Dopingwalhalla
Het was het jaar 2002. Fotograaf Tim De Waele en ik waren op een meeting in Eldoret, een stad in het westen van Kenia, bekend als het epicentrum van de Keniaanse langeafstandslopers. Iten, nog beter bekend als loopwalhalla, was onze uitvalsbasis.
Kip Keino, goud in Mexico ’68 en München ’72, hadden we bezocht. We waren naar Kaptagat gereden om in de ouderlijke hut van een loopster ugali en sukuma wiki (maïspap met gestoofde boerenkool) te eten. De meeste indruk maakte het desolate en vervallen Kamariny Stadium, waar alle Kenianen die ooit iets hadden gepresteerd waren gepasseerd.
En nu stonden we in het atletiekstadion van Eldoret op 2.100 meter hoogte, later omgedoopt tot Kipchoge Keino Stadium en vandaag aan verbouwing toe. Er stond een steeple op het programma. Meer dan honderd lopers hadden zich ingeschreven. Op de eerste rij mochten de lopers starten die geen schoenen en geen deftige teamkledij hadden.
Daarachter stonden de lopers met gewone sportschoenen en een T-shirt, en helemaal achteraan die met spikes en een Nike-, Puma- of Adidas-shirt van een loopkamp. Bij de eerste waterbak, na 250 meter, viel een deel van de lopers zonder schoenen en shirt in het water en liep de rest, ook die met spikes, vrolijk over hun ruggen.
Tim en ik probeerden niet te lachen. Een man in maatpak kwam naar ons toe. “Speciale ervaring, niet, een steeple in Kenia?” Hij stelde zich voor: Yobes Ondieki. De (toen nog) frank viel snel: ex-wereldrecordhouder, wereldkampioen, nooit top op de Spelen, wel twee keer de beste op de Memorial en een band met België, want hij had samen met Bob Verbeeck gestudeerd.
We gingen zitten en raakten aan de praat. Over Kenia, Afrika, lopen, Eldoret, over alles. Het gesprek kwam op Dieter Baumann, de Duitser die hem op de Spelen van Barcelona had geklopt. Baumann was in 1999 betrapt op nandrolon, een anabole steroïde, en weet dat aan zijn tandpasta. De atletiekautoriteiten schorsten hem toch voor twee jaar en hij was nog maar net teruggekeerd in competitie.
Ondieki hield daarop een referaat: hoe de Afrikanen altijd weer worden bedrogen door het rijke Westen, nu met nieuwe dopingmiddelen die eerst bij ons op de markt kwamen en die de arme Afrikanen zich niet konden permitteren. Dat was in 2002, het laatste jaar van de grote epo-epidemie in de sport. “Onze epo hangt hier in de ijle lucht”, besloot Ondieki filosofisch. “We don’t need that stuff to be good.”We zijn nu bijna 25 jaar later en wat zou ik Ondieki graag nog eens horen. Zaterdag stond in de krant dat Peres Jepchirchir voorlopig is geschorst omdat er in haar A-staal epo is gevonden. Jepchirchir is voormalig wereld- en olympisch kampioene, veel grotere vissen vind je niet in het dopingnet. Eerder al was de olympische kampioene van 2016 (Jemima Jelagat Sumgong) betrapt en geschorst, en vorig jaar viel ook wereldrecordhoudster Ruth Chepngetich door de mand.
Er zijn nogal wat foute landen in de internationale sport, te rangschikken van een beetje fout tot heel erg fout. Kenia is heel, heel erg fout. Kenia is hét dopingwalhalla. Toen de Athletics Integrity Unit, het eigen dopingcontroleorgaan van World Athletics, eind vorig jaar de lijst publiceerde met gesanctioneerde atleten, stond Kenia bovenaan: 140 – inmiddels 148 – Kenianen (m/v) zitten een sanctie uit. Gaande van twee jaar over acht jaar tot levenslang, zoals Sumgong.
Een op de vijf gestrafte atleten komt uit Kenia. Ze doen daarmee ‘beter’ dan India, dat eind 2025 137 atleten op de sanctielijst had staan. Dat doping endemisch is in India, staat buiten kijf. Behalve het verschil in producten – India is gek op steroïden – is er dit: India is geen atletiekland. Vier olympische atletiekmedailles, waarvan twee in 1900 en twee op de twee recentste Spelen in het speerwerpen, staan in schril contrast met de 117 medailles (38 keer goud) van Kenia.
Wie het plaatje helemaal wil zien: Rusland staat met 75 geschorsten op de derde plaats. De eerste drie landen bezetten meer dan de helft van de strafbank.
De laatste twee jaar zijn opvallend vruchtbaar geweest voor de dopingbestrijding in Kenia. In 2024 kwamen er 65 schorsingen bij en in 2025 nog eens 21. In 2026 zitten we al aan acht extra namen. Geen enkel land heeft zoveel grote namen op de dopinglijst staan.
Wie zou denken dat ze zich in Kenia schamen voor dat wangedrag, neen dus. Al die doping-Kenianen, pfff, het is één groot westers complot, bedoeld om de grootste loopnatie van de planeet klein te houden. In 2029 zou World Athletics met het wereldkampioenschap naar Nairobi willen. Het foutste land van de atletiek belonen met een WK: zoals de zaken nu staan, lijkt dat een heel slecht idee.
