Jeugd en spelen

Eergisteren kwam er een eind aan het ene internationale jeugdtoernooi en begon een ander. Noch van de U15 World Cup, noch van de Youth Olympics zal u veel terugvinden in de media. En dat is maar goed ook.

Bakoe in Azerbeidzjan was de setting voor de eerste en hopelijk laatste U15 World Cup & Festival. 3.000 jonge voetballers, geboren in 2011 en 2012, uit liefst 189 voetbalbonden werden midden in het schooljaar naar de petrostaat verscheept om daar via een ingewikkeld format met 32 groepen tot een winnaar te komen.

Drie keer raden wie dat werd. Spanje natuurlijk. Het won de finale met 3-0 van het eerder verrassende Tsjechië. En België, hoe deden wij het? Wij deden niks, want we zijn niet gegaan. Samen met nog zeventien andere Europese landen, de VS en Noord-Korea. Zelfs Jemen was er.

Wie was er ook? Rusland natuurlijk. Het maakte achtereenvolgens Soedan (12-0), Sierra Leone (7-0), Djibouti (13-0), Afghanistan (8-0) en Turkije (4-1) in, en sneuvelde vervolgens in de knock-outfase tegen Mexico. Rusland eindigde negentiende van de 189 deelnemende landen en in alle wedstrijden droegen de spelers hun eigen kleuren, werd hun volkslied gespeeld en heetten ze gewoon Rusland. Het was het eerste openlijke optreden van Rusland in vol ornaat in een teamsport sinds de inval in Oekraïne in 2022.

Zaterdag werd de voetbalfinale gespeeld en diezelfde dag begonnen in Dakar de Youth Olympics. Daar strijden 2.700 atleten uit 204 landen in 25 sporten om de medailles in 153 nummers. Voor het eerst is er ook een Refugee Team van zes jongeren. Het Belgian Olympic Team is er ook met twaalf atleten. De eerste die in actie kwam, was ene Robbe, die aantrad in de discipline taolu-changquan van het wushu. Een medaille zat er niet in.

En neen, u zal mij niet verleiden tot commentaar over wushu. Ook niet over de wenselijkheid voor de mens om wushu te beoefenen. De laatste keer dat ik mij daaraan bezondigde, was rond de Spelen van Peking, waar de Chinezen het als demonstratiesport promootten en ik het wegzette als een adequate manier om de stoelgang weer op orde te krijgen. Ik kreeg toen de banbliksem van een heuse professor wushu naar het hoofd geslingerd.

De leeftijdsgrens op de Youth Olympics verschilt van sport tot sport. De minimumleeftijd is evenwel 14, wat al voor vreemde toestanden heeft gezorgd. In Tokio 2020, op de Olympische Spelen voor volwassenen dus, werden vier van de zes medailles in het vrouwenskateboarden gewonnen door meisjes van 13 of jonger. Te jong voor de Youth Olympics, maar oud genoeg voor de echte Olympics.

Zowel de FIFA met zijn World Cup voor min-15-jarigen als het Internationaal Olympisch Comité met zijn Youth Olympic Games hameren op de unieke ervaring die jonge atleten opdoen. Onvergetelijk, carrièrebepalend, karaktervormend. De grote woorden zijn niet van de lucht als het erom gaat iets recht te praten wat in wezen krom is.

Er zijn meer redenen om internationale jeugdcompetities af te voeren dan om ze te organiseren. Zo is er het verschil in ontwikkeling tussen de 15-jarige vroegbloeier, geboren in januari, en de laatbloeier uit december. Het zou een mooie studie zijn: de geboortemaanden van alle geselecteerde atleten in kaart brengen. Wedden dat het eerste kwartaal oververtegenwoordigd was in Bakoe en dat nu ook is in Dakar?

Een jeugdtoernooi verpakken als een festival is onzin. Het gaat om winnen. In de olympische sporten gaat het erom jongeren zo vroeg mogelijk in een topsporttraject te duwen. Voor voetballers draait het om een uitstalraam voor makelaars.

De Youth Olympics werden in 2010 gelanceerd. Ze waren een idee van toenmalig sportpaus Jacques Rogge, die in 2009 net was herkozen en een legacy wilde nalaten, zoals hij dat in 1991 als voorzitter van de Europese Olympische Comités had gedaan met de European Youth Olympic Days (nu het European Youth Olympic Festival).

Een vergissing van formaat was het. 14-jarigen verdienen sport, goeie trainers, goeie accommodatie en af en toe een mooie trip naar een ander land. Wat ze niet nodig hebben is prestatiedruk in een internationale setting. Die komt met de jaren wel, als ze sterk genoeg zijn om dat gewicht te dragen.

De Dakar Games, zoals ze zichzelf noemen, zijn de eerste op Afrikaans grondgebied, nota bene onder een Afrikaanse voorzitter van het IOC. Het zullen wellicht voorlopig ook de laatste zijn. Afrika kan de complexiteit van de echte Olympische Spelen niet aan en het IOC heeft geen zin meer in de Youth Olympics. De toewijzing aan een gastland voor 2030 ligt stil. De wintereditie van 2028 in de Dolomieten zal de laatste zijn.