Als zwemmen tot de puurste eenvoud wordt herleid – vanuit het water van muur naar muur – zwemt onze Pieter Timmers altijd alle finales. Helaas moet er ook gestart en soms gekeerd worden. En jammer genoeg is de laatbloeier uit Paal ook al 26. ‘Dit zijn de twee jaar waarin ik mijn allerbeste niveau wil halen. Daarna ben ik klaar.’

Van 18 tot 24 augustus vindt in Berlijn het Europees kampioenschap langebaanzwemmen plaats. De Belgische delegatie reist met beperkte ambities af naar de Duitse hoofdstad. Wij hebben meer zwembaden per inwoner dan Nederland maar we zijn geen zwemland als Nederland. We hebben een paar medailles gehaald op de Spelen, waarvan één opvallende met een wereldrecord er bovenop. Dat was Fred Deburghgraeve in 1996. Alle sporten gerekend, werd hij twee jaar later de enige Belg die ooit wereld-, Europees en olympisch kampioen is geworden én een wereldrecord heeft gevestigd.

Sindsdien overtreft de hunker de realiteit. In 2000 kwamen we niet meer in de buurt van de medailles en in 2004 was er zelfs geen enkele Belgische zwemmer met een olympische accreditatie. 2008 leek verdacht veel op 2004, en misschien daarom dat we in 2012 zo blij waren toen de Belgische 4×100 ploeg zich van een olympische finale wist te verzekeren.

Vorig jaar op de wereldkampioenschappen in Barcelona ging de estafette dan weer finaal de mist in. Volgens de kritiek achteraf, ook uit officiële hoek, omdat bondscoach Ronald Gaastra zijn kop uitwerkte en zo nodig moest gaan experimenteren door niet zijn vier beste zwemmers in de series in te zetten. Dat zindert vandaag nog altijd na bij de zwemmers en wordt meteen gecounterd door de snelste zwem-Belg aller tijden, Pieter Timmers.

“Het was een volstrekt logische beslissing van Ronald en die was gedragen door de ploeg. Als je achtste wordt in de finale, kopt de pers typisch Belgisch ‘4×100 is laatste’. Dat wilden we niet meer. We misten de finale op negen honderdsten. Ronalds berekening was juist. Maar twee zwemmers waren een seconde te traag. Het opzet was krachten sparen in de reeksen door mij niet in te zetten om ’s avonds niet laatste te worden.

De estafette ziet er dit jaar anders uit, door heel wat medische problemen bij een aantal zwemmers: Dieter Dekoninck is out door een schouderoperatie, Glenn Surgeloose heeft nog maar net een blindedarmoperatie ondergaan. We hebben dus dit jaar niet de luxe
om te kiezen uit verschillende zwemmers, maar desondanks willen we toch de finale halen. Dat moet zeker haalbaar zijn.”

Diezelfde Ronald Gaastra was overigens ook de coach van de gouden Fred Deburghgraeve. Gaastra maakt altijd het leven boeiend, zelfs voor zwemmers, al kunnen die niet altijd mee in zijn manier van communiceren, of liever niet-communiceren.

Pieter Timmers kan er om lachen. Af en toe toch. “Het klopt dat ik bij Ronald heb aangekaart dat ik meer communicatie en overleg verwacht. Zo heb ik al enkele keren via via moeten vernemen dat ik zou deelnemen aan een stage, zonder dat ik hiervan zelf op de hoogte was en die data niet eens vrij waren. Dat was zeker geen kwestie van kwade wil, maar toch gebeurde het. Ik vraag gewoon wat overleg vooraf. Maar we hebben dit besproken en ik ben ervan overtuigd dat we ook op dat gebied op de goede weg zijn. Al zal Ronald nooit de makkelijkste mens worden en zullen we af en toe nog wel een aanvaring hebben. (lacht) Wij tweeën moeten het straks wel gaan doen. Samen. Dus wil ik daar logischerwijze op zijn minst een beetje in betrokken worden.”

Ruzie met de oma’s

Pieter Timmers is het vleesgeworden voorbeeld van het manco van de Belgische/Vlaamse sport. Niet hijzelf, maar het onbestaand detectiesysteem dat hem daarom nooit eerder had opgespoord en aangezet tot vroeger en beter en misschien iets meer trainen.
Een kathedraal van een lijf dat met zes uur training per week finales zwom op de Belgische kampioenschappen, heeft ongetwijfeld voordelen gehad van het onder de radar blijven, maar ook de nadelen wegen aan het einde van de rit zwaar door.

“Ik zwom BK’s met vijf, zes uur training. Als ik zeven uur wilde zwemmen, moest ik ’s ochtends in alle vroegte een uurtje baantjes gaan zwemmen tussen oma’s, met alle geruzie vandien.”

In die tijd wurmde hij zich in dezelfde snelle pakken als de Belgische toppers Dieter Dekoninck en Glenn Surgeloose en maakte hen het leven lastig. ‘Wat als ik alles op het zwemmen zou zetten?’, spookte door zijn hoofd. Na zijn studies bachelor bouwkunde woonde hij met zijn trainer een lezing bij van Marcel Wouda, Nederlands beste zwemmer na Pieter van den Hoogenband en toen trainer bij PSV in Eindhoven. E-mailadressen werden uitgewisseld en even later zwom Timmers twee keer per dag in de nieuwe Tongelreep, het sublieme hightechbad in Eindhoven.

“Het eerste jaar ging verloren, onder meer aan klierkoorts, maar met Patrick Pearson als coach maakte ik reuzenstappen. Ik trainde niet met de topselectie mee, maar gewoon met de club, maar al gauw was ik sneller dan de talentenselectie. Vaak trainden we naast de toppers en mijn trainer kende heel goed Jacco Verhaeren (tien gouden medailles bij elkaar gecoacht op de Spelen en nu bondscoach van Australië, red.) die vaak naar mij stond te kijken terwijl ik zwom. Dat gaf wel een kick.”

“Ik had graag met Jacco getraind. Wij mochten in Eindhoven van alle faciliteiten gebruik maken, als we ook beschikbaar waren voor experimenten. Zo heb ik de zwemlens uitgetest in plaats van het zwembrilletje. Bleek toch niet zo goed te werken. Uiteindelijk ben ik daar ook weg gegaan, omdat de voorbereiding voor de Spelen er aan kwam. Als niet-Nederlander dreigde ik op het tweede plan te verzeilen en zo kwam ik bij Ronald Gaastra in een omgeving op maat. Een goede zet.”

Toch is er iets vreemd aan Timmers, die gedoemd lijkt een eeuwig onafgewerkte symfonie te blijven. Hij heeft een hoge VO2max (ooit werd 83 gemeten, en daarmee winnen wielrenners de Tour), maar te weinig explosiviteit. Bovendien is hij heel stijf in de rug, waardoor hij niet snel start, en ook zijn onderwaterfase kan beter. Maar snel zwemmen kan hij als geen ander. Hij lijkt dus eerder een 400 meter zwemmer.

“Heb ik geprobeerd, maar dat was niks voor mij.” Wellicht is dat het nadeel van te weinig trainingsuren op jonge leeftijd. Alleen wie het uithoudingssysteem op jonge leeftijd voldoende heeft opgerekt, zal zijn maximale zuurstofopname helemaal kunnen benutten.

En toch, er zit nog rek op zijn prestaties, blijkt uit de sets die hij steeds sneller zwemt, wat doet vermoeden dat aan de jonge Pieter Timmers een wereldtopper verloren is gegaan. “Wat ik het beste kan, is heel hard zwemmen. Starten is mijn ding niet, maar het gaat steeds beter, en ik denk dat we nu de positie op het blok goed voor mekaar hebben. Zwemmend ben ik bij de snelsten: in de halve finale van de 100 meter vrije slag in Londen zwom ik de tweede snelste tweede vijftig van het hele veld: 24.5 is best wel hard. Ik was wel maar op 24 seconden gekeerd. Normaal moet dat sneller kunnen: 23.6 heen en 24.5 terug is mogelijk.” In dat geval zit hij op 48 laag, wat in theorie altijd finales en heel af en toe een medaille oplevert. Nog beter is 47.5. “Dat wordt al lastiger, maar progressie (van zijn Belgisch record van 48.54, red.) is zeker mogelijk. Een 47’er zit er nog in.”

Als iemand zich geroepen voelt om Pieter Timmers te helpen, het moet snel gaan: hij is op zoek naar de beelden van het EK korte baan in Chartres, waar hij op de vijftig meter 21.52 zwom. “Ik zou graag terugzien hoe ik dat daar heb gedaan. Die tijd zwem je niet zonder een goede start.”

Longkramp en luchtlek

Misschien dat hij ooit als de toerist-zwemmer door het leven ging, maar daarvoor is met de jaren de vastberadenheid van de prof in de plaats gekomen. Zonder was hij nooit de ellende doorgekomen van het laatste jaar. Eind vorig jaar, na een klaplong, leek zijn carrière voorbij. Hij werd opgenomen in het ziekenhuis en werd fout nabehandeld, waardoor in de kliniek een tweede keer een klaplong kreeg. “Tja, wat moet je daar van denken?”, is zijn veelzeggende reactie.

