Toen Alberto Contador in 2010 met zijn zero, zero, zero,… en een besmette biefstuk als uitleg kwam voor een positieve plas werd hij soms geloofd, maar meestal uitgelachen. Vandaag zou hij misschien vrijuit gaan. Net als Charline Van Snick, Jonathan Breyne en Michael Rogers eerder dit jaar.

Wat hadden judoka Charline Van Snick, die gisteren voor het eerst in een jaar weer vocht (ze pakte bij haar rentree in Zagreb meteen brons), en de wielrenners Jonathan Breyne en Michael Rogers dan wel gemeen? Alle drie waren ze betrapt op een minuscule hoeveelheid van een verboden substantie in de urine. Van Snick op de sociale/pijnstillende drug cocaïne tijdens het WK in Brazilië, Breyne en Rogers na een wielerwedstrijd in China op clenbuterol, een middel dat een beetje van alles doet maar niks echt goed, en vooral in de vetmesterij wordt gebruikt.

Alle drie zijn ze dit jaar vrijuit gegaan. Breyne en Rogers voor de UCI en Van Snick zelfs voor het TAS, het Sportarbitragetribunaal in Lausanne. Alle drie – Van Snick, Breyne en Rogers – gingen ze bij Belgische experts ten rade: bij de advocaten Flagothier en Maeschalck en bij professor farmacologie Jan Tytgat van de KU Leuven.

Maar dat is niet het hele verhaal. Alle drie hadden ze vooral geluk dat de geesten van de rechters ter zake verlicht waren. Vijf of zelfs drie jaar eerder, en ze hadden met dezelfde feiten wellicht twee jaar beroepsverbod aan hun zeemvel of judogi gekregen. In het geval van Van Snick werd een bestraffing van de internationale judofederatie zelfs teruggedraaid door het TAS, en dat is voor zover bekend een precedent in de internationale sportrechtspraak.

Ooit was het andersom: een sportbond kon nog wel eens medelijden tonen, maar in beroep acteerde het TAS als de postmoderne versie van de Bloedraad van Alva en werden al of niet vermeende dopeurs zwaar bestraft. Niet langer dus, hoewel in het geval van Van Snick de rechters in arbitrage nieuwe gezichten waren, wat insiders er toe aanzet om een slag om de arm te houden.Het kan dus een trend zijn, die vrijspraken, maar ook gewoon toeval. Maar toch: de periode van beroep is voorbij en niemand heeft gepiept, ook niet het Wereldantidopingagentschap WADA, dat toch niet bekend staat om zijn mildheid.

Vermoeden van onschuld

Als Alberto Contador niet in 2010 maar vorig jaar in de Tour tegen de lamp was gelopen voor zijn 50 picogram clenbuterol, zou hij dan géén schorsing gekregen hebben? Vast staat dat die case wellicht heeft aangezet tot denken. In het Contadorvonnis van het TAS stond letterlijk dat alles er op wees dat hij de clenbuterol te danken had aan een onvrijwillige besmetting via voeding, maar dat een straf niet anders kon. Die tegenspraak – onschuldig, maar toch straffen – lijkt nu op de helling te staan.

Alles draait rond de toepassing van het begrip ‘strict liability’ of strikte aansprakelijkheid. Daaraan is in de dopingcode van het WADA niks wezenlijks veranderd. Een atleet blijft ten allen tijde aansprakelijk voor de substanties die in zijn systeem gevonden worden en die in bloed of urine niet thuishoren.

Al sinds 1 januari 2009 staat bij die strikte aansprakelijkheid wel vermeld dat áls de atleet kan aantonen dat de hoeveelheden onvrijwillig zijn lichaam zijn binnengekomen, of zo miniem waren dat er van bedrog geen sprake kan zijn, er rekening mee kan worden gehouden in de bestraffing. Die ontsnappingsclausule is al gedeeltelijk toegepast in de clenbuterolaffaire van Contador, die zogezegd twee jaar straf kreeg, maar met terugwerkende kracht, waardoor hij uiteindelijk maar zes maanden niet mocht koersen. Die minieme straf kwam er omdat Contador bij twee jaar wellicht de stap naar het Europees Hof had gezet en daar ongetwijfeld dik gelijk had gekregen.

Van Snick, Rogers en Breyne zijn in die mate een primeur dat atleten die positief zijn bevonden en wiens zaak voor een sportrechtbank komt, hoogst zelden zonder een dag straf naar huis mochten. Oké, Van Snick schiet er haar bronzen medaille van het WK in Brazilië bij in, maar maalt daar niet om. Ondertussen had ze ook al klacht neergelegd tegen onbekenden en viseert ze een ex-trainer voor sabotage.

Het vermoeden van onschuld is eindelijk gehonoreerd, en dat is niks te vroeg, vindt specialist sportrecht Johnny Maeschalck. “Kan een drempelwaarde niet de oplossing bieden? Al jaren probeer ik duidelijk te maken dat die minimale hoeveelheden niet prestatieverbeterend zijn en het gevolg zijn van een samenloop van omstandigheden.

De Belgische Raad van State heeft ons daar al eerder gelijk in gegeven, en eindelijk volgt men ons in de sportrechtspraak, maar moeten er echt eerst levens op het spel worden gezet?”

Maeschalck verwijst hiermee naar de mislukte zelfmoordpoging van zijn cliënt Jonathan Breyne, die de schaamte niet meer kon dragen.

Legale biefstuk, illegale urine

De ommezwaai in de rechtspraak van vooral het TAS in de zaak Van Snick kan stom toeval zijn (nieuwe rechters), maar ook een bewuste koerswijziging. Volgend jaar wordt elk dopingvergrijp – op enkele uitzonderingen na – bestraft met vier jaar startverbod. Dat staat in de meeste sporten gelijk met beroepsverbod en is een disproportionele maatregel voor een – in het licht van de mensheid – al bij al klein vergrijp. Goed mogelijk dat men daar nu op anticipeert.

Die clementie voor accidentele besmettingen komt geen moment te vroeg, volgens toxicoloog Jan Tytgat. “Ik heb het WADA al een paar keer onzin horen verkondigen in verband met die strikte aansprakelijkheid, en ik raad ze aan om met de moderne toxicologen in discussie te gaan. In het geval van Van Snick heb ik voor het TAS geargumenteerd dat de gevonden hoeveelheid bij haar hoegenaamd geen effect zal hebben gehad. Een nultolerantie voor een product als cocaïne dat in onze maatschappij stilaan als ‘achtergrondstof’ aanwezig is – in drinkwater, op kledij, in gesloten ruimtes – is echt te gek om los te lopen.

Ik heb op de zitting voorgesteld dat iemand van ons hier cocaïne zou roken en dat we dan de volgende dag onze urine zouden laten testen: ‘u zult allemaal positief zijn’, heb ik gezegd, hoewel de cocaïne geen enkel effect had. Blijkbaar had men daar oren naar en heeft men haar het voordeel van de twijfel gegeven.”

Voor Alberto Contador en alle clenbuterolgevallen die na hem zijn gekomen, en waarbij het om picogrammen gaat, is Tytgat nog formeler. “Contador is betrapt op een waarde van clenbuterol die lager is dan wat is toegestaan in het vlees in sommige landen van de Europese Unie. Het kan niet dat het WADA daar een nultolerantie hanteert, terwijl die biefstuk volkomen legaal in de EU kan worden verhandeld. Er moeten voor die producten drempelwaarden komen.”

Voor Peter Van Eenoo, hoofd van het Docolab in Gent, ligt het allemaal zo eenvoudig niet, al benadrukt hij wel: “Onvrijwillig gebruik moet niet bestraft worden. Niemand is daar voor.” Als het om drempelwaarden gaat, die zijn er al. ”

Voor producten die alleen in competitie verboden zijn, zoals cocaïne, wordt aanbevolen om alle concentraties onder de helft van wat een lab moet kunnen opsporen, niet te rapporteren, en daar houden wij ons aan. Charline Van Snick zat daar overigens ruim boven, en de hoeveelheid die zij in haar urine had, is echt niet die van een achtergrondstof in een lokaal waar toevallig drugs zijn gerookt.”

Dat Breyne en Rogers vrijuit gingen, is voor Van Eenoo niet bijzonder. “Het is normaal. Zeg mij wie uit China kwam, op clenbuterol werd betrapt en toch veroordeeld is? Niemand. Idem voor Mexico. Voor Contador weet ik het nog zo niet. Ik heb mijn twijfels bij dat geval. De waarden voor vlees- en dopingcontroles vergelijken is onwetenschappelijk.”

