Sportbeschaving

Trabzonspor is een Turkse ploeg van tegen de Zwarte Zee, die donderdag onze kant uitkwam om hier een pakje slaag te krijgen van de troepen van Peter Maes, iets wat die Turken natuurlijk willen beletten en wat ze is gelukt. Het werd 1-1. Vooraf was er even een schandaal, want Sporting Lokeren weigerde Turken tickets te verkopen voor die wedstrijd, zo stond het in de krant van de week.

Daarbij werd dan ook vermeld dat iemand bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding op die weigering hoogst verbaasd had gereageerd, in de trant van: “Het feit dat iemand een ticket wordt geweigerd puur op basis de Turks klinkende naam op zijn Belgisch paspoort, neigt toch in de richting van indirecte discriminatie.”

Als de man/vrouw van Gelijke Kansen bestaat én als die effectief zo heeft gereageerd, is dat een dubbele vergissing: het is geen indi- recte discriminatie, maar gewoon discriminatie. En die discriminatie is terecht; ze is zelfs door de wet verplicht.

Wat hadden ze dan gewild bij het Centrum? Dat een fan van Trabzon zich eventjes een ticket kon kopen voor een Belgisch vak en daar een half uurtje voor de wedstrijd zijn clubkleurtjes kon komen showen en liedjes zingen? Om binnen de kortste keren te eindigen als kebab?

Het is niet duidelijk wat Lokeren nu precies wordt verweten. Het bezoekend vak werd uitgebreid van 400 naar 1.200 plaatsen en alle Turken die ooit al een ticket had-
den gekocht voor een wedstrijd op Daknam kregen nu opnieuw een ticket, zelfs voor de Belgische vakken. Alleen de Turkse occasionele bezoeker, die ter gelegenheid van de komst van Trabzon voor het eerst Daknam met een bezoek wou vereren en – omdat het bezoekend vak uitverkocht was – met alle geweld tussen de Belgen wilde gaan zitten, die Turk is geweigerd. Net zoals ook de Turkse ticketkoper, die zich bij Anderlecht aanbiedt voor de wedstrijd tegen Galatasaray van over twee weken, ongetwijfeld wandelen wordt gestuurd.

In mijn ideale wereld kan het wel, twee groepen fans die door elkaar staan en liedjes over hun ploegen zingen en juichen of treuren, maar elkaar niet aanraken. Nadat Michael Jordan hen een zesde titel had bezorgd ten koste van de plaatselijke Utah Jazz, heb ik een tiental fans van de Chicago Bulls in 1998 een dansje weten maken op het plein voor wat tegenwoordig de EnergySolutions Arena heet. Niemand van de 18.000 locals die hen in elkaar sloeg, hooguit weerklonk een Mormoonse ‘boeeeh’.

Het zou ook in onze sportbeschaving moeten kunnen, maar het kan niet en het zal nooit kunnen. In Gent is men trots op de promenade in de nieuwe Ghelamco Arena, waarlangs je het hele stadion rondloopt. Dat is een beetje gelogen, want aan beide kanten bots je op een muur. Achter die muur zit de uithoek, langs waar de bezoekende fans naar binnen worden geëscorteerd en twee uur van God los mogen zijn, waarna ze weer worden gedeporteerd naar hun bussen.

Zelfs dat stadionconcept is eigenlijk niet veilig genoeg, want Gent is zo’n universeel Vlaamse stad dat zich van elke bezoekende ploeg altijd wel een paar fans onder de rest van het publiek bevinden. Tot op de duurste zitplaatsen, waar je in bioscoopzetels met warmtestralers boven je hoofd naar het voetbal kan kijken, heb ik ruzies zien ontstaan, waarbij het tot een handgemeen kwam omdat iemand het aandurfde te juichen bij een doelpunt van de andere ploeg. Zondag wordt met de komst van Anderlecht het toezicht nog verscherpt. Jammer, maar helaas.

08-11-2014-Sportbeschaving

NOOIT MEER GESTRAFTEN, NOOIT MEER ‘FITNESSERS’

In topsport bengelen we achteraan, maar qua dopingbestrijding behoort Vlaanderen tot de meest performante regio’s in de wereld. Op de strafbank vind je trouwens steeds minder ‘klassieke’ sporters. Twee op de drie schorsingen worden opgelegd aan fitnessers en bodybuilders.

Recente dopinggevallen, of wat daarvoor moest doorgaan, zoals dat van sterrenchef Luc Bellings en zijn testosteroncrème of de ongelukkige tienkamper Thomas Van der Plaetsen (die een verhoogde HCG-waarde kon verklaren door een nog niet ontdekte teelbalkanker) hebben het nationaal antidopingagentschap NADO Vlaanderen meer belangstelling opgeleverd dan gewenst.

Maar hoe zit het nu met die cijfers?
Hoe erg is het gesteld met het dopinggebruik in Vlaanderen? Hoe smerig is de oorlog tegen de doping?