Hij revalideerde deze winter en trainde al snel weer, maar tot in juni kreeg hij geregeld last van longkramp en manifesteerde zich ook af en toe een luchtlek. “Normaal had mijn long dan weer moeten inklappen, maar aangezien ze die operatief vastgehangen hebben aan mijn ribbenkast, was dat niet het geval. Leuk is dat niet, zo’n lek, vooral niet als je in het vliegtuig zit, zoals bij mij gebeurd is. Maar blijkbaar is dat nu weg.”

Met een beetje goede wil is Timmers een mix van Pieter van den Hoogenband, de menselijke surfplank, en Michael Phelps, de menselijke aal. Van die laatste heeft hij alvast niet zijn vlinderslag geërfd, maar wel zijn reikwijdte en misschien nog wel meer. Phelps zou het Marfansyndroom hebben, en ook Pieter Timmers komt aardig in die buurt. “Het is onderzocht, maar zo’n onderzoek stelt niet eenduidig vast of je het al dan niet hebt. Veel van die symptomen – lange ledematen, een lang en smal lichaam, scoliose en kyfose in de rug en die klaplong – heb ik wel.” Het grote verschil tussen Timmers en Phelps is de voetmaat – 48 tegen 51 – en het aantal olympische medailles – 22 tegenover één finaleplaats.

Rio wordt de max

Pieter Timmers behoort sinds 15 februari 2012 tot het steeds kleiner wordend kransje topatleten dat zich voorbij de niet eens al te strenge criteria wist te boksen richting topsportcontract van BLOSO. Dat is een uitzonderlijke luxe die haast nergens in de wereld bestaat, maar het blijven tewerkstellingscontracten die onderhevig zijn aan de wetten van dit land. Zo kwam het dat Pieter Timmers, eens 26 jaar geworden, 250 euro werd gekort op zijn nettosalaris, omdat de sectorale tewerkstellingspremie voor jonge werknemers wegviel. “Daar schrok ik van, en dat is misschien het enige minpunt in heel mijn situatie. Ik heb een lening aangegaan voor een huis, gebaseerd op mijn salaris waarvan je verwacht dat het stijgt of op zijn minst gelijk blijft. Dat van mij is minder, zonder dat ik daar ooit van op de hoogte werd gebracht. Dit is buiten de wil van BLOSO om, maar wij hadden hier eenvoudigweg van op de hoogte moeten gebracht worden. Net zoals elke andere werknemer – topsporter of niet – dien je dit soort zaken te weten voor je een lening tekent. Jawel, ik heb nog privésponsors en ik weet dat het ook in Nederland geen vetpot zou zijn voor mij, maar mag ik zeggen dat ik geschrokken was? Zeker als je ziet welk leven ik leid en hoe vaak ik van huis ben.”]

“Dit zal mij echter niet beletten om er nog twee jaar alles aan te doen. Ik zie het zwembad niet als een kooi: ik moet niet zwemmen, ik wil zwemmen. Er zijn momenten geweest dat ik dacht ‘oppassen of dit wordt een sleur’, maar nu ga ik weer met plezier trainen. Ik heb de Spelen in Londen meegemaakt en Rio over twee jaar wordt de max. Dat is dan het einddoel, en daar wil ik ook mijn snelste races ooit zwemmen.”

HANS VANDEWEGHE

Pieter Timmers-web

Missing link

Vincent Kompany mag dan technisch gezien geen transfer zijn, maar geen transfer en een contractverlenging is eigenlijk ook een transfer. Zo wordt dat gepercipieerd in de grootste sporteconomie, de Amerikaanse. Als Vince the Prince zijn contract uitdoet dat hij vorige week heeft verlengd, zal hij tien jaar bij Manchester City hebben gespeeld, toch al zijn derde grote team.

Kompany is wat de Amerikanen een franchise player noemen, een rariteit in het moderne wereldvoetbal. Hij zit in dezelfde categorie als Messi en Rooney en dan heb je het wel gehad met wereldsterren die onlosmakelijk aan één club verbonden zijn. Kompany is vaste inboedel van City en welke binnenhuisarchitect ook wordt ingehuurd, voor het massieve meubel Kompany zal altijd een kamer worden gezocht. Tot er een poot afbreekt natuurlijk en dan gaat ook hij onverbiddelijk naar de kringloopwinkel.

Neen, Anderlecht is geen kringloopwinkel, maar Steven Defour is ook geen wereldspeler en geen franchise player. Dat was hij ook niet bij Standard, want hij kwam al van Genk, waarbij hij in 2006 dreigde met de befaamde ‘wet van 1978’ om zijn overgang naar Standard te krijgen. Defour is de postmoderne voetballer die gaat waar het evenwicht van spelvreugde en geld verdienen, hem stuurt. Bij Porto was het geld beter, maar hij speelde niet. Bij Anderlecht is het salaris minder, maar kan hij zijn carrière herlanceren. Vijf jaar Anderlecht? Vergeet het.

Bij Standard zijn ze niet happy. Roland Duchâtelet kan het geen zier schelen want die vindt dat geschuif met spelers normaal, maar de fans lopen rood aan en deze keer van woede. Defour hadden ze zelf ook wel terug gewild maar de Champions League en D’Onofrio hebben hier de doorslag gegeven. Het is nog wel even tot 24 en 25 januari, het weekend waarin Standard de aartsvijand uit Anderlecht ontvangt, maar ik zou Defour de raad willen geven dan alvast een lichte blessure in te plannen.

Evenzeer geven we hem graag het dwingend advies mee de E40 niet te gebruiken voorbij Opheylissem. Tenzij met een pet, een flinke baard en beschilderd, maar dat is in zijn geval geen vermomming meer. Misschien dat hij zijn Porsche kan inruilen voor een gepantserde Hummer, maar het zal een nano-druppeltje op een heel erg hete plaat zijn als hij ooit op Franstalig grondgebied autopech krijgt.

Steven Defour is de oplossing, de sleutel, de missing link, zegt Anderlecht. Dat laatste willen we heel graag geloven want zo ziet hij er ook een beetje uit. Overigens is dat maar schijn, want met Defour kan je wel degelijk een serieuze discussie voeren.

Toch neemt Anderlecht een risico. Dat recordbedrag van zes miljoen hoesten ze daar wel op, maar wat als Defours motor niet aanslaat en bijgevolg ook die van Anderlecht stationair blijft draaien zoals in de eerste drie wedstrijden?

Dit blijft voetbal waarin 1+1 haast nooit 2 is. Soms is het 4 en een ander keer is het 0, NUL. Nogal wat commentatoren denken dat de Anderlechtfans Steven Defour in de armen zullen sluiten bij zijn eerste veroverde bal en diepe inspeelpass, maar dat is lang niet zeker.

Wat als de immer kritische mauve fans met het korte lontje en het nog kortere geheugen zich zijn teksten ten tijde van het Wasyl-drama herinneren, of die van een paar maanden geleden toen hij vond dat Standard en niet Anderlecht kampioen had moeten worden? Je wil het, Roger, Herman en Besnik zijnde, niet gedroomd hebben.

Missing Link

Toen Jacques Borlée zich in het vooruitzicht van twee hectische jaren vergenoegde met een relatief rustige atletiekzomer, zag de atletiekbond het anders en ‘vergat’ zijn derde zoon te selecteren voor de Europese kampioenschappen die dit weekend in Zürich beginnen. “Je suis déçu”, was zijn enige (officiële) reactie. Misschien werpt dit gesprek een licht op wat misgaat in de atletiek en bij uitbreiding de Belgische topsport, de maatschappij, de mensheid… Het interview dateert uit onverdachte tijden, toen hij zich nog niet op de lippen moest bijten.

Hebt u zich al afgevraagd of topsport wel nodig is in een maatschappij?

Jacques Borlée: “Blij dat u met deze vraag begint, want daar heb ik heel goed over nagedacht: ja, ja en ja. Topsport is nodig en misschien niet om het resultaat van een wedstrijd maar om de voorbeeldfunctie die ervan uitgaat. Aan topsport ontleen je een identiteit, een fierheid en je beleeft emoties. Als Europa niet bestaat, behalve in de administratie, en ons niet enthousiasmeert, heeft dat onder meer te maken met het gebrek aan een Europees sportproject.

“Centraal in topsport staat excelleren, wat essentieel is voor het voortbestaan van een maatschappij. Het gaat niet slecht met deze maatschappij want we zijn rijker dan ooit, maar we zitten in een nooit gezien mutatieproces en we stevenen af op een dubbele ramp: enerzijds zal tegen 2020 één op de twee mensen in het Westen ooit wel eens een burn-out hebben gehad en anderzijds neemt de obesitas schrikwekkende vormen aan.

“En dan heb ik het nog niet over rugpijn en over de vormloze lichamen van onze steeds lelijker wordende jeugd. Heb je die al eens bekeken? Ik schaam mij dood. We stevenen recht af op een dichotome maatschappij met enerzijds een deel dat presteert en zichzelf wil verbeteren en een steeds groter deel van de bevolking dat ondergaat, geen klop uitvoert en zich laat subsidiëren.