Voor stoffen die ook buiten competitie verboden zijn, zoals clenbuterol, is een drempelwaarde nefast voor de strijd tegen doping. Die producten zijn lange tijd werkzaam en als we daar drempelwaarden voor gaan hanteren, zal men zoeken naar de grijze zone rond de drempelwaarde en vervolgens daar de discussie aangaan, inclusief foutenmarges en dergelijke meer. Toch maar liever niet.”

Onschuldig positief

SPECIAL OLYMPICS

Op onze Nederlandse redactie lag op een dag een apart voorstel over een verhaal in een nichesport op tafel. Ik zag er wel iets in, maar het werd brutaal weggelachen: opzouten Hans, wij doen niet aan mongolensport. Het voorstel heeft het niet gehaald.

Ik moest aan dat voorval terugdenken met de aankondiging van de European Summer Games van de Special Olympics, die morgen in Antwerpen beginnen. U heeft de affiches vast wel gezien: Jean-Michel Saive, Kim Gevaert en Kevin De Bruyne die de looks hebben gekregen van iemand met het Downsyndroom of de typische ogen van een mongooltje, om het wat eenvoudiger voor te stellen.

Uit diverse reclame-uitingen blijkt dat die deelnemers aan de European Summer Games van de Special Olympics het jammer vinden dat er zo weinig aandacht is voor hun prestaties, en rond dat gemis heeft het reclamebureau LDV United haar campagne gebouwd. Enerzijds met een schitterend tv-spotje van zo’n sporter die terugkeert op Zaventem en droomt van een volle aankomsthal, maar die uiteindelijk alleen de schoonmaakploeg ziet die hem niet eens bekijkt. Anderzijds met die postercampagne van de drie Belgische sterren en hun gefotoshopte ogen.

De centrale vraag luidt: “Zou je ook fan zijn van Kim Gevaert, Kevin De Bruyne en Jean-Michel Saive als ze een verstandelijke beperking zouden hebben?” De vraag blijft open, terwijl het antwoord redelijk voor de hand ligt: “Ben je gek? Natuurlijk niet.”

Ik nuanceer: als ze voetballen, tafeltennissen en sprinten als mensen met een verstandelijke handicap zullen we géén fan zijn. Als ze nummer één staan op de wereldranglijst van het tafeltennis, een goal maken op de World Cup en een medaille behalen op de Olympische Spelen, dan zouden we – Down of geen Down, verstandelijke handicap of niet – wél fan zijn/ blijven.

Ik ga niet kijken naar de Special Olympics, ook niet professioneel. Niet omdat het geen mooie mensen zouden zijn of omdat het minderwaardig is wat ze doen. Integendeel, het is zelfs prijzenswaardig, maar het is geen topsport. Het spijt mij zeer voor de deelnemers en ze hoeven niet beledigd te zijn: dit is bezigheidstherapie, maar dan in de meest pure en positieve betekenis van het woord. Dat geldt overigens voor veel sporters met een handicap, de klassieke topnummers op de Paralympische Spelen uitgezonderd, én zelfs voor sommige valide sporten, maar dat is dan weer een aparte column waard.

Het is een knappe campagne, maar dat gehengel naar aandacht voor de fysiek of verstandelijk minder gefortuneerde medemens die gaat sporten tegen anderen, klinkt stilaan wat afgezaagd. Hoezeer men ook zijn best doet om ons dat schuldbesef aan te praten, dit zal in geen eeuwen veranderen.

Kijksport is spektakel opgehangen aan het schoonheidsideaal, de hang naar perfectie, het verlangen naar de overtreffende trap. Sport als spektakel is sneller, hoger, sterker, mooier. Daarom is cafévoetbal geen spektakel en staan daar geen duizenden te kijken langs de lijn. Mensen met een verstandelijke handicap honderd meter zien lopen in vijftien seconden is ook geen spektakel. Het is hooguit leuk voor de familie, en laten we hopen ook voor de sporters.

Met andere woorden: verplicht ons niet dit als sportspektakel te zien, maar gooi desnoods een emmer koud water over onze kop en vraag ons tegelijk om geld. Dan kunnen we meteen ook in discussie gaan over wat met dat geld moet gebeuren: een eenmalig evenement organiseren, of toch misschien beter besteden aan de inclusie van de gehandicapte medemens in de breedtesport.

Special Olympics

Het was een randfenomeen en het wordt een tendens: investeerders die geld beleggen in voetballers. Nagenoeg al die constructies zijn illegaal, maar het wereldvoetbal is een beetje zoals Italië: zonder parallelle economie ligt het op zijn gat. En de speler zelf? ‘Hij is de laatste die beslist over zijn carrièreverloop.’

Mishandelde vrouwen en kinderen kunnen naar vluchthuizen, veroordeelden naar half open instellingen, asielzoekers naar mensenhandelaars en voetballers van over de hele wereld kunnen terecht bij een mix van dat alles, maar vooral bij die laatste, zo lijkt het wel. Welkom in het voetbal, waar alles gepermitteerd is. Of zien we dat verkeerd?

Er is tot afgelopen maandagnacht om 23u59’59” in deze zomermercato een recordbedrag aan voetballers verhandeld – alleen al de Premier League kocht voor meer dan
1 miljard euro – en aangezien voetballers ook mensen zijn, is er dus een recordbedrag aan mensen verhandeld.

Juristen arbeidsrecht staan al decennia op de barricaden tegen die aberraties van het voetbalsysteem, en in 1995 leken ze heel even gelijk te krijgen. Maar zie, volgend jaar vieren we de twintigste verjaardag van het Bosmanarrest, dat ooit als een grote revolutie of toch minimaal als een bevrijding werd verwelkomd. Vandaag is de voetbalspeler maar een heel klein beetje vrijer dan toen, zijn de transferbedragen verhonderdvoudigd (samen met de inkomsten), zijn de salarissen exponentieel gestegen en zijn de technieken om spelers te binden en te verhandelen steeds inventiever geworden.

Neem nu Radamel Falcao, de laatste aanwinst van Manchester United, met een duizelingwekkend salaris van 439.000 euro. Per week alstublieft. Dat betekent een jaarsalaris van 20 miljoen euro en Falcao wordt ook nog eens gehuurd van AS Monaco voor 7,5 miljoen euro. Kostprijs van dat eerste jaar: 27,5 miljoen euro. Optie voor aankoop na dat jaar: 55 miljoen euro. Intrinsieke verkoopwaarde van Radamel Falcao, de man die overal scoort: 75 miljoen euro, maar Louis van Gaal mag hem eerst een jaartje proberen voor minder dan een derde.

Schimmig

Fans en personeel van Man United vragen zich wellicht af waarom de club die tegen alle gewoontes in deze zomer meer geld uitgaf dan ooit (183 miljoen euro) de Colombiaan niet gewoon heeft gekocht. Twee antwoorden dringen zich op, en het is een combinatie van beide. Of Man United durfde Falcao niet kopen uit vrees dat het op termijn met de Financial Fair Play (FFP) in conflict zou komen omdat het meer zou hebben uitgegeven dan het economisch kan verantwoorden met inkomsten. Of, ook plausibel, AS Monaco wilde niet verkopen, omdat het niet mocht van mede-eigenaar Doyen Sports, dat banden heeft met de Master of Transfers Jorge Mendes, ook bekend als de rijkste voetbalmakelaar ter wereld.

Hoe Doyen Sports met zetel op Malta moet worden omschreven, is niet duidelijk. Zelf zegt het ‘probably de bekendste private investeringsmaatschappij in het voetbal’ te zijn. De investeerders komen wellicht uit Oost- Europa en de Arabische wereld. Schimmig is een understatement. Om reclame te maken voor zichzelf, sponsorden ze de voorbije drie seizoenen vier eersteklasseclubs in Spanje, waaronder Atlético Madrid. Doyen is rechtenhouder van verschillende voetbalspelers, in sommige gevallen alleen van de commerciële rechten (Adnan Januzaj tekende in april van dit jaar), in andere gevallen heeft het ook de zogeheten federatieve, sportieve of economische rechten. Die laatste rechten worden weerspiegeld in de transfersom, het bedrag dat tussen ploegen wordt betaald als een speler verhuist. Waarmee we zijn waar we u willen hebben: bij het voor het grote publiek onbekende en in het voetbal vaak verketterde begrip Third Party Ownership (TPO).

Niet te checken

Third Party Ownership is een doorn in het oog van een steeds grotere groep mensen, aangevoerd door het Europese voetbalopperhoofd Michel Platini. In december van vorig jaar gaf hij nog aan dat hij absoluut tegen is, net zoals het land waar hij vandaan komt. Zo heeft Frankrijk, maar ook Engeland en zowaar Polen, een ban uitgesproken tegen TPO. In die landen moeten alle transferrechten één partij toebehoren. Hoe dat te rijmen is met Falcao, Doyen Sports, Monaco dat in de Ligue 1 speelt en Man United in de Premier League, heeft precies te maken met die opsplitsing van commerciële en sportieve rechten.

