Brutaal-geniaal

Dan raak je aan de praat met een Zwitser op Sicilië en dan blijk je allebei een verleden in en rond de sport te hebben. Hij in het internationale wedstrijdskiën vooral, maar ook in het sportbeleid in zijn thuiskreis Brig, een grote stad in het kanton Wallis.

Zo kwam het gesprek op Sepp Blatter, of ik hem kende. Hij kende de geroyeerde ex-FIFA-baas persoonlijk, die kwam uit Visp, ook in Wallis. Hij zag hem nog geregeld en dacht niet dat ‘der Sepp’ veel te verwijten viel, behalve misschien de andere kant opkijken terwijl ze rond hem hun zakken vulden. Maar ‘die andere’, dat was pas een gevaarlijke.

Bedoelde hij Gianni Infantino? Jazeker, die kende hij ook. Infantino is geboren en getogen in Brig, tien kilometer naar het oosten in de mooie Rhône-vallei. Hij zweeg even en zei toen: “Pa Infantino komt uit Calabrië und der Gianni, sagt man bei uns, der ist italienische Mafia.”

Voor oer-Zwitsers zijn gewiekste Zwitsers van Italiaanse afkomst nogal snel mafia, maar dat ‘der Gianni’ übergewiekst is, dat staat vast. Rücksichtslos brutaal-geniaal, zo werd hij de opvolger van Blatter, toen die door te veel corruptie in zijn raad van bestuur moest aftreden.

Infantino was op dat moment de secretaris-generaal van de Europese voetbalbond UEFA en zijn voorzitter was bij de FIFA de gedoodverfde opvolger van Blatter. Die heette Michel Platini. Maar toen ook hij een stap opzij moest zetten, zag rappe Gianni zijn kans schoon.

Dat Europa hem steunde, iets waar het nu al grote spijt van heeft, tot daaraan toe, maar de snelheid waarmee hij de andere confederaties en vooral de bonden-leden in de algemene vergadering kon mobiliseren, toonde zijn grote talent om beslissingen te sturen. Die gave komt nu weer van pas.

Infantino wil met de FIFA Forward Enterprise (FFE) een investeringsvehikel oprichten naast de FIFA om nog meer geld op te halen voor het wereldvoetbal. Hij houdt de 211 voetbalbonden een financiële wortel voor die de meesten maar moeilijk kunnen weigeren. Tegen 19 september wil hij weten wie instapt. Wie niet meedoet, krijgt minder geld. Twintig procent van de aandelen van die FFE wordt door private investeerders ingevuld, onder wie (wellicht) familie van Donald Trump.

Dat te-nemen-of-te-latenvoorstel is een frontale aanval op de dominantie van de UEFA in de voetbaleconomie. Die heeft dan ook als eerste continentale bond laten weten dat ze de World Cup zou boycotten als de FIFA doorzet met dat plan. De andere continenten volgden.

De FIFA liet weten dat ze met alle bonden apart gaat praten en dat is een erg gedurfde tegenzet. Zodra de FIFA genoeg kleine bonden aan haar kant heeft, zal ze met de grote praten en pas in laatste instantie met de continentale bonden. Dan zullen ook de UEFA’s van deze wereld een deeltje van de koek krijgen en daar is het hen om te doen.

Het Infantino-plan (particuliere investeringen in topsportevenementen) is economisch logisch. Meer zelfs, het is een Europese vinding. De kritiek klinkt dan ook hypocriet, wetend dat je in het Europese clubvoetbal over de koppen van de private investeerders loopt: bij de clubs, maar ook bij de bonden en competities.

CVC, dat de smaak te pakken kreeg destijds in de formule 1 en nu opnieuw wordt genoemd, is daar een van. Die hebben 20 procent van de commerciële rechten van de Franse Ligue 1 en 10 procent van die van de Spaanse La Liga in handen.

Bovendien heeft de UEFA zelf met UC3 een commerciële dochteronderneming opgericht, waarvan de EFC 49 procent bezit. De EFC is dan weer de vereniging van Europese voetbalclubs, heel vaak in handen van private investeerders.

Natuurlijk kan hier van alles mee misgaan. De FIFA hoopt op een valorisatie van de World Cup van minstens 20 miljard dollar en rekent zich vooraf rijk. Nu beschikt de FIFA wel over een dollarspaarpot van zo’n 4 miljard, maar het blijft riskant om geld te beloven dat je nog moet ophalen.

De vraag is ook wat de investeerders aan zeggenschap krijgen. Als zij een World Cup elke twee jaar willen, wat dan? Wat als een van hun andere assets (een speler) een rode kaart krijgt? Nog belangrijker is de vraag wat de Zwitsers hiermee zullen doen. De FIFA is dan niet langer de sport-ngo FIFA die een taxvrije status geniet omdat ze geld uitdeelt, maar deels een geldmachine voor derden.

Anderzijds klinken de meeste bezwaren als ‘uitverkoop van het voetbal’ al snel naïef. Het voetbal is net als alle topsport al honderd keer uitverkocht. Voetbal is ook de enige sport die zijn businessmodel ophangt aan de aankoop en verkoop van voetbaltalent, zeg maar een mensenhandel waarin Europa het voortouw neemt. Hoog van de morele toren blazen is dan niet gepast.