Transfertranen

Eerder deze week verscheen een filmpje over ene Pablo García, een jeugdproduct van Real Betis, een club uit Sevilla. Pablo wordt door zijn moeder opgehaald bij de club en ze rijden weg. Zowel Pablo als zijn moeder zijn in tranen, want Pablo kan niet bij Real Betis blijven. Zijn club heeft hem moeten verkopen.

De speler is mij onbekend. Tussen haakjes: je mag er toch niet aan denken dat het je vak is om van elke voetballer met een marktwaarde van meer dan 5 miljoen euro de naam en de antecedenten te kennen, inclusief met welke voet hij ooit heeft gescoord tegen een derdeklasser in de eerste ronde van de beker.

Dus die onbekende soldaat García is op de laatste dag van de Spaanse transferperiode (1 september) inderhaast verkocht door Real Betis aan Racing Santander: van het zonnige zuiden, waar het in de winter vaak gewoon 20 graden is, 800 kilometer naar het noorden, naar Cantabrië, waar de wind altijd speelt en de regen altijd dreigt. Van een club die voor het eerst in twintig jaar in de Champions League speelt naar een club die pas is gepromoveerd.

Real Betis had geld nodig om aan de Spaanse Financial Fair Play-regels te voldoen. Die zijn strenger dan de Europese, al was het maar omdat de Spanjaarden proactief te werk gaan en op basis van budgettering meteen beperkingen kunnen opleggen, terwijl de UEFA achteraf controleert en eventueel straft.

In de commentaren onder de huilvideo is Javier Tebas de kop van Jut. Tebas is voorzitter van de Spaanse profliga en voorstander van een strenge knip op de portemonnee. Er worden verder vergelijkingen gemaakt die nergens toe leiden, zoals met de Premier League en hoeveel geld daar wordt gespendeerd aan spelers, en uiteraard ook met dat andere Real uit Madrid en met FC Barcelona.

Er is een simpele oplossing om die schrijnende/schreiende taferelen te vermijden. Elke speler tekent een contract en doet dat uit. Na het contract is de speler vrij. Er worden geen transfersommen betaald en elke club heeft recht op een vast aantal spelers in de profkern. Daarnaast komt er een salarisplafond dat voor alle clubs hetzelfde is. Het heeft het voordeel van de duidelijkheid.

Dat lijkt op het Amerikaanse systeem, inderdaad. Niet dat spelers dan niet meer worden gedwongen om te verhuizen – García bijvoorbeeld – want ook in de VS gebeuren vreemde toestanden. Herinner u de ruil in 2025 waarbij Luka Doncic van Dallas Mavericks naar Los Angeles Lakers ging en Anthony Davis de omgekeerde weg aflegde.

De NBA heeft dat voordeel van de duidelijkheid. Je wordt als speler gekozen door een team en door de competitie aan dat team toegewezen. Wie je ook overneemt (altijd in ruil voor een andere speler), die club moet je salaris blijven betalen.

Altijd oppassen met vergelijkingen met de NBA en de Amerikaanse gebruiken. In een verhaal over Belgische transfers werd voetbalmakelaar Stijn Francis aan het woord gelaten. Hij duidde – eerder vergoelijkte, want hij profiteert natuurlijk mee – de enorme sommen die dit jaar weer heen en weer gingen. En lulde daarbij nog geen klein beetje uit zijn nek.

Niet alleen dat, de grootste onzin die hij verkondigde werd dan nog eens in een citaat uitvergroot. Hij zei: “Premier League-clubs organiseren zich steeds meer zoals NBA-teams. Ze kopen talent strategisch in, in plaats van ad hoc op te treden.” Huh? Een dag later was het weer van dattum en mocht hij die vergelijking met de NBA komen herhalen bij de VRT.

Om bij het begin te beginnen: de NBA koopt geen spelers. De NBA haalt haar talent uit de draft, een doodeerlijk systeem waarbij de slechtst presterende teams van het vorige seizoen eerst mogen kiezen uit het beschikbare talent dat op school speelt.

Daarna worden die spelers (met een maximum van vijftien per kern) volgens hun dienstjaren in salarisschalen ondergebracht en krijgt elke club een salarisplafond. Wordt dat overschreden, dan betalen ze een boete (luxury tax) die kan oplopen tot 3 dollar per dollar die ze te veel betaalden. Golden State Warriors stortte in 2024 176 miljoen dollar in de NBA-pot, dat was de luxury tax op een salarisplafond van 136 miljoen dollar die het met bijna 60 miljoen had overschreden. Wordt er gefoefeld met verdoken salaris, dan volgen straffen. Zoek naar ‘Clippers salary cap violation’ en dan weet je het.

NBA-ploegen kunnen spelers wisselen en daarbij kan cash worden ingezet. Per seizoen per club mag maximaal 8,5 miljoen dollar worden gebruikt als smeermiddel om ruilen mogelijk te maken. En zo kunnen we nog een tijdje doorgaan. De conclusie: het Europese transfersysteem is en blijft een moderne slavenhandel. Vijftig jaar geleden is die in de VS afgeschaft en vervangen door een financieel eerlijk en menswaardig economisch model.