In andere landen gelden de FIFA-reglementen, en die zijn omschreven in hoofdstuk vijf van de Regulations on the status and transfer of players, dat gaat over Third Party Influence. Het bevat maar één artikel, 18bis, en dat leest (vrij vertaald) als volgt: “… Het is de club verboden een contract aan te gaan waardoor een derde partij het recht verwerft om de tewerkstelling en de transfer van de speler te beïnvloeden…”Dat lijkt tegen TPO in te gaan, maar volgens de Engelse sportjurist-blogger Daniel Geey is artikel 18 bis met opzet erg vaag gehouden. “De bepaling dat er geen beïnvloeding mag zijn, houdt in dat er wel een derde partij betrokken mag zijn, maar die mag dus geen invloed hebben op de tewerkstelling en de transfer. Welnu, dat laatste is gewoon niet te checken, tot een speler gaat klagen.”

Spelersrechten in handen van derden is een fenomeen dat nog voor de jaren negentig van de vorige eeuw ontstond in Brazilië, exporteur nummer één van voetbaltalent. Inmiddels zijn bij 90 procent van de spelers in de Braziliaanse eerste klasse de rechten verdeeld over meer dan één eigenaar. In Europa alleen zegt KPMG dat de rechten van 1.100 voetballers bij meer dan één partij zitten, waarbij in de praktijk de club samen met één of meerdere externe investeerders eigenaar is van de speler.

Een zeer conservatieve schatting denkt dat 5,7 procent van de spelersmarkt in handen is van derde investeerders, voor een waarde van meer dan 1 miljard euro. Bijgevolg zou de volledige spelersmarkt in het voetbal een waarde van 20 miljard vertegenwoordigen.De praktijk is erg verspreid in Zuid-Amerika en in tien Oost- Europese landen. In landen als Spanje, Portugal en Nederland is TPO aan een steile opmars bezig, aldus KPMG.

Steven Defour

Ook in België overigens. De rechten van Steven Defour zaten bij Porto (57 procent), bij Doyen Sports (33 procent) en bij Robi Plus (10 procent), het Londense bedrijf van Luciano D’Onofrio. Defour zou volgens Anderlecht 100 procent hun eigendom zijn.

Dat zal kloppen voor de sportieve rechten, maar het is volgens een intimus zou het wel eens ingewikkelder dan dat kunnen zijn. “Steven Defour had bij Porto een te dik salaris voor Anderlecht, en dus is wellicht de klassieke constructie opgezet: een echt salaris en een deel via het bureau dat zijn commerciële rechten heeft (Doyen Sports), niet toevallig gevestigd in een belastingparadijs. In theorie mag Anderlecht, als een herboren Defour ineens de interesse van de Premier League zou opwekken, hem verkopen aan wie ze willen. In de praktijk zullen Defour en Anderlecht nog steeds met derden moeten overleggen.”

In België lijkt Third Party Ownership op langere termijn dé oplossing om spelers die anders niet naar de Jupiler Pro League zouden komen, toch te halen. Met name jonge talenten weten dat ze hier een stabiele omgeving met een goede opleiding vinden waarin ze kunnen doorgroeien naar de grote competities, en dat weten hun investeerders ook. Bij Club Brugge aanvaardt men dat de rechten van Nicolás Castillo maar 75 procent bij hen zitten. Hetzelfde geldt voor nieuwkomer José Izquierdo. Niet alle clubs zijn daar open over.

Michel Platini heeft in maart van dit jaar op het UEFA-congres in Astana zijn collega-voetbalvoorzitter Sepp Blatter niet meer of niet minder dan geschoffeerd toen hij het TPO-fenomeen aankaartte en zich richtte tot wereldvoetbalbond FIFA. “Toen ik speler was, heb ik gestaakt tegen het eigendomsrecht van clubs op spelers. Vandaag zijn de spelers eigendom van duistere bedrijven die in belastingparadijzen gevestigd zijn. Doe er iets aan.” En hij keek naar Blatter.

In juni bij het WK is over Third Party Ownership gepraat op het FIFA-congres en er is een werkgroep opgericht die deze maand een rapport zou moeten overhandigen aan het uitvoerend comité. Platini zal daarin geen gelijk krijgen, valt te beluisteren. Het verzet van de Latijnse landen is te heftig, en ook nog eens doordacht. Het kind moet niet met het badwater weggegooid worden: TPO kan ook werken.

Dat argumenteert Marcelo Robalinho, advocaat van diploma en van professie managing partner in het makelaarskantoor Think Ball Sports Consulting, gespecialiseerd in spelers van de Zuid-Amerikaanse markt, onder wie Renato Neto die bij AA Gent speelt. Robalinho is – dat zal niemand verwonderen – heel erg pro TPO. Meer zelfs, hij schreef er een boek over: TPO en waarom de grote landen tegen zijn. Alleen als e-book te verkrijgen overigens.

Hij adverteert dat hij zowel aan de aankoop- als de verkoopzijde TPO actief gebruikt en als het nodig is, kan hij geïnteresseerde investeerders ook adviseren. Maar hij is ook sociaal bewogen. “Third Party Ownership is een ideaal vehikel voor kleine clubs om toch een waardevolle speler een tijd aan zich te binden zonder zich blauw te betalen. Dat doen anderen dan samen met de club. Het is de beste vorm van risicospreiding.”

Hypocriete situatie

Dirk Degraen, ex-algemeen directeur van Racing Genk, heeft wel oren naar die argumenten. Hij kent de ins en outs van het probleem als lid van de European Clubs Association waarin hij Genk heeft vertegenwoordigd. Hij denkt dat het Third Party Ownership niet aan banden zal worden gelegd, en misschien zelfs zal toenemen.

“Ik heb met aandacht keer op keer de pleidooien van FC Porto gevolgd, en ik voel wel wat voor hun redenering”, zegt Degraen. “Zonder TPO kunnen zij niet de club zijn die ze nu zijn. Uiteraard moet worden opgetreden tegen de misbruiken, zoals mensenhandel, beïnvloeding en wedstrijdvervalsing, maar daartegen treden we al op. De hypocriete situatie die de clubs nu verbiedt om aan een derde partij een betaling te doen, wordt gewoon omzeild.”

Degraen wil geen zwart-witpositie innemen en dat is wijs, want in het voetbal zijn er meer dan vijftig tinten grijs. “De situatie van Roger Lambrecht die SK Lokeren in zijn eentje rechthoudt, onder welke noemer klasseer je dat? Technisch gezien is dat ook TPO. Moeten we dat verbieden?”

Wat is allemaal Third Party Ownership? Neem nu de heel recente overgang van Ibrahima Conté van Zulte Waregem naar Anderlecht. Oorspronkelijk komt die van AA Gent, waar hij vervelend deed maar waar ze zijn talent wel erkenden. Dus mocht Waregem hem kopen voor een niet al te hoog bedrag en bedong AA Gent de helft op de doorverkoopwaarde, de ‘sell on fee’ in het jargon.

Dat aandeel liet AA Gent deze zomer vallen als flinke pasmunt om Sven Kums van Essevee naar Gent te halen. Toen Conté maandag verhuisde naar Anderlecht, verloor Gent 1 tot 2 miljoen, maar toch was het niet ontevreden. Door de 50 procent te laten vallen, werd Conté ineens het dubbele waard voor het Waregemse bestuur, zodat ze hem alsnog van de hand deden. Gevolg: geen euro voor Gent, maar wel een concurrent voor play-off 1 verzwakt.

Een jurist die actief is in het Belgische voetbal verwoordt het zo: “De voetbalspeler is een werknemer die in de meeste gevallen hoegenaamd geen inspraak heeft in zijn carrièreverloop. Wijze mannen nemen die beslissingen voor hem.”

Hij wijst op de grootste grijze zone, waarbij in contracten met makelaars wordt bedongen dat zij een deel van de transferprijs krijgen. “Het aantal contracten waarin voorzien wordt dat de makelaar als derde partij een deel van de transfersom opstrijkt, dus een deel van de economische rechten heeft, is niet te tellen. Strikt gezien is dat ook Third Party Ownership, want een deel van de transfersom gaat naar een derde partij. Uiteraard hebben die makelaars een wezenlijke invloed op eventuele transfers en tewerkstelling, want ze zijn er zelf direct bij gebaat.”