“Sport kan helpen om te integreren, om een voorbeeld te scheppen voor een hele generatie stadskinderen die zich anders misschien verliest in conneries. Jawel, sport kan onze maatschappij redden.”

Wat stelt u heel concreet voor?

“Wie sport, presteert beter, is meer in harmonie, meer in vorm, intelligenter. We moeten van een wit blad vertrekken met een plan voor sport in het onderwijs, sport in het leger, sport in de bedrijven, sport op straat en de top van die piramide is de topsport. Ik stel een commando-operatie voor. De herinvoering van een soort legerdienst: één jaar volledig in het teken van beweging en een gezonde levenswijze.”

U zult worden vergeleken met Pol Pot en zijn heropvoedingskampen.

“Dat is dan maar zo, maar zonder de restauratie van de bewegingscultuur, zonder sport gaat de mens naar de kloten. Pas op, ik wil de maatschappij niet nog meer stress bezorgen. Integendeel, het moet juist minder. Het moet gezonder, harmonieuzer en om de uitdagingen van het leven het hoofd te bieden, kan alleen sport ons helpen.

“Bedrijfsleiders onder enorme spanning gaan drinken of sporten. Zij die sporten, zijn er het best aan toe. Neem Start to Run. 95 procent komt daar om te vermageren. Dat lukt niet, maar ze houden aan dat lopen wel een mentale boost over die hen in staat stelt om andere doelen – zoals vermageren – te bereiken.

“Er moet een link komen tussen de straat, de school en de sportclub en dat kan – weeral – alleen via sport. We moeten ook niet langer sportleraars opleiden die álles moeten aanleren. Neen, we hebben ongeveer 10.000 opleiders met specifieke competenties nodig.”

Wanneer dat moet gebeuren?

“Na halfvier. Ik stel twee uur sport en twee uur studie voor. Sinon, on va vers une merde totale.”

En wie kan dit realiseren?

“Niet onze huidige ministers. Die worden aangesteld zonder dat men zich afvraagt of ze dat vakgebied wel beheersen. Gevolg: een halfslachtig beleid. De parlementaire democratie is geen goeie zaak, daar ben ik inmiddels achter, want men kiest haast nooit voor de meest competente mensen.

“Ik vind dit anderzijds wel boeiende tijden, jij niet? Het leven wordt steeds gecompliceerder en wij zoeken ons te pletter naar oplossingen. Alles is in beweging en alles zal straks anders zijn. Het mentale aspect staat centraal en sport zal ons helpen daar een evenwicht in te vinden.”

Hoe staat het met de topsport in België?

“Pfft. Eerst en vooral is de combinatie topsport en studeren in België haast onmogelijk. Dat is al een drama op zich: de grootste talenten kunnen hun nacarrière niet verzekeren. Vervolgens is er geen echte topsportcultuur. De Olympische Spelen zijn onze vierjaarlijkse oorlog waar we ons op voorbereiden. Hoe doen we dat? In ons eentje.

“De familie Borlée, Justine Henin of Kim Clijsters destijds, zijn vereenzaamde projectjes die volgens een tribale strategie in stand worden gehouden maar die tegelijk zeer fragiel zijn. Als Henin een burn-out heeft gehad, is de oorzaak het gebrek aan structurele omkadering en steun. Die fragiliteit uit zich onder meer hier in dat de minste onnozelheid die kleine biotoop schade kan toebrengen.

“We hebben geen topsportcultuur omdat we er niet aan werken. Nadat Kevin Europees kampioen was geworden, zei ik tegen Wilfried Meert (organisator van de Van Damme Memorial, HV): ‘Nu komt hier een grote poster van Kevin in het Koning Boudewijnstadion.’ Dat kon niet want dat hadden ze ook niet gedaan voor Kim Gevaert of Tia Hellebaut, was zijn antwoord. Ik heb gezegd: ‘Dan wordt het tijd dat je ermee begint.’

“Nadat mijn zonen voor de universiteit de Amerikaanse kampioenschappen hadden gewonnen, liep ik in Tallahassee tegen een veertig vierkante meter groot affiche aan met daarop hun portretten. Heb je gewonnen? Oké, dan verdien je die aandacht. Waar hangen onze nummers één die we ooit hadden? Robert Van de Walle, Eddy Merckx, Kim Clijsters en Justine Henin, hoe zijn die vereeuwigd? Nergens. Oké, Eddy heeft een metrostation en dat is het dan.”

Hebben we nog talent in België?

“Jazeker, we hebben zelfs veel talent, maar we moeten er mee werken. Het belangrijkste is de harmonisering van het lichaam op jonge leeftijd. Die verloopt via het optrainen van de diepe spieren en het werken op het mentale aspect. Trainen doe je niet zomaar met een koptelefoon en techno maar met de juiste muziek die de alfa-betagolven beïnvloedt en je in een gemoedstoestand dicht bij de meditatie brengt. Dat stelt je in staat te presteren op het juiste moment, zoals mijn kinderen.

“We hebben zo vijf jonge voetballers van Anderlecht begeleid. Ik wilde veel meer veranderen in hun training maar dat mocht niet. We hebben dan maar hun brein gestructureerd en de diepe en fasische spieren onder handen genomen zodat het lichaam in harmonie was. Een aantal van hen hebben het eerste team gehaald, onder wie Youri Tielemans.

“Het probleem in topsport is de leeftijd tussen 16 en 22 jaar. Je ziet tien talenten op zestien jaar en vijf jaar later blijft er daar één van over. Dat is die ene die toevallig in harmonie is ontwikkeld. De Chinezen vinden dat niet erg want die zijn met genoeg, maar wij kunnen ons deze talentvernietiging niet veroorloven.

“De harmonisering van het lichaam en de geest moet vooral niet beperkt blijven tot de topsport. Monsieur et madame Tout le Monde moeten daarvan kunnen meegenieten. Betere diepe spiertraining en vooral een beter mentaal evenwicht betekent minder last van de rug, minder stress, beter slapen, en vandaar een beter leven. Alles wat de topsport leert, moet doorsijpelen naar onder in de piramide. Uiteindelijk krijgen we een gezondere bevolking en helemaal aan de top zullen we dan ook meer medailles hebben op de Spelen. Drie medailles voor een rijk land als het onze is beschamend.”

Mijn stelling: 35 jaar geleden is de sport als deel van cultuur regionale materie geworden. Dat was een dommigheid, maar ertegen vechten en achterhaalde nationale structuren in stand houden, is nog dommer.

“Volledig mee eens: dat het toen een dommigheid was, en dat we er nu een sterkte moeten van maken. Er is maar één probleem: het heeft geleid tot een gebrek aan topsportcultuur. De structuren en de sportbonden zijn een doel op zich geworden, niet de sport. De mensen die daar werken en besturen, verliezen zich in onkunde en onderlinge gevechten.

“Over het algemeen vind ik de Vlaamse sport wel beter gestructureerd dan de Franstalige. Er is ook de langere traditie van het zoeken naar verbetering, maar met name in de atletiek heb ik gezien dat men een beetje op zijn lauweren is gaan rusten. Trainers als Rudi Diels en Wim Van de Ven zijn in het buitenland gaan kijken. En ik ben bij hen gaan kijken én meetrainen, tot ergernis van de Franstalige atletiekbond. De opvolgers van Diels en Van de Ven hebben die reflex niet, terwijl je jezelf continu in vraag moet stellen en je in het buitenland de evolutie moet volgen.

“De gecommunautariseerde sport zie ik als een sterkte. Ik heb hier van de zomer een barbecue gegeven voor iedereen die met ons werkt. Peter Hespel van de KU Leuven en Marc Francaux van de UCL zaten naast elkaar. Ik heb leren sprinten van een Vlaamse trainer, van Wilfried Geeroms, die mij strengheid bijbracht, en ik leer graag van de Vlaming. Soms vind ik die Vlaamse strengheid een beetje stupide, maar ik heb die nodig om ons niveau op te krikken.

“Het cultuurverschil bestaat. De Franstaligen hebben doorgaans een cultuur met Franse inslag: alles moet worden gecontesteerd en in vraag gesteld. In de Germaanse en Angelsaksische cultuur, waar Vlaanderen naar neigt, is een afspraak een afspraak en daar moet je niet te veel over zeuren. ‘My way or the highway’ is niet toevallig een Engelse uitdrukking.”

Laatst pleitte u via uw European Sports Academy voor een Europees topsportcentrum in Brussel. U weet dat Brussel in Vlaanderen erg gevoelig ligt?

“Natuurlijk, maar daar veeg ik mijn voeten aan. Het kan me niet schelen of dit land straks nog bestaat en of het al dan niet wordt gesplitst. Een groot project moet daarboven staan. Europa is het aan zijn stand verplicht om zo’n centrum hier op te richten en te ondersteunen, want de landen kunnen het niet alleen. Oké, Frankrijk, Duitsland en Engeland misschien, maar de rest? Het is het lot van de kleine Europese landen om zich te verenigen en sport kan daar een rol in spelen.