De Morgen houdt al tien jaar de evolutie bij van het dopinggebruik en de daaropvolgende straffen. De conclusies spreken voor zich. Aantal straffen de hoogte in

De bovenste grafiek op de volgende bladzijde geeft een stand van zaken van 2005 tot 2014, met telkens een momentopname op 1 november, niet toevallig het einde van het wielerseizoen omdat die sport lang de dopinglijsten domineerde.

Hoewel vergeleken met 2005 maar liefst 72 procent meer ‘atleten’ op de straflijst staan en er sinds vorig jaar weer 22 zijn bij gekomen, lijkt de dopingbestrijding in dit landsgedeelte te werken.

Momenteel mogen 186 Vlamingen, en enkele niet-Vlamingen die hier toevallig zijn betrapt, van de dopingautoriteiten niet sporten. Veertien daarvan staan geboekt met een voorlopige schorsing.

Tienkamper Thomas Van der Plaetsen is inmiddels van de lijst afgevoerd, maar hij staat wel nog anoniem in de statistieken als de enige ‘dopingpraktijk’ die de controles buiten competitie dit jaar hebben opgeleverd.

1. Steeds langere schorsingen

Omdat de straffen langer duren, blijven meer namen langer op de dopinglijst staan. Van de 100 gestraften in 2005 zaten er 67 een straf uit van minder dan twee jaar. Van de 172 gestraften op 1 november 2014 kregen slechts 5 sporters minder dan twee jaar. 96 hadden op de kop af twee jaar gekregen en 61 kregen een straf van meer dan twee jaar. In 2005 waren er maar twee overtreders met een langere straf dan twee jaar.

Voor NADO Vlaanderen is er een eenvoudige uitleg. “De lengte van de straffen is de laatste jaren gestegen omdat bijvoorbeeld in 2005 de sancties van het Wereldantidoping-agentschap WADA nog niet werden gevolgd. Dit gebeurt pas sinds de inwerkingtreding van het Dopingdecreet in augustus 2008. Omdat voornamelijk bij fitness heel veel anabolica aangetroffen worden, vaak in een cocktail, spreekt de disciplinaire commissie daar dan ook strengere straffen voor uit.”

Een kwart van de gestraften (44 op 172) kreeg vier jaar aan de broek, allen fitnessers of bodybuilders, allen voor meerdere producten.

2. Niet zo fit-ness

Bij controles binnen wedstrijdverband in de klassieke sporten is er een lichte daling waar te nemen. In 2010 was nog 4,8 procent van de controles positief. In 2013 nog slechts 3,7. De trend voor 2014 laat geen stijging vermoeden, eerder zelfs een daling.

Van de 172 sporters tegen wie een straf is uitgesproken, komen er 112 uit de fitness- en bodybuildersmilieus en neem daar ook maar power lifting en de Sterkste Man-competitie bij. Tellen we daar ook nog de meest agressieve vechtsporten bij op, dan komen we aan 132 op 172 gevallen of bijna tachtig procent dat niet uit de ‘klassieke’ sport komt.

88 kregen hun straf na controles in de hardcore fitnesszalen. Het gaat hier om controles die op verzoek van de politie of de Cel Hormonen worden uitgevoerd. De controleurs worden daarbij altijd vergezeld door politiemensen. Tussen juli en oktober van dit jaar kwam er geen enkel verzoek om een controle binnen, dus is er in het derde kwartaal van 2014 ook geen enkel positief geval in die fitnesszalen geregistreerd.

Vlaanderen is een vrij uniek in deze aanpak. In de meeste ons omringende landen is controle op hormonale spierversterkers in het spierbundelmilieu een exclusieve zaak van de drugsbrigades. Wij sturen meteen artsen van het NADO mee en nemen urine- en/of bloedstalen af.

3. Zuivere koers

De tweede dopingsport na de fitness- en bodybuildingsector is wielrennen, met 33 gestrafte atleten. Dat is een behoorlijke vooruitgang vergeleken met 2005, toen van de 100 gestrafte dopingovertreders meer dan de helft uit het wielrennen kwam. Wielrennen blijft de meest gecontroleerde sport. In het derde kwartaal van 2014 kwam een op de drie gecontroleerde sporters in competitie en meer dan de helft buiten competitie uit het wielrennen.

De renners op de dopinglijst zijn echter hoofdzakelijk nobele onbekenden. Volgens NADO Vlaanderen stelt het probleem zich bij de elites zonder contract, de nevenbonden en bij ouderen. De laatste jaren is geen enkele grote naam meer tegen de lamp gelopen, al beweert men nu – met de zaak rond de Rotselaarse arts Chris Mertens en zijn ozontherapie – dat er grote namen op de lijst met verdachten staan.

Sport nummer drie in de hitparade zijn de agressieve vechtsporten catch, boksen en kickboksen met 19 gestraften. Dertien andere sporten zijn goed voor 22 positief bevonden atleten die een straf overhielden aan hun dopingovertreding.