Dirk Degraen denkt dat het in België nog meevalt, maar hij klinkt als een profeet, met veel (voor?)kennis van zaken als hij zegt: “Third Party Ownership is niet echt een praktijk in het Belgische voetbal. Nog niet. Er gaan wel bepaalde zaken serieus veranderen.”

HANS VANDEWEGHE

WIPHOTEL

Ik ken de vrouwen van de Rode Duivels niet, maar die moeten wel heel veeleisend zijn. Anders had de voetbalbond toch nooit 300.000 euro gebudgetteerd voor hun hotel in Brazilië. Dat hotel is uiteindelijk niet gebruikt omdat de vrouwen niet mochten komen van opperduivel Marc Wilmots, maar het bedrag zou alsnog betaald moeten worden omdat ‘men’ het heeft vergeten cancelen. Is mij ook wel eens overkomen bij booking.com, voor een Ibis en voor vijfduizend keer minder, maar we nemen aan dat u dit verhaal inmiddels kent, want het stond in het lang en het breed in de krant.

300.000 euro? Rekent u even mee. We gaan er gemakshalve van uit dat elke speler slechts één vrouw mocht selecteren voor de WK-wiptrip. Met wat staf-vrouwen erbij brengt dat het totaal op afgerond 30 stuks. Dat betekent 10.000 euro per vrouw. Gesteld dat ze drie nachten mochten blijven, dan komt dit op meer dan 3.000 euro per nacht. Zelfs al bleven ze tien nachten, dan was dat nog 1.000 euro per nacht. Daarvoor heb je al een presidentiële suite in een vijfsterrenhotel, en geen enkel hotel heeft dertig suites, dus ik begrijp het niet.

Nicolas Cornu begreep het ook niet, want hij ligt inmiddels buiten omdat hij is aangeduid als de man die het wiphotel vergat op te zeggen. Jammer is dat. Een correcte man, Cornu, een ex-collega. Geldt trouwens ook voor Stefan Van Loock, de perschef die eveneens mocht opstappen.

300.000 euro is veel geld, maar ik wil nog wel eens zien of de soep zo heet gegeten wordt. Steven Martens, de CEO van de voetbalbond, kreeg me daar een lading shit over zich tijdens zijn afwezigheid, en dat laatste was allesbehalve toeval. Die 300.000 euro was het pièce de résistance om hem te doen sneuvelen. Daarnaast werd nog van alles verzonnen, en dat alles werd ten slotte gelekt.

Dat dit een onthulling was met bijbedoelingen, daar heeft de gemiddelde journalist geen boodschap aan. Een primeur is een primeur. ‘Flat Earth News’ – in vertaling: ‘Gebakken Lucht’ – is niet meteen favoriete lectuur van de sportjournalist. En dat is ronduit jammer, want daarin staat het mechanisme van het georkestreerde lek en de manipulatie van de journalist netjes uitgelegd.

In de zaak van het wiphotel is het duidelijk dat een of andere bestuurder, die zijn macht ingeperkt zag door de komst van een CEO met verregaande beslissingsbevoegdheid, maar al te graag onderzeeër speelde. Ik had willen zien hoe bondsvoorzitter François De Keersmaecker het voor zijn CEO had opgenomen en zijn bestuurders op de vingers had getikt, maar ik heb hem niet gehoord.

Veel zorgwekkender dan het vergeten opzeggen van de boeking van een hotel, is het sportief beleid waarvoor de bond blind vaart op bondscoach Marc Wilmots. Het WK mag dan een succes heten – wat het niet was, want er zat volgens mij veel meer in – in de omkadering van de nationale ploeg is bloed gevloeid. Veel bloed, en nog steeds. Vergeleken met een jaar geleden zijn al acht mensen aan de deur gezet.

Der Willi zijn devies is ‘mein Weg oder die Autobahn’, maar jammer genoeg zit hijzelf inmiddels op een afslag nergens heen en wil hij dat niet zien. Het was aan CEO Steven Martens om Wilmots uit te leggen dat een moderne coach zich niet alleen omringt met schertsfiguren die hem naar de mond praten, maar met specialisten die hem uitdagen en van wie hij kan leren. Het is echter niet duidelijk of Martens nog genoeg krediet heeft om dat partijtje armworstelen met Wilmots aan te gaan.

HANS VANDEWEGHE

Wiphotel

Er zijn er, collega’s, die Olivier Deschacht niet willen interviewen. Er zijn er ook die hem niet mogen interviewen. Wie Olivier Deschacht het gevoel geeft dat hij cool en oké is en dat hij wel íéts goed zal kunnen om na Paul Van Himst de meest gelauwerde speler te zijn van de beste voetbalclub van België, mag hem lastigvallen.

In maart 2009 was dat thuis in zijn toen niet helemaal afgewerkte villa in Destelbergen, waar hij was gaan samenwonen met de BV Annelien Coorevits. Vijf jaar later geeft hij rendez-vous op de tennisclub in hartje Destelbergen, waar zijn dochter van 3,5 al op de tennisles zit. Als ze haar papa ziet – die dat angstvallig heeft proberen te vermijden – vloeit er een traantje. Dan wordt de blonde linksback een heel normale papa, weliswaar met een bovenmodaal salaris, waarover hij deze week tot 2016 zekerheid kreeg.

Wanneer het zal eindigen bij Anderlecht, dat weet je met Deschacht niet. Wel wanneer en waar het begon. De dag dat hij op Standaard Wetteren een dijk van een toernooi speelde met de jeugd van SK Lokeren. “We waren vijftien. Davy De Beule en ik speelden alles op een hoopje. Anderlechtscout Maurice De Corte kwam bij ons thuis vragen of ik bij Anderlecht wilde testen. Ik had daar echt geen zin in want ik had veel gescoord dat jaar – toen was ik nog linksbuiten – en we eindigden tweede met een heel goede generatie. Ik amuseerde me rot, maar mijn ouders overtuigden me om toch te gaan testen. Het toeval wilde dat het zo’n training werd waarop alles lukte. Anderlecht kwam weer aandringen, en ik gaf toe.”

Pas vijf jaar later tekende hij – toch al twintig – zijn eerste profcontract. Deschacht leek gedoemd om de hoop te vullen. Maar hij bleek te beschikken over die rare eigenschap om steeds weer een niveau te kunnen stijgen, ook als niemand dat van hem verwachtte.

“Ik was niet de slechtste, maar zeker niet de beste. Ik kwam in een ploeg met haast allemaal internationals. Ik blonk niet uit en moest het hebben van hard werken. En dit heb ik al honderd keer verteld: ik ben in de eerste ploeg gekomen dankzij Frank Vercauteren. Hij heeft mij gemaakt.”

Wat wij nu willen weten: wat is het recept om in het eerste van Anderlecht te blijven?

“Nooit verder kijken dan een dag op voorhand. Echt waar: ik train en speel van training tot training en van speeldag tot speeldag. Voor je het weet, is het voorbij. De ene week word je uitgefloten en vragen ze je vertrek, de andere week word je op handen gedragen. Ik ken geen enkele speler op Anderlecht die nog niet is uitgefloten. Ik dus ook. In het begin trok ik mij dat aan. Nu heb ik een zekere rust gekregen.

“Mijn grootste talent is mijn olifantenvel. En het besef dat ik elk jaar vanaf nul moet beginnen. Ook dit seizoen, jawel. Ik ben 33 jaar en ze hebben voor mijn positie een gast van 23 aangetrokken met veel talent. En we hebben een veeleisende trainer die durft te wisselen na slechte prestaties.”

Fysiek heb jij geen problemen.

“Toch wel, maar ik doe er alles aan om die conditie op peil te houden. Als het seizoen gedaan is, begin ik met tennissen. Dat is goed voor de startsnelheid. Voor de uithouding ga ik fietsen. Deze zomer heb ik met vrienden in de Ardennen de hellingen van Luik-Bastenaken-Luik gedaan, La Redoute onder andere. Ik vlieg niet naar boven, maar ik klim graag.

“Tennis is mijn eerste sport in het tussenseizoen. Ooit was ik B4, maar omdat ik geen toernooien meer speel, ben ik nu C15. Op de eerste voetbaltraining ben ik fit en zijn de trainers meteen tevreden over mij. Daar zorg ik speciaal voor. Anderen komen aan met vijf kilo overgewicht. Mij zal dat niet overkomen.

“Het gebeurt nog steeds hoor, voetballers die na de competitie een hele maand niks doen, niet één keer lopen of voetballen met vrienden. Aleksandar Mitrovic kwam ook met te veel kilo’s aan, maar in twee weken was hij topfit. Dat talent heb ik niet. Maar ik kan meteen voluit gaan, en zo hoop ik op een voorsprong.