“Ik vind dat gezeur in Vlaanderen over niet langer investeren in Brussel zo belachelijk. Als Vlaanderen niet beseft dat er een groot metropoolproject moet komen voor Brussel, dan is het fout bezig en zal het daar zelf onder lijden. Hetzelfde verhaal met de tegenstanders die nu een probleem maken van een nationaal stadion op Vlaams grondgebied. Kan mij dat schelen. Het enige wat ik vraag, is dat er geld mee wordt verdiend, dat het wordt gezien vanuit de vliegtuigen, dat het afstraalt op de stad, dat het een tempel wordt die we nu niet hebben.

“Als ik Vlaanderen iets kan verwijten, dan wel dat het de laatste tijd steeds meer terugplooit op zichzelf en niet altijd de ander respecteert. Dan heb ik het niet over het discours van Bart De Wever met betrekking tot de PS, want ik heb nog vóór De Wever gezegd dat ik het Franstalig communisme beu ben en dat de negentien gemeenten van Brussel waanzin zijn. Neen, we moeten elkaar respecteren en elkaar beter maken.”

Niet bang dat men u over een jaar of tien de woestijn in stuurt met de boodschap: ga daar een beetje blaffen, ouwe gek?

“Dat staat mij te wachten, maar ik ben niet bang. Ik weet wat ik ga doen als men niet meer naar mij luistert: ik ga in Afrika werken. Ik ben daar geboren en het is het continent van de toekomst.

“Weet u, ik ben gerust. Ik heb mijn steen verlegd. Ik ben de enige trainer in de wereld die erin is geslaagd om met tweelingen de top te halen. Eeneiige tweelingen zijn genetisch gelijk, maar er zal er altijd één duidelijk minder presteren dan de andere. Bij ons niet: het verschil tussen de twee is amper dertien honderdsten. Kevin en Jonathan zijn genetisch identiek, maar in hun fysieke en mentale ontwikkeling zijn ze totaal verschillend en krijgen ze dan ook een verschillende training.

“Als mijn kinderen klaar zijn, heb ik ook afgedaan. Ik besef dat. Tenslotte ben ik een stoorzender: voor Adeps, voor Bloso en voor het BOIC. Terwijl ik niet veel vraag. Ik wil niet eens dat men zegt: Jacques Borlée heeft gelijk. Wel: die Jacques Borlée heeft ideeën, en we gaan dat debat aangaan.”

HANS VANDEWEGHE

Borlée

Of we Emilio Ferrera ooit nog terugzien bij het voetbal, is niet de vraag. Het voetbal is zijn biotoop. Ook gisteren is hij bij een voetbalclub gespot. Of we hem nog terugzien ín het voetbal als T1 van een Belgische voetbalclub, is hoogst twijfelachtig. Te veel, te vaak gekwetst. Als T1 van een buitenlandse club? Te veel, te vaak, te ver van huis.

De analyses waartegen hij zich – juridisch advies ingewonnen – niet heeft kunnen verdedigen (zie de weekendbijlage van deze krant voor een reconstructie), gaan in de richting van een voorspelbaar ontslag. De achteraf-interpretatie van de feiten dient daarbij niet de waarheid, maar het beoogde doel.

Feit is dat Ferrera vorig jaar een team trof dat van de hele eerste klasse de minste punten had verdiend in de tweede ronde. Toch slaagde hij er in play-off 1 te bereiken. In play-off 1 werd twee keer gewonnen en drie keer gelijkgespeeld. Vijf andere keren werd verloren en Genk eindigde laatste, een plaats die het ook met betere resultaten moeilijk had kunnen ontlopen.

Er was lof, veel lof, maar dat is praat achteraf: het beeld is bevestigd van een wereldvreemde tovenaar-trainer die als geen ander een wedstrijd kan analyseren, maar die niet de capaciteiten heeft om een groep labiele voetballers wekelijks naar een orgastisch vertoon te stuwen.

Het zou weleens kunnen dat Emilio Ferrera met zijn specifieke knowhow, analyse en tactiek, niet langer de juiste man is voor de duiventillen van het Belgisch voetbal, waarin spelers zonder hoek af steeds zeldzamer worden, waarin ze steeds jonger zijn, waarin de transfer-markt steeds meer op een Aziatisch gokkantoor lijkt en de clubs vandaag niet weten wie morgen nog op hun payroll staat.

Maar wat als bijvoorbeeld de schuld bij KRC Genk lag? Wat als een vzw met een te nadrukkelijk aanwezig bestuur haaks staat op de bedrijfsvoering in het hedendaagse voetbal? Wat als de modelclub KRC Genk zich een strop om de nek heeft gehaald met een payroll van meer dan twaalf miljoen euro en voorlopig geen kant meer op kan? Wat als Emilio Ferrera het slachtoffer is geworden van een machtsstrijd tussen de raad van bestuur en het professioneel kader?

Hoe de vzw-structuur een goed beheer van de sport in de weg staat, zal misschien ver van uw bed zijn, maar ooit was het mijn bed, dus ik weet waarover ik spreek. Sport moet geleid worden door professionals met bevoegdheden, door verlichte despoten desnoods. Eens in de zoveel tijd zullen die voor hun management verantwoording afleggen aan hun raad van bestuur, waarvan de leden zich de rest van de tijd moeten tevreden stellen met het uitdelen van gratis kaarten.

Soms volstaat dat niet en dan gaat de slinger de andere kant op, zoals bij KRCG. Daar moest eerst een andere despoot, Dirk Degraen, baan ruimen waardoor de ego’s van de raad van beheer de dagelijkse werking konden overnemen. De algemeen directeur werd niet ver- vangen en vervolgens werd de technisch directeur aan banden gelegd.

De trainer een eigen kantoor geven en de wellness van opslagruimte weer upgraden naar wellness kon nog net, maar het sportieve beleid was niet langer in handen van het personeel met de veronderstelde sporttechnische kennis. Na Degraen passeerden alle sportieve beslissingen langs de raad van bestuur. Gevolg: lange lijnen, paranoia tussen sporttechnisch departement en bestuur en frustratie binnen het sporttechnisch departement. Management by fear: het helpt om een bedrijf te leiden, maar voor een professionele sportclub is het nefast.

Vincenzo Nibali kreeg zijn Touroverwinning misschien cadeau, maar heeft ze niet gestolen. Zijn prestaties op de slotklimmen geven aan dat we te maken hadden met een waardige podiumkandidaat uit de post-epoperiode, die evengoed tegen Chris Froome en Alberto Contador had kunnen winnen, zij het niet met zeven minuten.

Wat is de Touroverwinning van Vincenzo Nibali waard?

Veel. Heel veel. De tegenstand viel nogal snel ongelukkig van de fiets, maar de prestatie van Nibali was er één van veel overwicht. Hij zal zonder ongelukken in de tijdrit vandaag met ongeveer acht minuten voorsprong eindigen in het classement général, en dat is een kloof die we sinds de opgevoerde strijd tegen de bloedmanipulatie niet meer hebben gezien.

Uit het bijgevoegde overzicht blijkt zelfs dat hij de op één na grootste marge in een kwarteeuw bij elkaar kan fietsen als hij vandaag zijn Franse achtervolgers een flink poepje laat ruiken. De negen minuten voorsprong die Jan Ullrich in volle epo-periode overhield ten nadele van Richard Virenque (die ook vol epo zat) haalt hij misschien niet, maar hij doet wellicht beter dan al zijn voorgangers samen.Excuses aan de hardliners: we hebben Lance Armstrong tijdelijk weer in de tabellen opgenomen, omwille van de historische correctheid.

Hoe uitzonderlijk is Nibali’s prestatie in het licht van de wielergeschiedenis?Vincenzo Nibali is de zesde wielrenner in de geschiedenis die de drie grote rondes kan winnen (zie figuur). Geen enkele wielrenner won ooit de drie grote rondes in één jaar. Zelfs Merckx heeft dat nooit geprobeerd, ook niet in zijn periode waarin anabolica niet eens op de dopinglijst stonden. Slechts twee wielrenners haalden in hetzelfde jaar een top tien in de drie grote rondes: Rafael Geminiani in 1955 and Gustavo Nencini in 1957.

Het winnen van twee grote rondes in één jaar gebeurde voor het laatst in 2008: toen won Contador zowel de Giro als de Vuelta, een haalbare maar weinig geprobeerde combinatie. De laatste dubbeloverwinningen met daarin de zware Tour de France dateren uit het epo-tijdperk, met Pantani (1998) en Indurain (1992-93). Telkens ging het om de combinatie Giro-Tour. Dat soort heikele ondernemingen wordt vandaag beschouwd als een aanslag op het gestel.Hoe goed was Vincenzo Nibali in deze Tour?