4. Vlaanderen is vlijtige controleur

Vorig jaar heeft Vlaanderen 2.333 controles uitgevoerd, waarvan 640 buiten competitie voor gewone sporters en 150 voor fitnessers. Dat is tien procent meer dan Nederland, dat bijna drie keer meer inwoners heeft dan Vlaanderen en zes keer meer topatleten. In Nederland wordt haast nooit in de recreatieve sfeer getest.

In 2014 zit men in Vlaanderen na drie kwartalen aan 1.853 controles, waarvan 429 buiten competitie bij sporters en 96 bij fitnessers.

In Franstalig België werd vorig jaar 1.255 keer gecontroleerd, waarvan een kwart buiten competitie. Ook het NADO van de Franse Gemeenschap maakt soms haar opwachting in fitnesszalen. De bestraffing laat ze echter over aan de respectievelijke bonden of clubs, wat in de praktijk betekent dat dopingovertreders in fitnesszalen vrijuit gaan.

5. Buiten competitie testen: flop of top?

In 2013 werd één geval op 640 tests bij klassieke sporters als dopingvergrijp gecatalogeerd. Een jaar eerder waren er twee, dit jaar nog geen enkel. Controles buiten competitie bij de zogeheten topatleten die hun whereabouts moeten opgeven, is een hele dure zaak. Het rendement lijkt bijzonder klein, maar er is geen andere keuze. Niet langer buiten competitie en onverhoeds bij een atleet controleren, zou de deur openzetten voor georganiseerde doping tijdens trainingsperiodes. De schamele oogst bij buiten- competitiecontroles kan even goed als een pluim op de hoed worden gestoken: het systeem schrikt af en daar was het van in den beginne voor bedoeld.

—

Minister Muyters (N-VA): ‘Vlaanderen is een voorbeeld’

Het Vlaamse dopingbeleid is ingegeven door de zorg om de cleane sporter, zegt minister van Sport Philippe Muyters. Wie eerlijk speelt, moet volle kansen hebben om topprestaties neer te zetten en kampioenschappen te winnen. Het Vlaams dopingbeleid is er niet op gericht om mensen te ‘pakken’, maar wel om eerlijke en gezonde sport te promoten, mét oog voor klantvriendelijkheid.

Muyters: “De afgelopen jaren hebben we die klantvriendelijkheid steeds meer een plaats kunnen geven in het beleid, zonder aan efficiëntie bij de controles in te boeten. Ook internationaal is dat een visie die steeds meer ingang vindt. Dopingcontrole kan alleen maar werken, als ook alle deelnemers volgens dezelfde standaard werken.

“Dat is meteen de kracht en de zwakte van het WADA. Sinds ik namens Europa als expert-minister naar het WADA ben afgevaardigd, pleit ik daar steevast voor een level playing field voor alle sporters. Dat principe (voor alle spelers gelden dezelfde regels) is niet iets wat in een vingerknip overal wordt geïmplementeerd. Sommige geesten hebben tijd nodig om te rijpen.

“Ik vind niet dat wij ons beleid naar beneden zouden moeten bijstellen, maar wel dat andere landen zich op ons niveau moeten brengen. Wij hebben intussen dankzij onze goede en klantvriendelijke controles ook internationaal heel wat geloofwaardigheid opgebouwd. Dit is dan ook de lijn die we in de komende jaren zullen doortrekken.”

HANS VANDEWEGHE

Doping 2014

DDR

Wat ik de laatste weken heb verslonden, zijn de verhalen van mijn goede collega Jeroen De Preter over het einde van de Berlijnse Muur en – mijn eigen interpretatie – de teloorgang van de DDR, de Deutsche Demokratische Republik.

Ik heb geen heimwee naar dat autoritair systeem, lang niet, maar ik ben opgegroeid met de DDR-atleten als sportkijker, als sporter en later als journalist. De nationale hymne ‘Auferstanden aus Ruinen’ – ‘Uit ruïnen opgebouwd’ – is voor immer in mijn geheugen geëtst. Het was het mooiste volkslied ooit, jammer dat het niet meer bestaat.

Een zwak voor de DDR? Misschien, ook al omdat ze op het WK van 1974 het gehate West- Duitsland klopten en ik dacht dat we van Beckenbauer en co. vanaf waren. Neen dus, ze bleven en haalden de finale die ze wonnen van Nederland.

Hoe zwak was dat zwak? Eén van mijn verste herinneringen gaat terug op Ushi (familie- naam vergeten), spelverdeelster van de DDR- juniores die ik leerde kennen bij een toernooi. De meegereisde begleiterin keek een beetje vreemd, maar liet oogluikend toch contact toe na de wedstrijd. De details zijn niet bijzonder maar zonder die Muur had er meer ingezeten, dat zeker.

Tegen een DDR-selectie (de mannen dan) spelen was altijd een beetje een vreemde gewaarwording: ze kwamen in het veld op sloefkes waar wij onze neus voor optrokken, droegen compleet afgewassen blauwe shirts en witte, veel te wijde shorts. Het leek nergens op, maar voor je het wist was de wedstrijd voorbij en had je verloren.

