

Sumodoelpunten

Of Keir Starner aanblijft als nummer één van Labour en prime minister, oké, daar is wat om te doen in het Verenigd Koninkrijk, maar in de pubs gaat het maar over één ding: heeft de VAR vorig weekend de titelrace beslecht?

In Engeland vindt men de VAR een onding. De check op afstand via een scherm en de goed- of afkeuring door het oortje van de ref heeft de viering van een doelpunt herleid van een orgasme tot een losse flodder, een fluitje lucht, gevolgd door de slappe hap, weg magie, u kent het wel.

Bij ons zijn er ook prominente stemmen die de VAR weg willen, vanwege hetzelfde argument. Dat het voetbal een heel stuk eerlijker verloopt met de invoering van de VAR, dat doelpunten uit buitenspel worden afgekeurd en afgekeurde doelpunten ‘on side’ wel worden goedgekeurd, dat schwalbes worden bestraft en niet beloond en echte, eerder gemiste fouten wel leiden tot strafschoppen, dat doet er allemaal niet toe.

De tegenstanders van de VAR redeneren zo… Het voetbalspel is de belangrijkste sport van de hele wereld geworden, precies door dat beperkt inschattingsvermogen bij de scheidsrechters en de kunst om daar als voetballer op in te spelen, lees: van te profiteren.

Dat daardoor de grijze zone veel groter is dan de witte en zwarte zone, dat doet er allemaal niet toe. Die grijze zone staat symbool voor de romantiek van het voetbal en bij die romantiek horen fouten, aldus nog de redenering. Wat Een Onzin.

Wat was er dan precies aan de hand vorig weekend met die VAR bij West Ham-Arsenal? Die kwam tussen nadat West Ham de 1-1 had gescoord na een duidelijke aanvallende fout van Pablo (West Ham) op David Raya, de doelman van Arsenal.

Niemand in de hele wereld die iets van voetbal of sport kent, kon daar iets tegen inbrengen. Veel duidelijker kun je een fout niet maken. Pablo stak zijn arm uit boven op de ene schouder van de doelman waardoor Raya nauwelijks omhoog geraakte en hield met zijn hand ook nog eens de linkerarm vast.

Ja, de VAR zorgde met een correcte beslissing ervoor dat Arsenal 0-1 ging winnen en ruim op kop blijft voor Manchester City: twee punten met nog twee wedstrijden te gaan. Toch had de VAR weer eens de bonen gefret.

De discussie in Engeland verliep daarna zo: ja, het was een fout, maar waren ze niet allemaal aan het worstelen in dat strafschopgebied? Goed gezien, alleen doet dat er niet toe. De doelman worstelde als enige niet en toen hij probeerde bij de bal te komen, werd hij foutief gehinderd.

Aan het tweede argument om de VAR ten kwade te duiden, zit iets meer vlees. Er zijn dit seizoen al meerdere gelijkaardige doelpunten goedgekeurd. Met name in het voordeel van Arsenal, dat sumoworstelen in groep rond het penaltypunt tot specialisme heeft verheven, tot ergernis van veel volgers. Waarop die zich zondag een hartverzakking ergerden omdat datzelfde Arsenal een cruciaal tegendoelpunt zag afgekeurd, ook weer in het voordeel.

De enige relevante opmerking in de ellenlange discussie was deze: waar is de coherentie in die beslissingen, kan daar geen lijn in worden getrokken zodat het niet de ene keer wel en de andere keer geen fout is? Je zou met wat sarcasme kunnen stellen dat de romantiek van het voetbal hier tegen haar grenzen aanloopt.

De problematiek van het hedendaagse voetbal is niet de VAR, maar precies die romantiek en die enorme grijze zone. Pleiten voor nog meer interpretatie door de scheidsrechter is − gezien de mores in het voetbal, spel van bedrog en matennaaierij − de rechtste weg naar nog meer oorlog, gezeur en gezeik tijdens en achteraf.

Het zijn de reglementen waar van alles aan schort. Vaak heeft men het dan over de handsregel. Dat klopt, wie die heeft geschreven is motorisch beperkt. Elke houding die in die regel als natuurlijk wordt omschreven, zoals met de handen op de rug naar een bal lopen, is per definitie onnatuurlijk. Omgekeerd is bijna elke als onnatuurlijk gekwalificeerde houding juist wel natuurlijk, zoals geheven armen bij het opspringen.

De regels van het voetbal − de heilige laws of the game − laten te veel marge voor interpretatie. Opzettelijk hands of niet zal altijd een lastige blijven, hoe je de regel ook definieert. Het groepsworstelen bij corners en vrije trappen is dan weer een makkelijke.

Daarvoor kun je kijken naar wat de NBA in 2004 besliste: de hand check rule. Een arm of een hand gebruiken om een tegenstander tegen te houden, wordt bestraft met een fout, eventueel strafschop, afhankelijk van de plek. En voor het eeuwige gezeik tegen scheidsrechterlijke beslissingen is er ook een makkelijke: geel en rood.