“Mijn talent zijn mijn wilskracht en mijn werklust, maar vorm is voor mij gelieerd aan vertrouwen: durven acties ondernemen, durven voetballen. Ik heb veel spelers gezien op Anderlecht die op training fantastische dingen deden maar die zich zaterdagavond in de wedstrijd helemaal wegstaken. Vijftig procent van het voetbal speelt zich af in het hoofd, als je tenminste een goede basisconditie en snelheid hebt.”

Waar jij speelt, op de flank, moet je wel inhoud hebben als je de achterlijn wilt halen.

“Elk seizoen worden wij getest, en ik ben altijd gemiddeld. De toppers die ik heb meegemaakt qua fysiek, gasten die bléven lopen, waren Lucas Biglia en Mbark Boussoufa. Die haalden 21 kilometer per uur op een loopbandtest waarbij je snelheid elke drie minuten met anderhalve kilometer wordt verhoogd. Ik kwam dit jaar aan 17,5 gedurende twee minuten, terwijl ik vorig jaar de drie minuten maar net kon uitlopen op 16 kilometer per uur.

“Ik heb vooral een goede snelheid, en in de beeptest was ik zevende. Niet slecht voor iemand van 33. Frederico Vico bleef het langst lopen. Maar zoals Besnik (Hasi, de trainer, HV) had voorspeld, was hij daarna een week stijf.”

Speel je in op wat de nieuwe trainer van je verwacht?

“Toen John van den Brom kwam, wist ik dat ik mijn spel moest verleggen. Ik had vijf jaar met Boussoufa voor me gespeeld. Ik moest de bal afpakken en aan Mbark geven, hij zou er toch meer mee doen dan ik. Maar ik wist dat Van den Brom iets anders verwachtte van een vleugelverdediger. In die twee seizoenen onder hem heb ik die stap wel gezet: vier doelpunten gemaakt en tien assists gegeven, voor een back zijn dat mooie cijfers. Ik heb mezelf toen verbaasd.”

In oktober 2010 was je carrière wel bijna voorbij.

“Ja: zware enkelblessure en een kraakbeenletsel. Pas in mei van 2011 ben ik teruggekeerd in de ploeg. Ik dacht dat het voorbij was. Sindsdien heb ik pijn en kraakt die enkel zo erg dat Annelien er wakker van wordt.

“Ik zit daardoor ook aan de onstekingsremmers – Brufen 600 mg vóór de wedstrijd – maar ik probeer af te bouwen. Samen met een Dafalgan is dat toch vaste wedstrijdkost geworden. En ik voel dat het helpt om de pijn weg te houden. Daarnaast begin ik voor de eigenlijke opwarming met mijn oefeningen specifiek voor die enkel. Ik weet niet hoe dat evolueert, maar ik hoop dat ik mij ondanks die enkel na het voetbal volledig kan toeleggen op mijn tennis.

“Hier in de tennisclub kennen ze me als ‘de Melker’: ik sla alles terug en blijf lopen. Slice, topspin, lobs, traag, snel… Mij zal je niet naar het net zien komen. Ik heb geen winnende slag. De speler aan de overkant moet maar winners slaan, en gemiddeld hebben ze er vijf nodig om me te pakken. Ik speel naar mijn kwaliteiten. Dat is ook de reden waarom ik zo lang overleef bij Anderlecht: ik weet heel goed wat ik niet kan.

“Nadal of Federer? Oei, moeilijke vraag. Ik zou Nadal moeten zeggen, omdat ik zelf zo speel. Maar ik zou zo graag het spel van Federer willen. Wie niet? Als voetballer heb ik geen voorbeelden. Of misschien Javier Zanetti en Ryan Giggs, vanwege de energie die ze nog konden opbrengen op hoge leeftijd. Als ik mijn lichaam soms voel na een wedstrijd… En ik ben nog maar 33. Die gasten hebben gevoetbald tot rond hun veertigste, die moeten iets speciaals hebben.”

Die zijn zelden gaan stappen, wellicht.

“Zo heb ik er ook gekend, gasten die alle dagen uitgingen. Als de training gedaan was, gingen ze naar de McDonald’s. Twee dagen voor de wedstrijd: gesignaleerd op een plek en een uur die niet konden.”

De dag dat ze met een witte auto met zwarte velgen komen, is volgens je manager Herman Van Holsbeeck het signaal dat het fout loopt.

“(lacht) Ja, daar zeg je wat, dat kan wel kloppen. Het mechanisme is simpel: ze spelen één goede wedstrijd, staan in de krantenkoppen en het gaat fout. Ik zie het zo gebeuren. Ik praat op de jonge gasten in, zeg dat ze hun hoofd niet mogen verliezen, maar soms is er geen houden aan.”

Durf jij in te gaan tegen je bazen?

“Minder dan vroeger. Er is een tijd geweest dat ik altijd mijn mening gaf, en gelijk had, maar dat het niet goed viel. Ik heb ooit gezegd dat het niet slim is om ’s nachts op stage te vertrekken, en daar kreeg ik toen een boete voor. Het vreemde is: sinds dat interview zijn we nooit meer ’s nachts op stage vertrokken. Ik heb ook ooit getwitterd dat ze meteen twee linksbacks hadden gekocht. Daar waren ze ook niet blij mee, maar die ene was in december wel weer weg.

“Ik heb geleerd dat het mijn taak niet is om mij uit te spreken over bestuurlijke kwesties of over transfers. Ik probeer sterk te staan in de kleedkamer en de spelers te helpen. Verder zwijg ik. Spreek ik me wel uit, dan ben ik toch weer die arrogante grote mond.”

Sorry, met jouw stats – 468 wedstrijden in het eerste en zeven titels – heb je recht van spreken.

“Ik weet het, en toch vinden ze dat ik mijn mening niet mag geven. Terwijl alles wat ik zeg wel uitkomt. Ik beperk mijn commentaar tot wat mijn taak is. Kom eens terug na mijn carrière, dan kan ik meer zeggen.”

Crasson, Oyen, Ilic, Hendrikx, Zewlakow, Van Damme, Lecjaks, Safari, Diogo en N’Sakala. Dat rijtje ken je wel zeker?

“Jullie zijn daar meer mee bezig dan ik. Jelle Van Damme speelde overigens vaak vóór mij, en daarvoor stond Boussoufa. Vijftien punten voorsprong hadden we met die flank.”

Dat waren concurrenten voor jouw plek die je allemaal hebt overleefd. Dat zegt toch alles? Wie was de moeilijkste om uit de ploeg te spelen?

“De zwaarste aanval op mijn basisplek als linksback is die van nu, Fabrice N’Sakala. Die gaat het maken, let maar op. Door mijn mentaliteit sta ik in de ploeg, en die jongen haalt op training het maximale uit mij. Nu speelt hij op rechts, maar als ik ooit naast de ploeg val en hij speelt op mijn plek, dan zal ik hem blijven steunen, omdat ik weer kampioen wil worden.”

Jij moet wel een goede mentaliteit hebben, anders was je allang weg.

“Ik weet dat ik op de bank kan verzeilen, maar ik weet ook dat elke ploeg één speler nodig heeft zoals ik: niet het grootste voetbaltalent maar iemand die ervoor gaat. Maar dat volstaat natuurlijk niet. Vandaar dat ik zo blij ben dat Steven Defour erbij is gekomen. We hadden op het middenveld twee gasten die zich verstopten en die alle ballen verloren. Met Defour zal dat veranderen. Die komt ballen halen en speelt ze in. Die hadden we nodig, veel meer dan Daniel Van Buyten. Met alle respect, maar ons probleem was niet het centrale duo Mbemba-Nuytinck, maar de aanvoer naar de aanvallers.”

Ben je intens bezig met het voetbalspel?

“Ja. Tactisch zie ik na al die jaren toch waar het aan schort. Maar als je volgende vraag is of ik trainer zal worden: nooit. Hoe ik mensen heb zien veranderen, als het wat tegenzat of als ze werden ontslagen. Dat lag niet aan die mensen, maar aan de situatie waarin ze terechtkwamen en aan de stress die hen helemaal opvrat. Frank Vercauteren heeft zich twee jaar verstopt, durfde niet meer naar Anderlecht te komen. Vorig jaar was hij daar ineens terug, gelukkig.

“Nu heb ik een trainer met wie ik nog heb gespeeld. Bij Hasi zie ik iets terug van alle trainers die hij heeft gehad en die ik ook heb gehad. Hij geeft ook de bankzitters vertrouwen en is heel correct en eerlijk. Ik had ooit een trainer die je een hand gaf zonder je aan te kijken en die je nooit meer aansprak als je op de bank was verzeild. Hasi is een toptrainer in wording. Die reactie toen hij in de spelerstunnel uit nijdigheid op die ballen schopte en bijna viel, dat is Besnik ten voeten uit. Hij moet vooral niet veranderen. Hij wil zijn winnaarsmentaliteit in de groep krijgen en daar is niks verkeerd mee. Voetbal is emotie.”