Ze konden er wat van. Zoals op de Olympische Spelen van Seoel, waar ze voor een landje van 17 miljoen inwoners 102 medailles wonnen, meer dan de Amerikanen met hun toen 250 miljoen inwoners. Wisten wij veel dat het toen gauw voorbij zou zijn.

Rond die tijd leerde ik Volker Kluge kennen, een sportjournalist van Die Junge Welt en
uiteraard SED-lid die de laatste DDR-perschef zou worden op de Spelen van Seoel. Bij een fles rode wijn voorspelde hij al het einde van het systeem, het einde van de DDR. Een jaar later, deze week 25 jaar geleden, gingen de grensovergangen open en konden de Ossies eindelijk inkopen doen bij het symbool van kapitalistisch West-Berlijn. En nu denkt u vast aan het Kaufhof, maar het was de Aldi. Een jaar later toen ik in Berlijn was voor deze krant wandelden ze nog steeds met hun Aldi-zakken voorbij het inmiddels onbemande Checkpoint Charlie.

Nog eens vijf jaar later ging ik bij Manfred Ewald op bezoek, de voormalige topsportdirecteur van de DDR, zeg maar. Een fantastische ontmoeting, met een opmerkelijk man, stervende als banneling maar desondanks zou hij nog worden berecht. De bewijzen waren op zijn zachtst uitgedrukt niet erg sluitend. “Ja, we hadden doping”, zei Ewald, “maar dat had het Westen ook.” En hij haalde foto’s boven van Amerikaanse atleten die zich in Los Angeles inspoten met hormonen. Die had de Stasi hem bezorgd. “Ja we hadden doping, maar we hadden zoveel meer.”

Jammer genoeg is de DDR hetzelfde lot beschoren als Lance Armstrong. Omdat het zoveel makkelijker is in zwart-wit te denken, wordt alle succes herleid tot doping. In de zomer van 2013 kreeg Ewald postuum gelijk: iedereen had doping. De Humboldt-universiteit had wat onderzoek verricht: ook in het Westen was er structurele doping in de jaren zeventig en tachtig. Er was wel één wezenlijk verschil: in het Westen werd niks opgeschreven zoals in de DDR en de landen hielden ook niet op te bestaan, waardoor hun archieven niet op straat lagen.

20141Column DDR

Wielrennen blijft populair maar we winnen steeds minder. Nooit is meer overheidsgeld aan de wielersport besteed en toch presteren we steeds slechter. Dit systeemfalen van het Vlaams (Belgisch) wielrennen heeft veel vaders. Een analyse.

Slechts twee landen hebben meer wielerprofs dan België. Geen wonder dat we dan hoog eindigen in de landenklassering, maar wat hebben de Belgische wielrenners dit jaar in de World Tour gewonnen? Geen grote klassiekers, geen overwinningen in een grote ronde en dat voor het eerst sinds 2003, wel één B-klassieker (de Amstel Gold Race, Philippe Gilbert).

Vlaanderen is het epicentrum van de wielerpassie, waar de coureurs aan de bomen groeien en rijden tot ze er af vallen, maar nergens wordt meer talent vakkundiger de nek omgewrongen. De mindere resultaten op de weg zijn exemplarisch voor het totale falen van het Vlaamse en bij uitbreiding Belgische wielermodel.

Op de wielerbaan hebben we de meest succesvolle Europese kampioenschappen ooit achter de rug, aldus het officieel klaroengeschal. Cijfermatig kan dat kloppen, maar alleen de zilveren medaille van Jolien D’Hoore (ook goed op dreef op de weg) in de olympische omnium is relevant. Zelfs in onze regionale passie veldrijden hebben we met de wereldtitel voor Zdenek Stybar en de World Cup voor Lars van der Haar de twee mooiste prijzen aan buitenlanders moeten laten.

Vreemd, want wat China is voor tafeltennis en Japan voor het judo, is Vlaanderen voor de koers. Ons landsgedeelte en bij uitbreiding België worden in de wereld beschouwd als de wieg van het wielrennen. Wellicht daarom toetert een medium ‘De koers is van ons’. Vroeger misschien, maar vandaag is de koers, in al zijn specialismes en facetten, niet meer van ons. We zijn de weg kwijt en de oorzaak moet men zoeken in systeemfouten.

1. Onze wielercultuur is hopeloos achterhaald

Wielrennen in Vlaanderen is navelrijden: rondjes draaien en staren naar onze navel. Rond de kerktoren (de kermiskoersen), rond enkele heuvels met kasseien (de kasseiklassiekers), rond een boerderij (veldrijden), rond een te kleine wielerbaan (de zesdaagsen) en rond een dorpsplein (de na-Tourcriteria). De echte wielerwereld beschouwt die steeds meer als sympathieke folklore, maar wij hebben die vier klassieke wielerspecialismen tot cultstatus verheven en we vinden het ook niet erg dat soms de uitslag wordt bepaald na afspraken. Tijdrijden of klimmen en als combinatie van beiden het korte en lange rondewerk laten de meesten links liggen.