Daarvoor moeten we een beroep doen op de onvolprezen professor fysica en fietsfanaat Charles Dauwe, die ook tijdens deze Tour de France met de chrono in aanslag de klimtijden heeft geïnterpreteerd. Om het sérieux te onderstrepen, wordt zijn methode hiernaast nog eens uitgelegd. Ook de grafiek erbij – een vergelijking van de klimtijden van Chris Froome vorig jaar en die van Vincenzo Nibali dit jaar – is van zijn hand.Nibali heeft een hoger duurvermogen (5,5 watt per kilo lichaamsgewicht) dan Froome (5,16). Daarentegen kan Froome dieper en langer in het rood gaan of tegen hogere wattages rijden. Hij kan dus meer energie leveren: 1,58 kilojoule per kilo lichaamsgewicht (Nibali 1,17).

Daaruit moet blijken dat op de korte klimmen (bijvoorbeeld La Planche des Belles Filles) de Chris Froome van 2013 zijn tegenstander Nibali editie 2014 op afstand zou hebben gereden. Naarmate de klim langer wordt – tussen dertien en veertig minuten, Risoul en Hautacam dit jaar – zouden de twee wielrenners elkaars gelijken zijn geweest. Op de langere klimmen was Nibali dit jaar beter dan Froome vorig jaar. Op Chamrousse was Nibali dus weggereden van Froome.Wie zou hebben gewonnen in deze Tour?Vincenzo Nibali had kunnen winnen. Maar Chris Froome had ook kunnen winnen. En Alberto Contador. Niemand anders. Uiteindelijk zou het misschien vandaag zijn beslist, in de tijdrit, en dan kwam het erop aan wie de betere tijdrijder zou zijn en wie nog de meeste reserves zou hebben overgehouden na drie slopende weken.

Men mag ervan uit gaan dat Alberto Contador met zijn manier van koersen – gedurfd, tactisch inzicht, combines – een factor zou zijn geweest. De vraag is welke Contador we zouden hebben gezien: die van 2009 of die van 2013? De bijzonder hoge waarden die Contador in 2009 liet optekenen, doen vermoeden dat hij zich in dat jaar nog bediende van ‘hulpmiddelen’. De Contador van 2013 is dan weer irrelevant om op te nemen in een vergelijking, omdat hij toen totaal niet in vorm was.

In 2014 – in een wielrennen dat cleaner dan ooit is (althans zou moeten zijn) – toonde Contador het hele seizoen lang mooie prestaties, die nooit in de buurt kwamen van het abnormale, maar waarmee hij toch de betere was van Froome. Slotsom: wellicht hebben we een heel boeiende Tour door onze neus geboord gekregen.En als we Vincenzo Nibali vergelijken met ‘de anderen’?

Wat Nibali liet zien in deze Tour verdient niet de kwalificatie verdacht, maar we moeten op onze hoede blijven. Voorlopig moeten we in deze man blijven geloven, hoewel zijn aeroob vermogen met 5,5 watt/kg hoger is dan dat van Contador in 2009 (5,4). Gelukkig is het niet zo hoog als de voor zijn doen uitzonderlijke uitschieter van 5,65 die Chris Horner liet optekenen in de Vuelta van vorig jaar en de 5,89 die Miguel Indurain uit zijn systeem perste in 1994 en 1995.

Op Chamrousse reed Nibali dit jaar tweeënhalve minuut trager dan Armstrong. Op Pla d’Adet deed hij minder slecht: maar 40 seconden trager. Op Hautacam moest hij 67 seconden inleveren. Op die laatste klim trok hij tien kilometer voor het einde al in de aanval. Hij reed dus op volle kracht, maar eindigde toch op twee minuten en 40 seconden van Bjarne Riis, die in 1996 het record neerzette. Nibali’s tijd op Hautacam was de 26ste in de Tourgeschiedenis. Die van Armstrong slechts de veertiende.

Het is blijkbaar inherent aan deze sport dat geen enkele prestatie wordt geleverd zonder dat daar vragen bij worden gesteld. Bij Nibali gaat het om twee geruchten of vraagtekens. Toen hij Liquigas verliet op een moment dat de ploeg zou worden overgenomen door Cannondale, werd vanuit de Amerikaanse fietsenfabrikant gesuggereerd dat Nibali de ethische code niet wilde ondertekenen en daarom richting Astana trok.

Voorts is er het steeds terugkerend verwijt dat Nibali ooit met Michele Ferrari zou hebben gewerkt, wat in zijn geval in trainingstechnisch opzicht een hele slimme zet zou zijn geweest, gezien de kennis van Ferrari. Pr-matig had het een dramatische afloop kunnen hebben. Nibali moest er deze Tour maar één keer op antwoorden en blokte de zaak meteen af: “Ik heb Ferrari nooit ontmoet.” Wie dat gerucht voor waarheid vermeldt, doet hij een proces aan. Dat laatste is zelden een goede zet gebleken.—

De methode-Dauwe

De meeste analisten kijken alleen naar de prestaties dag per dag en vergelijken individuele prestaties. Dat is essentieel onjuist, omdat de intensiteit van de prestatie intrinsiek verbonden is met de duur van de prestatie. Kittel haalt 25 watt per kilo lichaamsgewicht gedurende drie seconden, Gilbert of Rodriguez kunnen op de Muur van Hoei 8,5 W/kg draaien gedurende drie minuten. Voor een klim van dertig minuten is 6 W/kg al een topprestatie, en een topinspanning van 1 uur zal rond 5,2 W/kg liggen.

De oorzaak van die terugval is eenvoudig: een prestatie is altijd gedeeltelijk aeroob (pure uithouding) en gedeeltelijk anaeroob (met lactaatvorming). Het is onmogelijk de verschillende bijdragen te schatten op basis van één enkele prestatie.

Professor Dauwe brengt alleen de slotklimmen in rekening en dan nog op voorwaarde dat er echt wordt gekoerst. Aangezien Nibali op elke eindklim iedereen uit zijn wiel heeft gereden, kunnen die worden meegenomen in de rekenmodellen. Bovendien is het ideaal als de favorieten op de voorgaande klimmen niet diep in het rood zijn geweest. Zo reden de leiders in de Pyreneeënrit de Peyresourde op in een tempo dat Marianne Vos met de vingers in de neus had kunnen volgen.

Zodra minimaal drie eindklimmen beschikbaar zijn, kan Dauwe aan de hand van een fysisch- wiskundig model, het ‘critical power model’, de scheiding maken tussen het aerobe deel CP en de anaerobe capaciteit AEC (FRC – functional residual capacity in de VS).

Slotopmerking: het gaat altijd om een rekenmodel, dat niet mag worden gebruikt om sporters te veroordelen maar dat wel aangeeft wat het intrinsieke prestatieniveau kan zijn.

HANS VANDEWEGHE

Gevecht om de watts Nib-Fro ea

Nibal-Froome graf2

Uitgespuwd en voor eeuwig verbannen naar de diepste kerkers van de koers: het lot van ‘bedrieger’ Lance Armstrong. Een nationale held, met twee standbeelden geëerd als het grootste klimtalent ooit: de herinnering aan ‘martelaar’ Marco Pantani. Over beiden kwam dit jaar een film uit.

Alex Gibney kon zich wel voor de kop slaan. Daar ging zijn film en al het geld dat hij had geïnvesteerd. Tijdens de montage van zijn reality-docu over de terugkeer van Lance Armstrong in het peloton in 2009 en 2010 kwam hem ter ore dat het monument Armstrong klaar was voor de sloop.

De uitkomst was voor de koersonkundige filmmaker Gibney een complete verrassing: ‘oh my god, Lance was on drugs’, en niet zomaar één keer, maar fuckin’ all the time. Dat zou de zevenvoudige Tourwinnaar later zelf bevestigen bij Oprah Winfrey.

Gibney vond het materiaal dat hij in handen had toch de moeite waard om te verwerken, maar het moest worden geduid en anders gekaderd. Of Lance dat even kon doen? Lance kon dat en ging nog eens zitten voor zijn camera. Alex Gibney keerde terug naar de montagetafel en zijn kind kreeg een andere titel. Tenminste, het sterke vermoeden bestaat dat een film over Armstrongs triomfantelijke terugkeer zonder die dopinghistories níét The Armstrong Lie zou hebben geheten.

The Armstrong Lie is een aanrader voor wie van wielrennen houdt. De film toont de hectiek rond zijn terugkeer, maar ook de relatieve mislukking van zijn missie, al meteen bij de proloog van de Tour van 2009. Gibney filmt Armstrong terwijl hij – terug op zijn kamer – de ene na de andere concurrent sneller ziet rijden dan zichzelf. Dat ongeloof op zijn gezicht is de aankoop van de dvd dubbel en dik waard.

Iets verder in de film wordt Armstrong nog eens neergezet als een geobsedeerde topsporter die de tegenstand niks gunt. Zijn partner in crime – zo is de film althans gemonteerd – is Johan Bruyneel, zijn sportdirecteur bij Astana. Niet vergeten: bij die ploeg reed op dat moment ook al Alberto Contador en die had in 2008 de Tour gewonnen.

