’Belgium’ moet het land weer binden
NRC Handelsblad – 06 Jun. 2014 – Hans Vandeweghe
Nu het verdeelde België bijna onbestuurbaar dreigt te worden, zijn goede prestaties op het WK voetbal meer dan ooit gewenst. Behaald met de neutrale naam ‘Belgium’ op de rug.
Bij de oefeninterland tegen Tunesië zullen de Belgen – spelers en staf – zaterdag met de hand op het hart de Brabançonne mee-prevelen, niet zingen. Het toneelstukje is gekunsteld en vooral zeer on-Belgisch.
Enkele kilometers verderop en enkele uren eerder heeft een stilaan dodelijk vermoeide informateur Bart De Wever een tête-à-tête gehad met één of andere Franstalige partijleider. Voor de zoveelste keer heeft hij moeten concluderen dat zijn informatieopdracht, die aanstaande dinsdag afloopt, een kansloze tocht door de woestijn is, ook al heeft hij met zijn Vlaams-nationalistische N-VA glansrijk de verkiezingen gewonnen. De Wever zal vervolgens naar huis rijden, een cranberrysapje tot zich nemen en niét, zoals haast alle Belgen, naar het voetbal kijken, want de Rode Duivels zijn hem niet goed gezind.
Dat is begin juni 2014 de stand van zaken in het koninkrijk België: een hoogst verdeeld land, dat onbestuurbaar dreigt te worden door een politiek schisma, dat een taalkundige breuklijn volgt, maar een land dat tegelijk nooit beter heeft gepresteerd met zijn nationale teams.
Dat Belgische teams – die om taalproblemen te vermijden met Belgium op de rug spelen – ineens in meerdere sporten aanwezig zijn bij wereldtoernooien, is ongekend. Ook de nationale hockeyploegen presteren momenteel bij de WK in Den Haag behoorlijk. De nationale volleybalploegen (derde van Europa vorig jaar) spelen deze zomer de World League en later de WK in Polen en Italië.
Is er een geheim Belgisch teammodel? Neen, elk van die succesverhalen heeft een eigen geschiedenis. Zowel hockey als voetbal was er al bij op de Olympische Spelen van Beijing in 2008. Daar deed de Belgische voetbalpers, die traditioneel meer vertrouwen heeft in ervarener spelers, wat meewarig over de jeugdige ploeg. De kern van 2008 is vandaag wel de kern voor ‘Brazilië 2014’ en de eenheid en vriendschap die toen ontstond, bestaat nog steeds. De Rode Duivels zijn met net geen 26 jaar gemiddeld het op twee na jongste team op dit WK. En dat is een trendbreuk voor België.
Er is ook geen land – behalve Engeland – dat meer spelers (twaalf) uit de Premier League naar Brazilië stuurt dan België. Er zijn veel vaders van het succes, zoals de verbeterde jeugdopleiding, maar de hoofdreden voor het plotse voetbalsucces lijkt toch de doorbraak van pleintjesvoetballers met niet-Belgische roots, een fenomeen dat in Nederland twintig jaar eerder begon. Tien van de tweeëntwintig spelers zijn Belgen van deels allochtone oorsprong, zeven daarvan hebben Centraal- (vijf) of Noord-Afrikaanse (twee) genen. De resterende drie zijn van Spaanse of Caraïbische origine en de zeer begaafde Adnan Januzaj van Manchester United is als Kosovaar de enige asielzoeker in de nationale ploeg. In de WK-selectie van 2002 [België miste 2006 en 2010] zaten één genaturaliseerde buitenlander en één Congolees die in België was geboren.
Maar, dat pas verworven Belgisch bruto nationaal voetbalgeluk is broos. Dat bleek toen de ‘fans’ al gingen fluiten nadat eind vorig jaar twee wedstrijden zonder belang werden verloren. De uitgekiende marketing van de voetbalbond botst op haar beperkingen: het volkje dat ook morgen hossend naar het nationaal voetbalstadion afzakt voorzien van driekleur en pruik, zoekt vooral opwinding en trekt volgende week met evenveel gemak naar een ook al gehypet concert.
Die vaststelling kon al worden gemaakt in 1986, toen de vierde plaats op de Grand’Place in Brussel werd gevierd alsof de wereldbeker was gewonnen. Twee jaar later was België er niet bij op het EK en begon Nederland aan twee decennia Oranjegekte. Daar werd bij de zuiderburen meewarig over bericht. Recentelijk analyseerde een krant dit fenomeen: ‘De Belgen hebben zich destijds blauw geërgerd aan de Oranjegekte, maar dat misprijzen was blijkbaar niet ingegeven door een ‘doe even normaal’-reflex. Neen verdorie, het was pure afgunst. En nu doen wij even gek.’
Van het haast traditionele taalschisma in de nationale voetbalploeg hebben deze Rode Duivels geen last meer. Dragende spelers zoals Vincent Kompany en Romelu Lukaku zijn zelfs perfect tweetalig en ze spreken allemaal goed Engels. Op bondscoach Marc Wilmots na dan, de enige Waal die Nederlands spreekt met een Duits accent, een erfenis van zijn jaren bij Schalke 04.
De ondeelbaarheid van dit ogenschijnlijk ondeelbare team moet wel nog een lakmoesproef ondergaan op deze World Cup als de spanning zal oplopen. Kompany is er gerust op. Hij wist het al in 2011, ruim een jaar voor de vriendschappelijke 125ste derby der Lage Landen tegen Nederland die met 4-2 werd gewonnen en die in België als kantelmoment geldt. Vanaf die dag geloofden de Rode Duivels in zichzelf want ‘de Hollanders’ waren verslagen. In 2011 zei de Belgische captain: ‘Wij hebben een fantastische ploeg. België is een verdeeld land, maar wij kunnen de unificerende factor zijn, net als de nationale ploeg in Spanje dat is.’
Dat de Rode Duivels gebruikt of zelfs misbruikt zullen worden voor politieke doeleinden hebben ze deels aan zichzelf te danken. Op 16 oktober 2012 speelden ze thuis tegen Schotland en wonnen met 2-0. Dat was twee dagen na de gemeenteverkiezingen waarbij Bart De Wever Antwerpen had veroverd en op het bordes van het stadhuis had geroepen dat ‘Antwerpen van iedereen is, maar vanavond toch vooral van ons’, een verwijzing naar de socialistische slogan ‘’t Stad is van iedereen’. Dat natrappen van de nationalist De Wever bezorgde menig Belg koude rillingen. Na die België-Schotland reageerde über-Belgicist Kompany met een nooit geziene politieke tweet: ‘België is van iedereen, maar vanavond toch vooral van ons.’
De vrees dat dit wel eens het laatste grote wapenfeit zou kunnen worden van de Belgische nationale voetbalploeg is aanwezig. Op 24 mei van dit jaar, enkele dagen na de de massale electorale winst van de N-VA in Vlaanderen,volgde een andere tweet: ‘Maandag start de @BelRedDevils campagne #Brazil2014. Hopelijk niet de laatste na deze verkiezingen.’ De auteur van deze tweet is de voorzitter van de Belgische wielerbond.
Copyright © 2014 NRC Media. All rights reserverd