“Omdat slecht wordt opgeleid en geselecteerd”, zei Tom Boonen eerder al in deze krant. “Iedereen wil Boonen zijn en op kasseien winnen, maar ik ben de laatste van een generatie. Tegelijk verliezen we in de jeugd alle lichte mannekes die op de Vlaamse parcoursen ontmoedigd afhaken.”

Wij leiden in Vlaanderen vooral interval-renners op om heel snel rondjes te rijden of op kasseihellingen als eerste naar boven te knallen. Wij selecteren vespa’s, terwijl het internationale wielrennen gericht is op grote motoren. De vespa’s en hun entourage verkiezen te investeren in een camper en drie paar wielen boven een trainer.

In plaats van het olympische mountainbike, promoten wij het Vlaamse veldrijden, in de eerste plaats als geldkoe. De bonden – van provinciaal tot nationaal – krijgen met de dure organisatievergunningen zo een aardige stuiver binnen.

Dit en ander kortetermijndenken belet elke hervorming van het wedstrijdwielrennen, zoals een betere opleiding, minder en meer doordachte wedstrijden voor verschillende types renners. De blokkade begint en eindigt in de overjaarse bondsbesturen, bemand vanuit de provinciale wielerkrochten.

Van een topsportcultuur is geen sprake. Jarenlang is door de bondswerking nagelaten te investeren in trainers en opleiding. Dit jaar is voor het eerst in de geschiedenis van het wielrennen, twintig jaar na andere olympische sporten, een opleiding voor trainer A begonnen.

2. Het bondenlandschap is hoogst inefficiënt

Het zogeheten ownership van de (top)sport wielrennen behoort in Vlaanderen sinds 2002 toe aan Wielerbond Vlaanderen. In andere, beter functionerende sportstructuren (tennis, atletiek, volleybal, die zich al in 1978 aanpasten aan de staatshervorming) werd de nationale koepel een brievenbusgenootschap voor de internationale vertegenwoordiging. In het wielrennen bleef de koepel Koninklijke Belgische Wielrijdersbond (KBWB) vasthouden aan de oude Belgische sportcultuur en de klassieke opsplitsing in autonome provinciale structuren.

In dat bestuurlijk kluwen loopt de nationale koepel KBWB aan de leiband bij de provinciale afdelingen omdat de voorzitter (Tom Van Damme) elke vier jaar via verkiezingen door provinciale kiesmannen zijn salaris wil veilig stellen.

De meeste bestuurders in de provincies die ook de dienst uitmaken binnen Wielerbond Vlaanderen en de KBWB, zijn niet verkozen op basis van visie en kwaliteit maar van ego en tijd. Elke beleidsdaad is gericht op het tevreden stellen van de provinciale baronnen die zelf maar één doel hebben: het aandikken van de rekeningen van die autonome provinciale vzw’s.

Inmiddels slaagt de KBWB er niet in zijn vertrekkende sponsors op te vangen door nieuwe namen. De nationale koepel, in het bezit van een flinke oorlogskas, overleeft door de bijzonder dure organisatievergunningen voor de grote kampioenschappen en bij gratie van de sponsoring van Esso Mazout en vooral van de Nationale Loterij. Die laatste bestedingspot, die aan de controle van de gemeenschappen ontsnapt, mag niet worden verward met de subsidies van de Nationale Loterij die dan weer via BLOSO bij Wielerbond Vlaanderen terecht komen.

Verder heeft Be Cycling nog heel wat kleinere sponsors/supporters op kmo-niveau of nog lager. Hun verzamelnaam is ‘het reisbureau’ omdat ze hun fiscaal aftrekbare sponsoring grotendeels recupereren in (anders niet zo fiscaal aftrekbare) reizen naar verre buitenlandse kampioenschappen.

3. Op wielerrekeningen staat 10 miljoen niks te doen

Wielrennen is aan de basis en in het profpeloton een ondergefinancierde sport, maar de wielerbonden zitten op een grote hoop geld. Op de verschillende rekeningen van de grote en kleine bonden die zich met wielrennen bezig houden, staat momenteel ongeveer 10 miljoen euro waarmee niet wordt gewerkt. Dat is het gevolg van een hopeloze opsplitsing in vzw’tjes, die op hun beurt nog eens opgedeeld zijn in baronietjes waarbinnen elke wielerpotentaat over aparte rekeningen beschikt.

In 2013 kwam de provinciale afdeling Antwerpen van Wielerbond Vlaanderen zwaar in opspraak omdat zo maar eventjes 300.000 euro was verdwenen. Nadat eerst de toenmalige voorzitter met de vinger werd gewezen, bleek uit onderzoek dat jarenlang systematisch kostenvergoedingen in het zwart werden betaald, waardoor de afdeling ineens op zwart zaad zat. Deze zaak, exemplarisch voor de eigengereide handel en wandel van de provinciale baronnen, loopt nog.