Contador zou in 2009 weer winnen, tegen de zin van Armstrong en Bruyneel in, wordt gesuggereerd. Johan Bruyneel is het daar niet mee eens, maar het belangrijkste is de suggestie en het beeld dat overblijft: Lance Armstrong die een ander niets gunt en die – wie zal het zeggen? – misschien opnieuw loog toen hij beweerde dat hij in 2009 en 2010 zonder bloedtransfusies de Tour reed. Ook over dat laatste beetje verloren eer – “I wás clean in 2009 and 2010” – zijn Armstrong en Bruyneel niet te spreken.

Ook over Marco Pantani verscheen dit jaar een film. De titel is The Accidental Death of a Cyclist. ‘The Pantani Lie’ had ook gekund, maar dat werd het dus niet. Het is een Britse productie die geregeld uit de bocht gaat en het geld van het schijfje niet waard is. Niet omdat het een ode is aan de gevleugelde klimmer, maar om de feitelijke onjuistheden.

Zo wordt het begin van de hematocrietcontroles gesitueerd in 1999, terwijl dat twee jaar eerder was. Epo was volgens de makers “tussen 1990 en 2007 verantwoordelijk voor de dood van anderszins gezonde competitierenners, vooral in Nederland en België, die stierven aan de complicaties van epogebruik”. Dat fabeltje is allang achterhaald, want de doden vielen bij ons vooral vóór de introductie van epo.

Voor de ontmoeting tussen de ‘brave’ Pantani en de ‘stoute’ Armstrong – cruciaal in de film – moeten we terug naar de zomer van 2000 en wel naar de aankomst boven op de Ventoux. Hét beeld van die Tour de France staat op het netvlies gebrand bij elke wielerliefhebber. Il Pirata tegen The Boss, Marco Pantani en Lance Armstrong die samen boven op de Mont Ventoux de laatste steile bocht nemen, waarop Lance Armstrong met de witte streep in zicht inhoudt. Marco Pantani wint.

Uit interviews onmiddellijk na de aankomst blijkt dat Pantani beledigd is. Armstrong sprak niet tegen dat hij hem had laten winnen, en dat pikt hij niet. Drie dagen later zal Pantani iedereen los rijden op Courchevel. Nog een dag later stapt hij uit de Tour. Maagkrampen, luidt de officiële versie.

Slachtoffer

Marco Pantani is dan al een hoogst labiele cocaïneverslaafde, die met een flinke toen nog onopspoorbare epokuur nog één keer alles uit de kast haalt. Drieënhalf jaar later, zonder nog één platte prijs te gereden te hebben, sterft hij aan een overdosis op een hotelkamer in Rimini.

De speculaties over zijn dood konden beginnen. Hij was een slachtoffer, maar van wie en van wat? Van de koers, van de doping, van de dealers, van professor Conconi, maar ook van de gokmaffia? Het was een gerucht dat lang bleef aanslepen en dat werd gevoed door zijn ontluisterende verwijdering uit de Giro van 1999 vanwege een te hoge hematocrietwaarde. Voor zijn ploegmaat Marco Velo was het duidelijk: dat was een arbeidsongeval, een systeemfout, niente mafia. Toch wordt gesuggereerd dat de UCI van Pantani niet moest weten. “Hij won te veel. Hij is geflikt.”

Maar misschien is er nog een schuldige. In een volgende scène zegt zijn moeder dat ze na zijn dood een T-shirt vond waarop haar Marco met stift had geschreven: ‘La vera ferita è Armstrong.’ De echte wonde is Armstrong. De cirkel is rond: de bedrieger Armstrong heeft schuld aan de dood van de sympathieke Marco Pantani, die na zijn dood het martelaarschap kreeg in het hyperkatholieke Italië.

Greg Lemond, die geen goed woord over Armstrong over zijn lippen krijgt – wat ook een beetje te begrijpen is aangezien die zijn fietsenbusiness kelderde – doet er nog een schepje bovenop. Over de Ventouxetappe zegt hij in de Pantani-film: “Je moet je tegenstander respecteren, niet vernederen.” Over Pantani luidt het: “Hij heeft foute dingen gedaan, maar ik heb in zijn ogen gekeken en dat waren de ogen van een zestienjarig jongetje dat deze wereld niet aankon.”

De ongemakkelijke waarheid

Fast forward naar deze Tour. Straks wordt Miguel Indurain in één of andere etappe gehuldigd. Indurain heeft nooit iets toegegeven, maar van hem is geweten dat hij de eerste epo-Tourwinnaar was, al zijn er die beweren dat Greg Lemond dat zou zijn.

De grootste hypocriet van het Franse wielrennen, Laurent Jalabert, analyseert deze Tour als vanouds voor France Télévisions. Hoewel de bewijzen tegen hem overweldigend waren, is hij blijven beweren dat hij nooit bewust heeft gedopeerd. “Misschien kreeg ik het wel van anderen zonder te weten wat het was.”

Wat te denken van Richard Virenque? Die is niet welbespraakt en slim genoeg voor analyses, maar werkt toch voor Eurosport en is in de village de départ een graag geziene gast, met zelfs een eigen stoel. Hij was de spilfiguur van de Festina-affaire, maar is nooit echt uitgespuwd. Na een zorgvuldig geconstrueerde imagocampagne bleek hij niet de dader maar het slachtoffer van de door buitenlanders geïnstalleerde dopingcultuur. Later zou QuickStep hem als uithangbord gebruiken voor zijn doorbraak op de Franse markt.

Alle dopingzondaars en haast alle Tourwinnaars waren ooit slachtoffer van de dopingcultuur. Maar waarom wordt Lance Armstrong niet gepercipieerd zoals Marco Pantani of Richard Virenque? Omdat hij niet dood is. Omdat hij geen Italiaan maar een Amerikaan is. Omdat hij te veel heeft gewonnen. En die keren dat hij niet won, zoals in 2009, heeft hij niet mooi verloren. Omdat hij bijzonder slecht is omgegaan met wie aan hem twijfelde.

De mens Armstrong was soms onmens, maar dat was Bernard Hinault nog meer, en die staat elke avond op het Tourpodium te blinken. Waarom is de sportman Armstrong zijn zeven Touroverwinningen kwijt en mocht Bjarne Riis die van 1996 houden? Waarom mocht Jan Ullrich ondanks bekentenissen zijn overwinning houden? Verjaring, wordt gezegd. Riis bekende in 2007 maar verloor zijn overwinning van 1996 niet. Armstrong werd geout als dopeur in 2012, maar is alles kwijt sinds 1999.

Stilaan, maar wel heel langzaam, keert het besef terug dat Lance Armstrong misschien niet de grootste dopeur uit de geschiedenis van de wielersport was, en dat US Postal niet de grootste samenzwering vormde. Voormalig UCI-voorzitter Pat McQuaid was deze week in de Tour. Hij zei dat hij de woorden “voor Armstrong is er geen plaats meer in de wielergeschiedenis” in een opwelling had uitgesproken, maar dat hij vandaag het grotere plaatje ziet: “Lance Armstrong is het slachtoffer van een heksenjacht.” Dat viel tussen de plooien maar is wel een statement van formaat.

De Nederlandse krant De Telegraaf peilde bij Tour de Francewinnaars. Daaruit bleek dat een meerderheid ervoor is om hem opnieuw als winnaar op het Tourpalmares te zetten. Het is opvallend dat niemand van zijn vroegere tegenstanders een van die zeven Touroverwinningen opeist.

Over de martelaar Pantani zegt Lemond in de film dat hij ook clean een begenadigd renner was geweest. Misschien geldt dat ook voor de bedrieger Lance Armstrong, die meer heeft betekend voor zijn sport. Het geeft dus geen pas om Pantani enerzijds op te hemelen en anderzijds Armstrong niet de verdienste te gunnen die hem toekomt, bijvoorbeeld dat hij het rondewerk tot een andere dimensie heeft verheven. Met de heksenverbranding van Lance Armstrong is het kind met het badwater weggegooid. Die ongemakkelijke waarheid wordt stilaan weer bespreekbaar in het wielrennen.

HANS VANDEWEGHE

Copyright © 2014 De Persgroep Publishing. All rights reserved

LA-MP

Bij nader inzien waren James Watt en Isaac Newton misschien beter nooit geboren, want dan waren Antoine Vayer en Frederic Grappe misschien nog vrienden. Laatst ging het zo op Twitter. “Jij Fred, je bent geboren en drie maanden later was je al met pensioen. Je hebt verder niks anders gedaan dan vervuilen.”Antoine Vayer is sportfysioloog en was de trainer van de infame Festinaploeg die in 1998 uit de Tour werd gehaald. Sinds dat trauma vult hij zijn dagen met bewijzen aandragen dat een renner een onmogelijke prestatie levert. Hij schrijft in Le Monde een column en vorig jaar publiceerde hij het alom afgekraakte Not Normal?, Pas Normal?, een rangschikking van foute en minder foute Tourwinnaars. Wie surft naar chronoswatts.com vindt er zijn levenswerk: alle klimtijden in een tabel zetten en catalogeren, van groen (geen doping), via geel en oranje (verdacht) tot rood (mutant).