Voetbal is ook haat. Jij kunt nooit eens Brugge bezoeken.

“Neen. Maar dat ben ik al gewend. Wat niet went, zijn supporters die hun geluk van het voetbal laten afhangen. Die betalen inderdaad soms veel geld voor een abonnement, maar daarin is niet inbegrepen dat ze rechten op ons of op de club mogen doen gelden. Vorig jaar is onze training bestormd door een tiental jongens van de harde kern. We waren twee keer op rij kampioen geworden en het wás niet te best, maar moeten ze ons daarom komen uitschelden?

“Dit jaar heeft het bestuur ook al een kwade brief gekregen. We zijn amper begonnen, pakten de voorbije drie jaar de titel, maar na twee wedstrijden was het al van dat. Anderlecht heeft met afstand het meest kritische publiek van alle topclubs. Vier keer kampioen in vijf jaar, en nog is het niet genoeg.”

Zie jij altijd hoe het komt als een ploeg niet te best speelt, jullie in het bijzonder?

“Vaak wel. In ons geval komt het erop aan Steven Defour aan de gang te krijgen als spelbepalende middenvelder, zoals Biglia dat deed. Youri Tielemans zal dat ooit kunnen maar is nog jong. En waarom het soms perfect lukt op training en niet in de wedstrijd? Op training zijn de tegenstanders bij passvormen en afwerken kegeltjes en plastic paaltjes. In de wedstrijd komen die tot leven, dat scheelt wel wat, kan ik je zeggen (lacht).”

De ploegen zijn duiventillen geworden, maar jij bent gebleven. Hoe ervaar jij dat?

“Zelfs ten tijde van Koller en Radzinski bleven spelers toch drie, vier jaar samen, en zo haalden we de kwartfinale van de Champions League. Vandaag kan dat niet meer. Twee jaar geleden speelden we aardig mee in de Champions League, met een overwinning tegen Zenit, gelijk tegen Milan en gelijk tegen Málaga. ‘Een mooie stap om ervaring op te doen tegen volgend jaar’, klonk het toen. Waarop weer vier belangrijke spelers vertrokken en we opnieuw konden beginnen. We zijn volgend jaar misschien alweer Mitrovic kwijt en Suarez wil ook weg, heb ik gelezen. Het is het lot van een middenmoter in Europa.”

Ooit had je alleen voetbal om je op te concentreren. Nu heb je een vrouw met een eigen programma op VTM én een kind.

“Dat maakt het iets gecompliceerder dan vroeger, dat klopt. Van het moment dat ik mijn schema heb, wordt dat doorgestuurd naar Annelien en begint zij te plannen. Wij vragen ons soms af hoe twee werkende ouders met kinderen alles kunnen beredderen.

“De opnames van Single zijn afgelopen, gelukkig maar, want nu komt de drukke periode eraan met Champions League en competitie. Het is goed dat ze dat heeft gedaan. Ik heb ook het liefst dat ze iets om handen heeft. Annelien mag veel werken, maar ik heb wel graag dat ze er ’s avonds is voor mij als ik na een training vermoeid thuiskom. Ik besef wel dat zoiets raar klinkt, maar de kwaliteit van mijn rust is even belangrijk als de training zelf.”

HANS VANDEWEGHE

Deschacht

Wat gebeurt er als een niet onaantrekkelijke vrouw zich in het hart van de Belgische voetbalwereld begeeft? Hilde Van Malderen, voetbalverslaggeefster voor onder meer Het Laatste Nieuws, beschrijft het in Speelgoed, een boek dat vanaf morgen in de winkel ligt. Van Malderen geeft de lezer een inkijk in de sms’jes die ze kreeg van onder anderen ‘een arbiter’ (‘Ik denk dat ik gevoelens voor je heb’) en een speler van Club Brugge (‘Dinsdag Zaventem luchthaventoilet wij twee’). Haar ex-chef Hans Vandeweghe heeft er zijn bedenkingen bij.

Ooit nam ik een jonge collega apart en maakte haar deelgenote van mijn bekommernis: het was mij ter ore gekomen dat ze zou hebben aangepapt met een voetballer en dat was niet zo handig voor een sportjournaliste die vaak bij het voetbal kwam.

Ik zei haar dat het, gezien de voorspelbare reacties in het macho voetbalwereldje, voor haar eigen reputatie (en ook een beetje voor die van de redactie waar ik verantwoordelijk voor was):

A. Niet slim was om met een voetballer aan te pappen,

B. Zeker niet slim was om aan te pappen met een voetballer die stotterde en zijn haar blondeerde.

Ik weet het niet helemaal zeker, maar ik geloof dat ik er nog heb aan toegevoegd: ga dan ten minste achter Vincent Kompany aan. “Ik weet het,” zei ze, “maar hij heeft een mooi lijf en het is een brave jongen.” Dat mooi lijf was van Aristide Bancé, een one season wonder van Lokeren dat vervolgens is verkocht naar Metalurg Donetsk maar daar niet kon aarden en dan maar aan een odyssee begon langs maar liefst tien clubs. Nu zit hij in Augsburg en via het wonderbaarlijke world wide web heb ik nu gezien dat hij rood haar heeft.

Ik heb dit verhaal nooit aan iemand verteld, tenzij privé, en ik was ook nooit van plan de naam te onthullen van die journaliste, zelfs niet in mijn mémoires als die al zouden worden geschreven. Iedereen heeft recht op een uitschuiver maar die discretie hoeft nu niet meer. De journaliste heet Hilde Van Malderen en ze heeft zichzelf zaterdag geuit op de voorpagina van Het Laatste Nieuws en met een dubbele pagina in het sportkatern. Deze week komen er ook nog een drie voorpublicaties van haar boek, Speelgoed geheten.

Hilde Van Malderen is – niet in volgorde van importantie of frequentie – achterna gezeten, het hof gemaakt, gevraagd voor een vluggertje en gestalkt. De voorstellen/aanvallen kwamen van voetballers, voetbaltrainers, voetbalanalisten, voetbalmakelaars en de occasionele voetbaljournalist. Ik ben gerust, mijn naam zal niet in dat boek van haar staan. En toch ken ik Hilde redelijk goed en wat meer is: ik heb een professionele boon voor haar. Dat heb ik haar laatst nog gezegd en haar tegelijk gefeliciteerd omdat ze op gewicht was gebleven. Ook dat is niet uit de biecht klappen, want ze schrijft zelf dat ze vroeger een patatje was.

Waarom? Dat vraag ik mij sinds gisteren af. Waarom kon Hilde niet, als de goeie journaliste die ze is, gewoon haar werk hebben gedaan? Waarom heeft ze al die randzaken niet meteen afgeblokt? Waarom bleef ze niet weg van die paradijsvogel van Lokeren, waardoor ze zich tenminste niet de onterechte reputatie van ‘die is goedkoop’ op haar nek had gehaald.

Nu goed, een mens maakt fouten en meer dan één, maar dan al je fouten en die van anderen te boek stellen, dat is toch van een heel andere orde. Meer zelfs, het is nooit gezien in België en misschien, heel misschien, is het zelfs gevaarlijk voor haarzelf.

Ik snap er helemaal niks van. Ze had net een mooi contract versierd bij Het Laatste Nieuws en een contract voor lijninterviews voor VTM en Telenet, iets waar ze heel bedreven in was. Ook daarmee heb ik haar gefeliciteerd en meteen nog een waarschuwing gegeven dat ze zich niet moest laten wegzetten als het wijfje van voetbaljournalistiek.

Ik heb wat ervaring aangezien ik een jonge collega was van de eerste vrouwelijke voetbaljournaliste ooit, voor wie nog de kleedkamers zijn dicht gegaan en die onterecht via achterklap ook een foute reputatie kreeg aangesmeerd. In 2000 heb ik in Sydney sloten koffie gedronken met Lisa Olson, die als verslaggeefster van de NFL in de VS is moeten vluchten naar Australië, omdat ze klacht had ingediend voor seksuele intimidatie in de kleedkamer van de Patriots. Een aardige mevrouw, maar ondanks dat ze er redelijk rijk door is geworden, getraumatiseerd tot in haar kleinste teen door het voorval.

