Bressen in de dijk

Kirsty Coventry, de voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité, verbood tijdens de voorbije Winterspelen in Milaan en Cortina de Oekraïense skeletoni Vladyslav Heraskevytsj een helm te dragen met afbeeldingen van Oekraïense sporters die zijn omgekomen in de oorlog met Rusland. Toen hij toch wilde afdalen met die helm werd hij gediskwalificeerd. In weerwil van de algemene verontwaardiging viel daar wat voor te zeggen: de olympische regels hebben het over een apolitiek speelveld.

Coventry kwam het persoonlijk uitleggen. Niet in een bobotaaltje wars van elke emotie, maar met het hart op de tong vroeg ze om begrip voor die moeilijke beslissing. Tegelijk toonde ze begrip voor de strijd van Heraskevytsj. Het incident koelde zonder blazen.

Twee maanden later dringt zich de vraag op of die acte de présence van Coventry was ingegeven door het Olympisch Handvest, dan wel de weg moest plaveien voor een terugkeer van de Russische en Wit-Russische sporters op het internationale sporttoneel.

In een videoboodschap aan het Sportforum van de Europese Unie op Cyprus vorige donderdag heeft Coventry opnieuw herhaald dat sport geen forum is voor ruzie, maar een veilige plek voor inclusie en het bevorderen van vrede.

Voor de Winterspelen waarschuwde Coventry al voor toekomstige “ongemakkelijke gesprekken” over controversiële onderwerpen, zoals de terugkeer van verboden landen zoals Rusland en Wit-Rusland en het debat over de “verdediging van de vrouwencategorie”. Die laatste problematiek is aangepakt via exclusie, met haast unanieme tevredenheid als gevolg. De inclusie van de (Wit-)Russen verloopt wat lastiger.

“Atleten kunnen ons alleen inspireren als ze kunnen concurreren en de politiek de sport niet overneemt. Ik roep de EU en haar lidstaten op om zich aan deze principes te houden: de autonomie van de sport respecteren en de politieke neutraliteit van het IOC en de Olympische Spelen ondersteunen. Want alleen dan kan de kracht van sport spelen.”

Al bij al een opmerkelijke demarche die moet leiden tot deelname van (Wit-)Rusland onder eigen vlag, met eigen kleuren en volksliederen op de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. Was de afbakening van de vrouwensport nog de biologische logica zelf, dan lijkt het er nu toch wel heel sterk op dat de deur openzetten voor Russen is geïnspireerd door de wens van Donald Trump. Die wil in het (hopelijk) laatste jaar van zijn presidentschap alle landen kunnen begroeten in Los Angeles en, wie weet, naast zijn vriend Vladimir op het erebordes pronken.

Ook zonder Coventry zijn in de sportieve dijk tegen de Russische en Wit-Russische agressors al her en der bresjes geslagen. Zo stond de internationale judofederatie in november (Wit-)Russische deelname toe. Op de Paralympische Spelen mochten de twee landen met eigen vlag, volkslied en kleuren pronken en recent heeft ook de internationale zwembond World Aquatics de deur opengegooid voor deelname volgend jaar aan het WK zwemmen.

Volgende grote bond in het rijtje zou volgens de internationale sportcoulissen World Gymnastics kunnen zijn. Merk op: allemaal bonden die niet worden geleid door Europeanen. De grootste olympische bond is World Athletics en die is tot augustus 2027 in handen van de Brit Sebastian Coe. Hij is vastbesloten de niet alleen oorlogszuchtige maar ook nog eens dopingcorrupte Russen voorlopig buiten te houden.

Die verschillen in geopolitieke perceptie – Coventry is een Afrikaanse en woont in ‘neutraal’ Zwitserland – van dat gruwelijke Europees conflict in Oekraïne zou weleens de voorbode kunnen zijn van een nieuw schisma in de internationale sport. De uitsluiting van de Russen wordt nu gekoppeld aan de oorlog, maar dat klopt niet helemaal. In het Olympisch Handvest staat niks expliciets over de wenselijkheid van oorlogvoerende landen in de sport.

Het IOC heeft het Russische olympisch comité (ROC) in 2023 niet uitgesloten omwille van de oorlog, maar omdat het de territoriale integriteit van het Oekraïense olympisch comité had aangetast door in de geannexeerde gebieden ook de olympische regionale raden te russificeren. Het ROC kwam daar recent op terug.

Reken maar dat de boodschap van Coventry is aangekomen. Of de Europese Unie er oren zal naar hebben? Wellicht niet. Of de Europese Unie er oren moet naar hebben? Neen. Europa is het sterkste olympisch sportcontinent en moet nu op zijn strepen staan: geen Russen zolang die terreur in Oekraïne duurt. In de laatste veertig jaar is de dreiging van een boycot in de internationale sport nooit groter geweest. Als dat het recept is om ons Europees gelijk te halen, welaan dan maar.