Believer or not

Fred Grappe is dan weer de performance coach van La Française des Jeux. Ooit waren ze vrienden die samen voor een schoon wielrennen streden, maar nu niet meer, omdat Grappe ooit een keer heeft gezegd dat zijn collega een beetje doorschoot in zijn conclusies.

Vayer is ook de man die net zo lang zeurde tot Sky vorig jaar de prestatiewaarden van Chris Froome vrijgaf. Volgens Vayer was Froomes prestatie vorig jaar in de Tour hoogst verdacht, want hij zou op weg naar Ax-3-Domaines met een gemiddeld wattage van 446 hebben geklommen.

Maar ook zijn ploegmaat Richie Porte, Alejandro Valverde, Bauke Mollema, Laurens ten Dam en Mikel Nieve waren volgens hem verdacht, omdat ze boven de 410 watt scoorden. Met die 446 zat Froome, nog altijd volgens Vayer, op het niveau van Marco Pantani in 1998. Recordhouder is volgens hem Miguel Indurain met 455.

Kan men wielrennen herleiden tot grafieken, waarden en eenheden? Jazeker, als de wedstrijd een puur fysiologische oefening is.De watts hierboven zijn absolute waarden, wat de renners hebben weggetrapt, maar soms zal men lagere getallen citeren. Dan gaat het om het totale vermogen gedeeld door het gewicht, of watt per kilogram lichaamsgewicht. Bergop is dat de duidelijkste waarde omdat je met minder absoluut vermogen toch sneller kunt klimmen op voorwaarde dat je minder weegt.

Nu wordt het nóg iets technischer: de waarden die hierboven aan elke renner zijn toegekend, zijn niet de waarden die hij trapte, maar wat hij zou hebben getrapt als hij 78 kilogram (lichaam plus fiets) zou hebben gewogen. Die standaardwaarde is al een eerste grote zwakte in dat soort berekeningen en die mag nooit individueel worden gebruikt om een renner te brandmerken.

Jammer genoeg zal dat vanaf maandag met name in de Franse pers dagelijks gebeuren, want de strijd gaat ook om het eigen grote gelijk. De believers koppelen keiharde conclusies aan hun berekeningen – doping of niet – en staan daarmee tegenover de non-believers die twijfelen en denken dat meer data en onderzoek nodig zijn.

Vermogenspolitie

Tussenin zit een Belg, een professor fysica met emeritaat, Charles Dauwe. Hij is de man achter de site fietsica.be en vanaf maandag zit hij voor zijn televisie met zijn notitieboek en chrono in de aanslag om de klimtijden op te nemen en daar allerlei berekeningen
op los te laten.

Dauwe is bekender bij de twee Nederlandse profploegen waarmee hij geregeld samenzit, dan bij de Belgische. Hij presenteerde voorafgaand aan de Tourstart in Leeds op een wetenschappelijk congres zijn bevindingen over in zijn onderzoek naar het kritisch vermogen (dat iemand gedurende lange tijd kan leveren) en de anaerobe capaciteit (presteren in zuurstofschuld). Dat is een andere manier om naar klimprestaties te kijken.

In tegenstelling tot Vayer had hij op Chris Froome anno 2013 niks aan te merken. “Zijn prestaties lagen in mijn grafiek allemaal op dezelfde lijn. Zijn kritisch vermogen ligt rond de 5,16 watt per kilo en dat is lager dan LeMond, Hinault, Roche, Delgado en Indurain.”Dauwe is een voorzichtige wetenschapper. In zijn artikel voor het congres in Leeds stelt hij onomwonden dat er geen conclusies mogen worden gekoppeld aan deze waarden. Indicaties zijn er wel. “Er is een vermoeden van epo-gebruik bij de prestaties van Contador in de Tour van 2009 en Chris Horner in de Vuelta van 2013.

“Performance profiling, het onderzoek naar de prestatie, kan een ernstige troef worden in de strijd tegen de doping. Stel u de renner voor die denkt aan doping. Zijn urine en bloed kunnen dagelijks worden gecontroleerd. Zijn waarden worden jaren na elkaar bijgehouden en in een bloedpaspoort gestopt. Alle stalen worden ook nog eens acht jaar of langer bewaard om te controleren op onopspoorbare doping. Ten slotte worden straks ook zijn prestaties dag in dag uit gemonitord op vreemde uitschieters.

“Een vermogenspolitie zou welkom zijn,” vindt Charles Dauwe, “maar dan hebben we renners nodig die met een transponder rijden, met gps en met vermogensmeting, dat alles uniform en niet met verschillende toestellen zoals nu.” Dauwe zit dagelijks met zijn neus in de zogeheten SRM-files, waarbij SRM de markleider is in vermogensmeting in het wielrennen. “Prachtige dingen, kleine foutenmarge, maar als het een renner is in wie de tv is geïnteresseerd, heb je problemen. Als de camera te dichtbij komt, blokkeert het signaal van de straalverbinding het signaal van de vermogensmeter en zie je na afloop een vlakke lijn in je grafiek. De renner zit dan een hele tijd als het ware dood op zijn fiets. Om ziek van te worden, want dat betekent: giswerk.”

De grenzeloze topsport

In de discussie rond wattages, snelheden en vermogens tuimel je snel in een veel voorkomende valkuil van de wetenschap: het niet aanvaarden dat de atleet en de trainingswetenschap evolueren. De essentie van topsport – hoger, sneller, sterker – haal je daarmee onderuit.

Een vermogensgrens zou een soort bovengrens bepalen. Boven die grens presteren, maakt je dan verdacht. Die bovengrens zou worden vastgelegd met de tot op heden bekende parameters en daar hoort onder meer de maximale zuurstofopname (VO2max) bij. Goede meerdaagse wielrenners scoren hoog in de zeventig of zelfs in de tachtig.

Het getal staat voor het aantal liters zuurstof per minuut en per kilogram lichaamsgewicht dat iemand kan opnemen. Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zal nooit iemand hoog in de negentig scoren, maar hoe meer mensen toegang krijgen tot topsport hoe verder de Gausscurve wordt uitgerekt en des te meer buitenbeentjes zich kunnen melden.Als men bij een prestatie op een VO2max van pakweg 99 uitkomt, zoals de Fransman Vayer ooit ‘vond’ bij Contador toen hij in 2009 de klim naar Verbier naar boven reed, kan dat aan dopinggebruik van Contador hebben gelegen, aan een medische uitzondering, maar evengoed aan de terugrekenkunsten van Vayer.

Afgezien van het ontbreken van juiste omgevingsfactoren zoals wind, luchtdruk, rolweerstanden drafting (slipstreaming), houdt dat soort berekeningen namelijk weinig of geen rekening met het presteren in het anaeroob bereik. Dat is de fractie van de prestatie die wordt geleverd in zuurstofschuld, waarbij lactaat wordt opgebouwd en die maar een korte tijd kan volgehouden.

Armstrong en de Teide

Maar de ene atleet kan meer lactaat opbouwen en vooral langer dan de andere en nu komt het: de ene traint al beter dan de andere. In de jaren negentig is men begonnen met hoogtetraining, maar vooral de laatste jaren werd steeds vaker op interval getraind in zuurstofarme omstandigheden. Lance Armstrong was een adept met zijn lange klimtrainingen op de Teide samen met wetenschapper en (doping)dokter maar ook trainer Michele Ferrari. Haast elke Tourwinnaar na hem heeft Armstrong nageaapt.

De zogeheten Sprint Interval Training in Hypoxia (zuurstofschuld) is een vertaling van wat de Keniase lopers van nature trainen: tegen hoge snelheid lopen op een hoogte waar niet genoeg zuurstof is. Het trainingseffect is enorm. Zodra iemand de 36.40 minuten van Marco Pantani op L’Alpe d’Huez verbetert, zal hij met de vinger worden gewezen. Dat is niet nodig. Ook al reed Nairo Quintana vorig jaar drie minuten trager, ooit verbetert een cleane renner die tijd. Froome deed er vorig jaar vier minuten meer over, dus het duurt nog wel even.

We zien aan de klimtijden dat de renners de anaerobe prestatie steeds langer kunnen volhouden. De grens die vroeger lag bij een klim van twintig minuten is aan het opschuiven. Dat kan wijzen op dopinggebruik, of pijnstillers, maar ook op het voordeel van kortere etappes en verbeterde training, waarbij de slotklim anders wordt gereden.

Je mag niet aan de ene kant (terecht) beweren dat wielrennen achterop loopt inzake trainingswetenschap om dan bij de minste prestatieverbetering onmiddellijk ‘doping!’ te roepen. Elke sport heeft recht op progressie, al is dat bij het wielrennen relatief want vergeleken bij de epo-tijden heeft men tien procent vermogen ingeleverd.