Om een lang verhaal kort te maken, ik weet wat de valkuilen zijn voor een vrouw in de sportjournalistiek. Ik heb haar wel nooit geadviseerd om als een slons naar het voetbal te gaan en ook niet om low profile te blijven want dan zou ze haar talent hebben tekortgedaan. Maar wel om op haar hoede te zijn en vooral – als het even kon – buiten het voetbal een vrijer te zoeken.

Het moge duidelijk zijn dat mijn goedgemeende raad niet is opgevolgd. So be it, het is haar leven en haar werk, maar ik vrees dat ze zich hiermee op termijn buitenspel zet. Ik weet in elk geval dat haar dubbel paginaatje van afgelopen weekend behoorlijk zwaar is aangekomen in het voetbal want hoewel ze geen namen noemt behalve Bancé, zijn de voorvallen waar ze naar verwijst voor insiders redelijk herkenbaar. Een beetje ingewijde in het Belgisch voetbal kan er zelfs zo namen op plakken.

Is dit nu een afrekening met al wie haar onterecht heeft bejegend? Ik weet het niet. Is dit aandacht zoeken? Ik hoop het niet. Is dit een revanche? Misschien. Is dit moedig? Op één manier wel. Is dit dom? Ik vrees het, maar ik hoop voor haar dat ik mij vergis.

Wat collega Hilde heeft gedaan, is nooit vertoond in het Belgisch voetbal. Ze is The Secret Footballer (opzoeken, als u die niet kent) in journalistenplunje maar dan niet secret en nooit secret geweest. Ze klapt uit de biecht over een wereldje dat haar als speelgoed heeft behandeld en dat naar haar perceptie wordt gestuurd door testosteron. Ik kan haar met mijn hand op mijn hart zeggen dat elk sportwereldje van mannen wordt gestuurd door testosteron. De zwemmer en zijn zwemtrainer zijn wat dat betreft niet minder viriel dan de voetballer en zijn voetbaltrainer.

Oké, misschien komt er ook wel iets goed van dat boek van haar. Op het eerste gezicht lijkt het alvast geen duw in de rug van de vrouwelijke voetbaljournalisten in spe. Niet dat er een tsunami van vrouwelijke voetbaljournalisten op ons afkomt, maar wie of wat zich aandient, zal misschien minder last krijgen omdat de hitsige voetballer, makelaar, trainer of analist zich nu wel wat zal inhouden.

Na deze reclameboodschap voor het boek Speelgoed, verwacht ik van uitgeverij Borgerhoff en Lamberigts minimaal een exemplaar, gesigneerd door de auteur én door al wie haar oneerbare voorstellen deed zoals de mysterieuze verdedigers, middenvelders, spitsen, makelaars en zeker die ene scheidsrechter uit haar boek.

HANS VANDEWEGHE

201408251127250-07811200-1408958845

Na een niet te beste Tour de France hing Jurgen Van den Broeck het beest uit: hij reed tien dagen niet per fiets én at een keer frieten met mayonaise. Daarop keek hij in het (spreekwoordelijk) glas en zag dat het nog halfvol was. ‘Dertiende in de Tour en ik was maar een halve, ik heb mijzelf verbaasd.’

Waarvan droomt een kind als het met open mond naar de Tour heeft zitten kijken?Van bergetappes in de Tour.Wat doet een tiener die inmiddels koerst en nog steeds gek is van bergop?Met zijn ouders tijdens de Tour in een kleine flat in Tignes gaan zitten als een soort hoogtestage.Wat doet de jonge prof in zijn eerste Tour?

Mee zijn in de ontsnappingen, als eerste in de cols door de massa toeschouwers rijden en genieten.Wat doet de inmiddels gelouterde prof na een minder goed verlopen Tour de France?Als hij Jurgen Van den Broeck heet, zich optrainen voor de Vuelta en dromen van bergen, van meer dan één Tour, en van het genieten.

Het is maar een indruk gebaseerd op een groot uur face-à-face, maar zou het kunnen dat het opnieuw goed zit tussen de oren? De kritiek tijdens de Tour heeft hem geraakt, dat wel, maar hij bewaarde de rust en ging op zoek naar de redenen. Bij zichzelf, niet bij anderen. “Waarom zou ik? Ík heb niet gebracht wat men van mij verwachtte. Het absolute dieptepunt was die rit over de Tourmalet waarin Adam Hansen en Tony Gallopin mij hebben opgewacht. Ik heb wel twintig keer geroepen ‘rij door’, maar ze wilden niet. Op de duur dacht ik: nu moet ik alleen al voor die jongens zo rap mogelijk Hautacam naar boven rijden. Ik ben ze daar heel dankbaar voor want als ze mij achterlaten, is het misschien helemaal voorbij.”

Jij rijdt altijd met de vermogensmeter SRM. Wat zag je in die bergetappes?

Van den Broeck: “Dat het niet klopte. Zo frustrerend. Op een bepaald moment stokte het en kon ik niet sneller. Je wil wel, maar het gaat niet en dan zit je de hele klim te denken: ‘Doeme, waarom gaat dat hier niet, wat is er nu mis?’ 360 Watt was mijn limiet terwijl dat enkele weken eerder op training het vermogen was dat ik relatief makkelijk langere tijd kon aanhouden.

“Ik weet niet of ik daar nu vrede mee moet hebben. Het klopte niet en dat stelt mij al gerust. Iets had mij ontregeld. Mijn bloedwaardes waren ‘weg’ en waar lag dat aan? Die wonden na die verschillende valpartijen in het begin van de Tour? Zou kunnen. Het jaar van de comeback, te weinig winterkilometers door mijn knieoperatie en die tien kilo die ik er heb moeten aftrainen? Zou ook kunnen. Een combinatie van dat alles en nog wat andere kleine dingen als een bacterie of een virus lijkt mij nog het meest aannemelijk.

“In de Tour betaal je dat cash omdat het de enige koers ter wereld is waar iedereen in topvorm aan de start komt. In de Vuelta rijdt de helft mee met het oog op het WK. In de Tour rijdt niemand zomaar mee. Dan begonnen we ook nog eens met het lastigste, de Vogezen. Wij waren die rit naar La Planche des belles Filles gaan verkennen en we zijn toen ook die vreselijke Col de Chevrères opgereden. ‘Hoe hebben ze dat hier nu weer gevonden?’, dacht ik meteen.”

Is de SRM een zegen voor het wielrennen?

“Het helpt je wel om alles beter te analyseren en interpreteren. Van als ik internet vind in het hotel na de rit, stuur ik mijn files door naar mijn trainer. Maar de koers wordt anderzijds wel een stuk bepaald door dat bakske. De podiumkandidaten rijden gewoon op hun SRM. Rijdt er één weg, dan weten ze onmiddellijk: die moeten we terughalen of die kan niet wegrijden, die komen we nog wel tegen. Soms zeggen ze tegen mij: haal dat ding eraf en rij op het gevoel. Wat ben ik daarmee, als de anderen wel op hun bakskse kijken om te zien hoe rap ze kunnen gaan? Het zal wel niet de schuld van de SRM zijn, maar het is tegenwoordig bergop tempo rijden en pas de laatste drie, vier kilometer echt koersen tegen elkaar. Vuurwerk tijdens de hele klim is er uit, ook gelukkig maar.”

Wat gebeurt van binnen bij jou als je moet lossen?

“Ik voel het als een belediging en het wordt snel een lijdensweg als je er wordt afgereden in een koers waarin je bijna twee keer op het podium stond. De hele tijd zit je te vloeken: hoe kan dat nu? Hier begon het deze Tour te branden (wijst op zijn bovenbenen, HV). Met mijn ademhaling of hartslag had ik nooit probleem. Ik was ook niet vermoeid. Toen we bloed lieten analyseren, merkten we dat na twee weken mijn CK- waarden (creatinekinase serumwaarden wijzen op spierafbraak en vermoeidheid door sport, HV) minimaal waren. Dus: na twee weken Tour had ik niet afgezien, alleen kon ik niet diep gaan.”

Wat antwoord je op de critici die zeggen: hij verdient te veel?

“Kijk naar uzelf? Ik heb misschien wel het geluk gehad dat ik op het juiste moment mijn beste Tour reed, maar onder dat contract staan handtekeningen en dus is het een contract. Ik probeer zoveel mogelijk terug te geven maar dat ik weinig win, is dat mijn schuld? Ik kan toch aan die anderen niet vragen om een beetje minder rap te rijden en mij te laten winnen. Allez, behalve dan in het criterium van Herentals. (lacht) Goed, ik weet dat ik niet het grootste talent ben en dat ik nooit een veelwinnaar zal worden, maar mag ik alstublieft ook mijn droom najagen, met de middelen die ik heb?”

Je hebt de laatste weken vast veel gepiekerd over wat beter kan, niet?