Alleen al rond de referentiebond Wielerbond Vlaanderen (de enige door de overheid erkende topsportfederatie voor wielrennen) draaien dertien verschillende vzw’s. Die zijn vooral in handen van archaïsche provinciale afdelingen die hun rekeningen beheren zoals de duivenmelkersgilde haar spaarkas.

Twee andere vzw’s vormen de nationale koepel – de Koninklijke Belgische Wielrijdersbond en Be Cycling. Die laatste vzw dient om creatief te kunnen boekhouden, zoals een salaris krijgen van de ene vzw en met een vennootschapje aan de andere vzw diensten factureren. Een structuur die haaks staat op de eerste regel van de corporate governance: transparantie.

4. Incompetentie in het topsportbeleid

Alle topsportsubsidies voor het wielrennen worden door BLOSO (Vlaanderen) betaald aan Wielerbond Vlaanderen (WBV), maar het is de nationale koepel KBWB die vanuit Vorst de Vlaamse vleugel WBV (in Gent) van bij de oprichting in 2002 degradeert tot een secretariaat en een doorgeefluik van overheidsgelden. Dat doet de KBWB door een handige aanwezigheidspolitiek in de raad van bestuur van WBV, waarvoor ze samenspant met de grote provinciale afdelingen.

Alle beslissingsmacht ligt bij de KBWB en meer in het bijzonder bij topsportdirecteur Jos Smets, nu de betaalde bondsvoorzitter Tom Van Damme zijn eieren in het mandje van de UCI legt. In weerwil van alle Vlaamse decreten stuurt Smets de hele nationale topsport aan. Hij bezit geen enkel trainers- of managementdiploma, tenzij initiator wielrennen, en was in een vorig leven bediende in een vleesgroothandel. Zijn autoriteit ontleent hij aan zijn aanwezigheid in de raad van bestuur van WBV, waar hij zetelt als voorzitter van de afdeling Brabant.

Terwijl Wielerbond Vlaanderen de echte topsportexpertise in huis heeft, en daarnaast de werkgever is van de meeste bondscoaches zonder enige zeggenschap over die coaches, is het de KBWB bij monde van Jos Smets die alle programma’s bepaalt en volgzaam technisch personeel aanstelt.

De komst van een high performance manager, waarvoor de Vlaamse overheid in het topsportactieplan III fondsen voorzag, had het wielrennen en vooral de baanwerking naar een hoger niveau kunnen tillen. Omdat topcoaches van dat niveau meestal volmachten eisen, is die piste in het verleden steevast afgeblokt.

5. Meeste overheidsgeld van alle sporten

In de vorige olympiade tot aan Londen 2012 heeft het wielrennen 13,5 miljoen euro uit de overheidsbestedingen voor topsport gekregen. De tweede meest betoelaagde sport, atletiek, kreeg met 7 miljoen euro net iets meer dan de helft van wielrennen.

Een deel van die wielermiddelen vloeit naar de wielerploegen van Topsport Vlaanderen, waarvan niet alleen werkingsmiddelen maar ook de salarissen van renners en personeel voor rekening van de overheid komen. Men kan discussiëren over de wenselijkheid van een overheidsinvestering in het profwielrennen, maar de opdracht die hen is toevertrouwd – renners klaarstomen voor het peloton – vervullen ze met brio.

De investering in de mannenploeg Topsport Vlaanderen-Baloise en de vrouwenploeg Topsport Vlaanderen-ProDuo verklaart ook niet het grote verschil in werkingsmiddelen en subsidies voor het wielrennen. De resultaten verklaren die evenmin, vreemd genoeg. Als we de bronzen medaille van de weg voor Axel Merckx in 2004 even herleiden tot de essentie – een geschenk van de Italianen aan het geslacht Merckx – dateren de laatste echte wielermedailles van 2000 in Sydney, toen Filip Meirhaeghe in de mountainbike en Gilmore-De Wilde in de ploegkoers zilver wonnen. Alleen de medaille van Meirhaeghe kan voor een klein deeltje op het conto van de topsportwerking van de wielerbonden worden geschreven.

Voor de Olympiade 2013-2016 is wielrennen nog steeds de meest betoelaagde sport, maar het lijkt erop dat de overheidssubsidies zullen verminderen ten voordele van andere sporten.

6. Weggegooid geld in het baanwielrennen

Als één wielerdossier slecht is gemanaged, dan zeker dat van de pistewerking. Er is geen wervend project, er is nooit een high performance manager aangesteld, er zijn niet genoeg atleten van niveau en finaal zijn er geen resultaten. Op zich is het een edel doel en een prachtige discipline, maar het achtervolgingsteam van België is al twee Olympiades het duurste team dat ooit door Vlaams topsportgeld is betoelaagd en er wordt steeds trager gereden.