HANS VANDEWEGHE

Gevecht om de watts

1. De marketing van de Rode Duivelswas exemplarisch

Eerst iets dat niet met het spel te maken heeft. De hele commerciële mediafabriek rond de Rode Duivels verdient een tien. Niet omdat ze het straatbeeld hebben gepollueerd met die debiele tricolore spiegelhoesjes. Niet omdat er overal pop-upvoetbalfestivals werden georganiseerd. Wel omdat ze een hele natie achter een ploeg hebben gekregen die tot voor enkele jaren de risee van het land was en een schoolvoorbeeld van de sportwoestijn die wij nog steeds zijn. Uiteraard heeft dat ook te maken met het verwachtingspatroon en de resultaten die ineens wel van nergens uit kwamen. Het wordt moeilijk om dit nog te overtreffen, maar over twee jaar is er een herkansing met het EK in Frankrijk.

Dat er geen Blijde Intrede in een open bus komt, wordt nu vertaald als zou het team te ontgoocheld en te vermoeid zijn om dat nu nog eens te beleven. Dat is natuurlijk onzin: er wordt in september een extra fandag georganiseerd en dat is weer goed voor de kassa bij het begin van de nieuwe campagne.We wachten wel met spanning de officiële Rode Duivels- film af, geproduceerd door Bonka Circus. Benieuwd uit welke hoek ze het doelpunt van de Argentijnen zullen laten zien. Er is wellicht geen camerastandpunt te vinden van waaruit hun PDG Vincent Kompany niét te ver van Higuain staat nadat hij eerder balverlies heeft geleden.

2. De Rode Duivels hebben het verdomd moeilijk om het spel te maken

En nu voetbal. Er zijn vijf wedstrijden gespeeld. Daarvan zijn er vier gewonnen. Vier keer was dat op het nippertje. Er is één keer echt gevoetbald waarbij al het goede dat we onszelf hadden aangepraat, er ook uitkwam. Dat was tegen de Verenigde Staten, dat met open vizier vol voor de eigen kansen ging. Ook dat is reactievoetbal: pas kunnen voetballen als de anderen ook voetballen.

Alle manco’s van het spel van de jonge Rode Duivels zaten vervat in die ene laatste wedstrijd tegen Argentinië. Een verkeerde wedstrijdmentaliteit: te afwachtend, te voorzichtig, te respectvol. Geen drang om de wedstrijd in een hogere versnelling te gooien of de tegenstander bij het nekvel te nemen. Geen vloeiend spel als gevolg van combinatievoetbal. Het klassieke foutje in de verdediging. De veelbesproken teamgeest die afbrokkelde naarmate de ergernis toenam.

Dat is toch een aandachtspunt voor de volgende kwalificatiewedstrijden. Geen van de landen – Israel, Andorra, Bosnië-Herzegovina, Wales en Cyprus – zal er ook maar een minuut aan denken om te voetballen tegen deze Rode Duivels. Net zoals Algerije, Zuid-Korea en Rusland dat niet deden. Twee van deze drie wedstrijden hadden ze niet gewonnen en misschien zelfs verloren als het in de eindfase wat had tegen gezeten.

Uiteraard is dat scorebordjournalistiek en het zat wel mee, maar het wordt bepaald boeiend om te horen wat de spelers van de tactische aanpak vonden in wedstrijden die moest worden gewonnen. Die tongen kwamen de voorbije weken al los, maar het gemor werd overstemd door de hype. De wedstrijden wérden gewonnen, maar het buitenland dat altijd sympathie had en nog heeft voor de voetbalversie van Brave Little Belgium, vond er te vaak niks aan. En terecht.

3. We hebben misschien te veel talent in deze selectie

Nederland, weliswaar FC Robben bij momenten, haalt met niet de helft van het Belgische talent méér uit zijn selectie. Het was opvallend hoe noch Eden Hazard, noch zijn vervanger Dries Mertens, maar ook Kevin De Bruyne niet één splijtende actie konden opzetten. Hun passes kwamen minder aan dan ooit tevoren in dit toernooi. Dat soort spelers wordt daar (te) snel moedeloos van.Talent moet ook kunnen bikkelen als het op slot zit. Marouane Fellaini liep wel bijna 12 kilometer, maar kon het niet in zijn eentje. Als men
de wedstrijden analyseert, valt op dat België eigenlijk alleen maar gevaarlijk was na een individuele actie. Hoewel alle Belgische internationals ballen kunnen bijhouden, afleggen en inspelen als de beste, lag nooit eens Belgisch combinatievoetbal op het middenveld aan de basis van een flitsende aanval. Zelfs de counters tegen de VS, dat wel open speelde in tegenstelling tot de andere tegenstanders, waren vooral gevaarlijk door het betere loopwerk van onze middenvelders.

Er staat nog een bikkelaar in de ploeg. Zijn naam is Witsel: hij kan bikkelen én voetballen. Jammer genoeg is hij geen aanjager. Vanaf het middenveld tot voorin hebben we alleen maar talent, al zouden we een minder getalenteerde blinde killer wel kunnen gebruiken. De twee spitsen Lukaku en Origi zijn nog jong en van Benteke moet worden afgewacht hoe hij revalideert.

Achterin hebben we een probleem en dat is ook de reden waarom de Rode Duivels altijd met een ingebouwde zekerheid aan de wedstrijd beginnen. Van Buyten mag dan de snelste sprint hebben getrokken in één bepaalde wedstrijd (dat was een sterk staaltje bluf van de bondscoach), zowel hij als Vincent Kompany, missen snelheid op de eerste meters, maar compenseren dat vaak door hun haast fenomenaal anticipatievermogen. Centraal moet er straks een ander duo komen. Op de flanken mag het ook wat sneller. Een jonge Gerets die kan voetballen, dat hebben we achterin nodig.

4. De bondscoach kon deze groep niet naar een hoger niveau tillen

In een krant viel het volgende te lezen: “…Wilmots is ook geslaagd. Voor zichzelf had hij als eerste opdracht vooropgesteld dat de rust in de tent moest worden gehouden. Daar is hij in geslaagd. De trainingen waren echter weinig gevarieerd en er werd te weinig geoefend op automatismen en hoekschoppen. Dat kan op het allerhoogste niveau een verschil maken…” Einde citaat.

Met excuses, maar alleen de rust in de tent bewaren en de vrouwen haast een maand afhouden, wat een stuk beter lukte dan de tegenstander, kan niet genoeg zijn om te ‘slagen’. Wat gevreesd werd is ook uitgekomen: Wilmots heeft niet genoeg trainingstechnische bagage om deze groep te boeien en voor te bereiden. Dat kan worden verholpen met een goeie veldcoach erbij te halen. Maar zelfs zonder dat alles: konden die corners nu echt niet beter?Daarnaast, en dat is bepaald onrustwekkend, stuurde de spelersgroep in de voorbereiding al signalen uit dat de tactische trainingen net niet waren wat ze er van verwacht hadden. Uitlatingen als “we zijn niet echt een ploeg, maar een verzameling talenten en dat moet groeien” of “misschien iets meer tactisch werk op training in het vervolg” geven aan dat de topspelers hun bedenkingen hebben. Niet bij de persoon, bij de mens of bij de people manager Wilmots, wel bij zijn trainingstechnische capaciteiten. Die bedenkingen hadden buitenstaanders al langer.

Die combinatie van Wilmots, ex-international en altijd voorop in de strijd, met een groep die stikt van talent, werkte maar gedeeltelijk. De beslissende matchwendingen kwamen er na eenvoudige wissels van spelers, niet door pakweg een verandering van veldbezetting. Zijn enige aardigheidje – Kevin De Bruyne op de flank – liep haast faliekant af en werd snel teruggedraaid.

De vreemde samenstelling van zijn staf, zonder psycholoog to coach the coach, zonder een tactisch brein (want dat is hij zelf niet), maar wel met ongeveer één masseur per speler, is niet van deze tijd. Wilmots-de-trainer leeft duidelijk verder met de beperkingen van Wilmots-de-speler: alles op emotie.

5. Eindrapport 6/10

De World Cup is de universiteit van het interlandvoetbal, dus enige strengheid is op zijn plaats. De bondscoach, die nog een contract heeft van vier jaar, moet verplicht op bijscholing, maar als geheel zijn de Rode Duivels geslaagd, zonder meer. Kwartfinale was ook het vooropgestelde doel, maar met deze loting en ontwikkelingen in het toernooi (Portugal en Ghana uitgeschakeld, Duitsland vermeden) is dat niet meer dan normaal. Dit was het WK van de meest gunstige loting ooit. Het bestaat niet dat we over vier jaar in Rusland weer zo’n rode loper uitgerold krijgen.

Het excuus dat dit een jonge groep is mag dan correct zijn, maar het is wel een gelouterde groep spelers die allemaal in topclubs verspreid over Europa voor titels spelen en ook behalen. Met andere woorden, ze weten met de druk van het presteren om te gaan. Die ene jongen uit Lille uitgezonderd, maar Divock Origi was dan ook de revelatie tot hij zaterdag inzakte en onzichtbaar werd.

Die 6 had een 7 kunnen zijn – onderscheiding heet dat – maar wie in vijf wedstrijden maar één keer het neutrale publiek weet te boeien, verdient geen onderscheiding. Er zat op deze World Cup meer in deze selectie en die beseft dat ook. Nu nog de bondscoach overtuigen.

HANS VANDEWEGHE

Copyright © 2014 De Persgroep Publishing. All rights reserved