(snel) “Minder koersdagen. Ik had er nu 45, maar ik had geen keuze. Ik was een half jaar uit, heb dan getraind als een gek om terug te keren en ik had wedstrijden nodig, maar of het nu raadzaam is voor mij om Argentinië, Europa en het Midden-Oosten te combineren dat weet ik nog zo niet. Die jetlags kunnen niet goed zijn. Eigenlijk moet ik mij niks aantrekken van wat ze zeggen, maar dit jaar kon ik dat zo goed niet. Men zat maar te zoeken naar een teken dat ik weer goed was en ik haalde mij die stress op de nek. Ik heb het onderschat, dat is ook een les.

“Misschien ga ik beter ergens trainen in plaats van wedstrijden rijden op een vreemd continent waar het zomer is. Ze zullen dan weer zeggen ‘hij is altijd op stage’, maar een coureur voor de grote rondes moet bergop trainen. Dat heb ik toch geleerd van Armstrong en Johan Bruyneel: als je renner wil worden, moet je weg uit België. Dat is altijd door mijn kop blijven spelen en ze kunnen nu zoveel schrijven en zeggen van die twee, maar ze hebben wel gelijk.

“De reden dat ik hier nog woon, is simpel: mijn familie. Maar ik ben alleen in België als ik rustig moet trainen. Alle zware trainingen doe ik in het buitenland. Ik heb een flat op Mallorca in hetzelfde gebouw als Sven Nys en daar ben ik zondag nog zes uur gaan trainen voor ik het vliegtuig nam naar België. Thuis train ik haast nooit vier uur.”

Je traint bergop zowel op de Teide op Tenerife als op de Sierra Nevada bij Granada. Een voorkeur?

“Ik heb ze vorig jaar allebei gedaan. Eerst een weekje Teide en dan twee weken Sierra. De Teide vind ik toch iets beter. Het klimmen is langer, lastiger en gevarieerder want je kan langs zes verschillende kanten naar boven fietsen. Het was in februari toen ik er was en ik zat toen helemaal alleen in Hotel Parador. Misschien moeten we volgend jaar ook met de ploeg daarheen.”

Doe jij aan sprintintervaltraining op hoogte? Dat doen de Keniase lopers al een halve eeuw, maar is pas kort geleden ontdekt door de wielrenners.

“Het is vreemd dat je daarmee komt, want ik geloof in interval op hoogte. Ik doe af en toe interval en als er zes op het schema staan, doe ik er drie beneden en drie boven. Veel trainers zijn daar tegen, maar ik heb het gevoel dat het werkt. Mijn trainer was eerst ook niet voor interval boven de 2.000 meter en ik heb het toch een keer gedaan. De eerste dag raak ik geen poot vooruit en na een week rij ik op hoogte even hard als beneden. Het wordt gezegd dat je beneden volle bak moet trainen en boven slapen, maar ik heb altijd gezegd dat je op hoogte ook hard moet kunnen rijden, net zoals in de koers.”

Zoek je zelf mee naar andere trainingen?

“Ja. Ik probeer soms dingen uit en dan overleg ik met mijn trainer Marc Lamberts. Of ik hem in vraag heb gesteld? Nooit. In 2007 kwam ik terug van de Giro en toen zei ik tegen mijn vader: ‘Ik dacht dat ik ronderenner was, amai zeg.’ Toen heb ik gezworen dat ik er alles aan zou doen. Marc begeleidt mij sindsdien en in 2008 werd ik zesde in de Giro en elk jaar nadien was ik goed in de Tour.

“Ik heb nog nooit een rotjaar gehad met hem. Marc kent mij perfect en weet wat ik moet doen. Ik denk dat niemand meer gemotiveerd is dan hij: tijdens de Tour was hij al aan het uitzoeken wat er mis was. Ik stuurde een bericht met ‘rustig, we zien wel’. Hij antwoordde meteen: als ik het niet meer uitzoek, moet ik ermee stoppen want dan ben ik geen trainer meer. Hij is wel nooit mee op training en soms kan het daar eenzaam zijn.”

Volgens Johan Bruyneel maakt die eenzaamheid je juist kwetsbaar.

“De mannen van het podium leven er met hun ploeg als een groep naartoe, dat klopt. Maar is het nu aan mij om dat ook te willen? Ik heb nog nooit bewezen dat ik een grote ronde kan winnen, wat zou ik gaan eisen dat een hele ploeg in mijn dienst moet rijden en trainen zoals ik? Ik weet wat mijn capaciteiten zijn en dat is niet de buitengewone motor, maar eerder mijn vechtlust en het doorzettingsvermogen.

“Ook ik kan nog winst halen. De tijdrit kan bijvoorbeeld een stuk beter. Ik was ooit wereldkampioen tijdrijden bij de juniores, maar mijn probleem van nu is moeilijk te verhelpen: ik krijg mijn schouders niet smal genoeg. Andere winst kunnen we nog halen uit de voorbereiding. Nóg meer alles op de Tour afstemmen, zoals Vincenzo Nibali. Die heb je een heel jaar niet gezien, maar hij heeft de Tour wel gewonnen en ik denk dat hij hem ook had gewonnen als Froome en Contador er wel bij waren geweest.

“Uiteindelijk zal ik om beter te worden, ook rustiger moeten blijven. Als ik een koers rijd, wil ik ook echt meerijden, maar ik heb het gevoel dat ik bijvoorbeeld dit jaar al veel pijlen had verschoten, onder andere in die Dauphiné waarin ik mij moest bewijzen. Ook op training moet ik kunnen doseren. Als er vijf uur gepland is, doe ik er zes. Eén interval? Ik doe er twee of drie.”

Jij hebt ooit met en daarna tegen Lance Armstrong gereden. Herinneringen?

“Ja, alleen maar goede eigenlijk. In 2010 hebben we nog een klapke gedaan in de laatste rit naar de Champs-Elysées. Plezant dat hij mij nog herkende. Ik was neoprof toen ik bij US Postal kwam in 2004, toen zijn voorlaatste jaar. Ik heb veel geleerd van Bruyneel, maar ook van Rubiera, Acevedo en Ekimov: rusten, eten, voorbereiden, leven voor de koers.

“De Ronde van Murcia was mijn eerste grote wedstrijd, meteen aan de zijde van Armstrong. Als je aan tafel zat, luisterde je alleen maar. Je zei echt niks. Vóór de tijdrit kwam Lance bij mij en zei: ‘Als je Ullrich klopt, ben je mijn vriend.’ Ik héb toen Ullrich geklopt, die wel veel te dik stond, dus zo’n kunst was dat ook niet.

“Er was in die tijd nog van alles aan de hand met doping. Vandaag zou het veel beter zijn. Is dat ook jouw indruk?”Toen ik het eerste jaar Murcia en Baskenland reed, was ik toch een behoorlijke neoprof met inhoud, maar wat ik daar meemaakte, vergeet ik nooit van mijn leven. In de Ronde van Murcia trokken de Kelme’s waaiers bergop. Bergop! In de Ronde van Baskenland kreeg iedereen een opdracht, zoals bidons halen of de kopman bijstaan tot de laatste klim. Tegen mij zeiden ze ‘zie jij nu maar dat je elke dag finisht’. Toen was dat het hoogste voor een neoprof. Vandaag zie je pas overgekomen renners al eens meedoen voor de overwinning.”

Jij wijst bekrompen koersland Vlaanderen erop dat onze ambities verder mogen reiken dan de kasseien. Zou je iets kunnen betekenen voor je opvolgers Tim Wellens en Louis Vervaeke?

“Ik vind dat wij best ambitie mogen hebben voor de Tour en jong talent rustig voorbereiden op het grote werk. Nu worden die naar een paar grote rondes gestuurd als helper en dan concludeert men: hij kan het niet. Of het talent zelf is ook tevreden. Tim Wellens is wel rustig gebracht. Ik denk dat hij klaar is om mee te gaan naar de Tour. Vervaeke schijnt nog beter te zijn als ronderenner, heb ik van horen zeggen.

“Bij ons tellen slechts de voorjaarsklassiekers en ik vind dat verkeerd. Er is ook niemand die daar tegen in gaat en de jonge renners erop wijst dat er ook andere wedstrijden zijn waarin soms nog betere renners rondrijden. Ik zou na mijn carrière iets willen doen in de opleiding van talenten voor het rondewerk. Vanaf achttien jaar is het er om te doen. Hopelijk zijn ze niet eerder afgehaakt, wat mij ook had kunnen overkomen. Als aspirant werd ik soms drie keer gedubbeld, maar toch bleef ik koersen en elke wedstrijd ging het een beetje beter.”

HANS VANDEWEGHE