Het grootste deel van het geld komt van de Vlaamse overheid en wordt via Wielerbond Vlaanderen in de wielerbaanprojecten van de nationale ploegen gepompt. Toch zwaait de nationale koepel KBWB de plak in dat dossier. Tot en met Rio zal acht jaar lang zijn geïnvesteerd in een achtervolgingsteam dat er nooit is in geslaagd om de betere renners naar de wielerbaan te krijgen.

In Londen op de Spelen had de ploeg top moeten zijn en onder de vier minuten moeten duiken. Ze geraakten niet verder dan 4.04 en overleefden de kwalificaties niet. Na de Spelen moest Dominique Cornu absoluut uit de selectie en hij verloor ook zijn contract bij Topsport Vlaanderen. Voor het zwak bezette EK in Guadeloupe heeft men Cornu, nog steeds de grootste motor, terug bij de ploeg gehaald, maar weeral overleefden ze de kwalificaties niet.

Tijdens de komende winter kan de ploeg de basis leggen voor de kwalificatie voor de Olympische Spelen. Wie op de fiets moet zitten, is een vraagteken. Wie naast de baan moet staan ook. Het bondscoachduo Peter Pieters en Jon Wiggins is een aflopend verhaal. De aanstelling van twee door BLOSO betoelaagde topsportcoaches (85.000 euro subsidie per jaar per kop) zonder een hiërarchische rolverdeling heeft nooit gewerkt. Dat paste in het verdeel- en-heersprincipe dat door de topsportdirectie van de KBWB wordt gehuldigd.

Al van vóór Londen 2012 wilde men af van de wetenschapper Jon Wiggins, maar na Londen kreeg hij een nieuw vierjarig contract. Pas de voorbije maanden zijn weer heftige pogingen ondernomen om hem te ontslaan, waarna men vaststelde dat hij een contract had tot Rio 2016 en ontslagvergoedingen niet worden gesubsidieerd.

In deze constellatie en in deze verdorven sfeer vat men van de winter de World Cups aan. Jammer, want met Jasper De Buyst (een product van de topsportschool) en Jolien D’Hoore (wordt getraind door de verguisde Jon Wiggins) heeft het baanwielrennen toch twee medaillekandidaten in het omnium. Met het achtervolgingsteam komt het jammer genoeg nooit meer goed.

OORLOG

Op 6 oktober 2001 was ik in het Stade de France voor de wedstrijd Frankrijk-Algerije. Een primeur, want de voormalige kolonisator en kolonie waren haast veertig jaar netjes uit elkaars voetbalvaarwater gebleven. Met nog een kwartier te gaan stond het 4-1 voor Les Bleus, en dat was voor enkele Algerijnse fans het signaal om het veld te bestormen.

Die waren met 40.000 op een totaal van 60.000 toeschouwers ruim in de meerderheid. Ik schat dat er tussen honderd en tweehonderd met Algerijnse vlaggen getooide relschoppers tussen de lijnen liepen. De spelers verdwenen en de wedstrijd was voorbij.

Eerder die dag had ik mijn auto geparkeerd achter het Stade de France, in een achterafstraat waar niet betaald moest worden. Dat was bij daglicht. Na de wedstrijd liep ik tussen hele horden Noord-Afrikanen weg van het stadion en vond ik de precieze straat niet meer. De wijk was inmiddels een Algerijnse soek.

Ik – 1m93 en er niet bepaald Noord-Afrikaans uitziend – liep nogal fel in het oog. Ik kon een Fransman zijn om in elkaar te slaan, en dus nam ik mijn gsm en belde naar huis om in duidelijk hoorbaar Nederlands – geen Frans – een gesprek te voeren. Ik denk dat ik mij de schrik die avond zelf heb aangepraat, want toen ik de auto eenmaal had gevonden kon ik rustig wegrijden. Of was het toch dat Belgische kenteken dat mij beschermde, wie zal het zeggen?

Om die wedstrijd nu in een lijstje te zien staan van meest heftige voetbalclashes waarin nationalisme en hooliganisme elkaar vonden, dat is toch wat overdreven. Neen, dan is Servië tegen Albanië van deze week van een andere orde. Die match is vergelijkbaar met Honduras-El Salvador van juni 1969, toen rellen in het stadion de aanleiding waren voor een algehele oorlog tussen beide landen, zo mooi ‘La Guerra del Fútbol’ gedoopt.

Een oorlog zal er wel niet van komen, maar van politiek belang is het ongetwijfeld. Dat die Albanezen die vlag van dat groot-Albanië wilden laten wapperen, is belachelijk, maar om daar nu zo nijdig van te worden? Stel dat de Luxemburgers straks een vlag van Groot- Luxemburg uitvinden met Groot-Arlon geannexeerd, wat zouden wij zeggen? “Meenemen, die handel, inclusief de everzwijnen”, en we zouden eens goed lachen.

Maar wij zijn de Balkan niet. Al sinds 1389 – en begin vorige eeuw ook nog eens, met dank aan fout getrokken landsgrenzen – zit het er daar bij het minste bovenarms op. Als de UEFA Armenië en Azerbeidzjan voor Euro 2012 uit elkaar kon houden, en recenter Spanje en Gibraltar, en Rusland en Georgië, had dat ook gekund met Albanië en Servië, die tot in 1999 een oorlog hebben uitgevochten waarbij 10.000 doden zijn gevallen.

