Madison

De laatste dag van het WK baanwielrennen gekeken? Het laatste nummer van de vijfdaagse was de ploegkoers bij de mannen. De Fransen noemen die course à l’américaine, Spaanstaligen en Italianen americana, maar de echte internationale naam is madison.

Die naam komt van Madison Square Garden. Daarmee is niet de hedendaagse sporttempel in Manhattan bedoeld, onder meer bekend van NBA-kampioen New York Knicks, maar een houten wielerhal die op Madison Square stond. Op die baan werden aan het einde van de negentiende eeuw zesdaagsen gereden, toen wereldwijd de best bezochte en best betalende sportspektakels.

Oorspronkelijk betekende een zesdaagse: zes dagen aan één stuk rijden, in je eentje. Wie het minst sliep, reed de meeste rondjes. Dat leverde hallucinante taferelen op van halve lijken die nauwelijks nog in staat waren rondjes te draaien. Of zoals The New York Times schreef: “Een sportwedstrijd waarin de deelnemers gek worden in hun hoofden is geen sport, het is een brutale marteling.”

Een tweede man kwam er pas bij toen in de staat New York een verordening werd uitgevaardigd die bepaalde dat een deelnemer aan een fietswedstrijd niet langer dan 12 uur per etmaal mocht racen. Een tweede man erbij zetten was een trucje om de koers toch non-stop te laten doorgaan, zonder dat één renner voortdurend moest racen.

Voor één man alleen stond het afstandsrecord in die tijd op 3.360 kilometer (23,3 km/u). Met een maat erbij schoot dat ineens naar 4.490 kilometer, of zo’n 750 kilometer per dag, goed voor 31,2 km/u. Gisteren reden ze de madison op het wereldkampioenschap in Shanghai, ook met twee, en na 50 kilometer was het gedaan, aan bijna 60 km/u.

Maar als u hebt gekeken, dan hebt u ook kunnen zien wat voor een sportieve knoeiboel zo’n ploegkoers eigenlijk is. Meermaals tijdens dat uurtje rondjes draaien kreeg commentator Renaat Schotte, nochtans een kenner, er geen kop of staart meer aan.

“Waar is de kop van de koers?” Waarop cocommentator Tuur Dens, zelf baanwielrenner, opperde dat de Portugezen op kop reden. Hij had gelijk. Het duurde ook even voor de uitslag bekend was, en toen bleek België plots toch geen brons te hebben.

Schotte kwam wel vreemd uit de hoek toen hij een bruggetje maakte naar de aanstaande Zesdaagse van Gent. “Als u daar ooit gaat kijken en u wilt weten wie op kop rijdt, kijk dan naar de juryvoorzitter langs de kant van de baan. Die duidt aan waar de kop van de wedstrijd is.”

Ik kan daaraan toevoegen: “Als u ooit in Gent gaat kijken en u wilt weten wie op kop rijdt tijdens de wedstrijd: dat is van geen belang. In Gent is zowat alles vooraf geregeld: wie rondes mag nemen, wie vooral niet in de weg mag rijden en welke duo’s uiteindelijk om de ‘overwinning’ zullen strijden, toevallig in de laatste minuten van de laatste ploegkoers.”

Wil een wielerwedstrijd beklijven, dan moet het niet alleen min of meer eerlijk verlopen, je moet ook weten wie op kop rijdt, wie kans maakt om te winnen en wie niet. Lukt dat niet, afvoeren die handel.

De madison is al eens van het olympische programma geschrapt: op de Spelen van 2012 en 2016 stond hij er niet op. Dat gebeurde nadat in Peking in 2008 niemand nog wist hoe de koers in elkaar zat, zelfs de jury niet. Die moest uiteindelijk afgaan op de inzichten van landgenoot Marc Bollen, die het stadioncommentaar verzorgde en als enige door de bomen het bos nog zag.

In Tokio in 2021 was de ploegkoers plots terug, een stommiteit waarop ze bij de UCI ooit nog wel zullen terugkomen. Gisteren werden de Denen wereldkampioen: Lasse Norman Leth en Carl-Frederik Bévort. Kent u die laatste niet? Hij rijdt voor Uno-X. De eerste kent u wellicht als Lasse Norman Hansen. Hansen werd Leth toen hij trouwde met Julie Leth. Hij rijdt voor een clubteam en won al olympisch goud in de ploegkoers in 2021.

Zowel onze mannen- als onze vrouwenploeg kwam tekort in de ploegkoers, die Belgische specialiteit. Verkijk u vooral niet op de behaalde medailles. Vijf medailles zijn er twee meer dan vorig jaar in Santiago, maar afvalling (2 medailles), scratch (1) en puntenkoers (1) zijn niet olympisch en dus bijnummers.

Alleen het zilver van Fabio Van den Bossche en die vierde plek samen met Lindsay De Vylder in de madison zijn min of meer geruststellend voor de Olympische Spelen van 2028 in Los Angeles. De Belgen zouden een voorbeeld kunnen of moeten nemen aan de Denen: baanwielrennen is een specialisme dat je er niet zomaar even bij doet. Laat dat ook een les zijn voor Lotte Kopecky. En besef ten slotte dat alle grote sportsystemen in die laatste anderhalf jaar nog een tandje of twee – eerst figuurlijk en dan letterlijk – zullen bijsteken.