Er mochten van de UEFA alleen geen Albanese fans meereizen. Begrijpelijk. Maar waarom mocht Ivan Bogdanov, de meest notoire hooligan van Rode Ster Belgrado, wél in het stadion, later op de omheining gaan zitten en nog later het veld op lopen?

De man heeft in 2010 in Genua eigenhandig een kwalificatiewedstrijd tussen Italië en Servië in het honderd laten lopen. De wedstrijd is toen nooit gespeeld en Servië kreeg voor de groene tafel 3-0 verlies. Bogdanov zat voor dat en andere vergrijpen gerelateerd aan hooliganisme en bendevorming 2,5 jaar in Italiaanse en Servische gevangenissen, maar kreeg geen stadionverbod.

Servië heeft de voetbalrellen van deze week gewild, dat is zonneklaar. De internationale sportinstanties hebben Servische (Joegoslavische) teams twintig jaar geleden al eens gebannen van het internationale sporttoneel. Het is tijd voor een bisnummer.

Zo, u dacht dat we een goed sportjaar achter de rug hadden, met de Rode Duivels en deBelgische volleybalvrouwen? De teller van de Belgische medailles voor 2014 staat anders dramatisch laag. Vier medailles – met nog één onbetekenend EK baanwielrennen te gaan – is de laagste score in een kwart eeuw.

Wat rekenen de sportbonden zich graag rijk. Voor 2014 dachten ze dat er twaalf (Vlaamse) medailles in zaten. Het werden er vier, voor alle Belgische atleten samen, waarvan één behaald door de Waalse zevenkampster Nafi Thiam. Ook het algemeen niveau werd slecht ingeschat: men hoopte op 43 top acht-plaatsen voor Vlaamse atleten. Het werden er de helft.

Voor de Franstalige sport in ons land wordt die oefening niet gemaakt, maar dat is bijzaak. Vier Belgische medailles – waarvan drie bronzen en slechts één mondiale medaille – is ondermaats. Dat is de voorlopige stand voor dit jaar, want deze week is het Europees kampioenschap baanwielrennen begonnen. Doorgaans al een non-event en dit jaar nog meer omdat de Franse bond, die recent twee schitterende wielerbanen bouwde in de buurt van Parijs en Rijsel, toch besloot om met dit EK uit te wijken naar het Caraïbische Guadeloupe. Daar wordt gereden op een open baan, en nog wel pal in het regenseizoen.

Niet alle landen stuurden hun toppers naar Guadeloupe. Ook België moet het zonder omniumspecialist Jasper De Buyst (wil klaar zijn voor de World Cups) en Gijs Van Hoecke (gevallen) doen. Een medaille is haast zeker te verwachten van Jolien D’Hoore (omnium) en misschien van Nicky Degrendele op de sprint en/of keirin.

Hoe ook, zelfs met zes medailles blijft de Vlaamse en dus ook de Belgische topsport ruim onder de verwachtingen. Uit de grafiek hiernaast kunt u afleiden dat de neergang in de Belgische resultaten structureel is. In vergelijkbare jaren – grote kampioenschappen komen cyclisch terug – werden respectievelijk twaalf, negen, zeven, negen en tien medailles behaald.

Als de Belgische topsport na dit weekend niet hoger uitkomt dan zes medailles scoort het historisch laag. Zes was ook het aantal medailles dat werd behaald in 1990, met dat verschil dat er sinds de Spelen van Barcelona net geen twintig procent meer Olympische disciplines op het programma staan en er dus meer medaillekansen zijn.

De neerwaartse trend heeft zich ingezet na de redelijk succesvolle Olympische Spelen van Atlanta in 1996, die zes medailles opleverden. De aanloop naar die Spelen liet al het beste vermoeden. In de drie jaren tussen Barcelona 1992 en Atlanta 1996 werden veertig medailles gewonnen op EK’s en WK’s. Dat niveau hebben we tussen Atlanta en Sydney even kunnen aanhouden met 39 medailles, maar in de aanloop naar Athene 2004 (31 podia), Peking 2008 (26 podia) en Londen (24 podia) ging het gestaag bergaf. De prognose voor Rio 2016 is ronduit slecht. We staan nu op twaalf medailles, als we de onterecht afgenomen medaille van Charline Van Snick op het WK judo vorig jaar er bij rekenen.

Er valt tussen alle ellende maar één lichtpuntje op. In de breedte gaat onze topsport er wel op vooruit. We grossieren in top achtplaatsen – waarvan de meeste weliswaar ook op Europees niveau – maar we schieten tekort als het erop aankomt om kampioenen te maken.

LEES VERDER IN PDF HIERBIJ (incl grafiek)

18-10-2014-Als-een-speer-de-dieperik-in-double