Als ooit de redder (m/v) voor de Belgische, c.q. Vlaamse topsport neerdaalt, stuur die naar de preolympische stage op Lanzarote. Veel kans dat die onmiddellijk zijn biezen pakt, maar wij bleven om u te berichten over de olympische twijfels, frustraties en plannen.

Jammer voor de harde werkers en die ene topsportkenner van het Belgisch Olympisch en Interfederaal Comité, maar de ene na de andere trainer/bobo/atleet kwam op dag twee ongevraagd melden dat deze olympische stage nergens op sloeg. “Ik denk dat we dit voor het laatst hebben gehad.”

En toch, geen twee dagen later kirde judoka en medaillekandidate nummer één Charline Van Snick toen ze spontaan de weldaden van diezelfde stage opnoemde: “Ik zie hier hoe andere atleten gefocust naar het grote moment toeleven. Dat inspireert mij. En het is hier mooi weer.” Over Van Snick geen kwaad woord. Hadden we er maar meer met haar mentaliteit.

Er zijn veel waarheden in de topsport, maar het zou minstens aan het denken moeten zetten dat België het enige land is dat op acht maanden voor de Spelen een dure troepenschouw houdt op een locatie die voor de helft van de sporten geen ideale trainingsomgeving is, met voor de helft atleten die nooit Rio zullen zien.

Bij het BOIC is men ervan overtuigd dat het de groepsgeest bevordert. Dat zal niemand tegenspreken die afgelopen woensdagavond zag hoe alle sporters zich de naad uit het lijf speelden bij voetvolley, tafeltennis en badminton. En dat top-dj Netsky hier sinds donderdag ook rondloopt, en het ronduit sublieme Rio-spotje van het BOIC van zijn beats heeft voorzien, is pr-matig een voltreffer. Maar de vraag bij dit alles blijft: is dit topsport?

Het BOIC heeft veel aan belang ingeboet, maar wil niet worden herleid tot een olympisch reisbureau en dus voorzien ze in behoeftes die ze desnoods zelf creëren. Vandaar dat hameren op de teamgeest, vandaar ook de beschikbaarheid van sportfysioloog Peter Hespel en sportpsycholoog Jef Brouwers. “Toen het BOIC mij voorstelde om met hen samen te zitten om te kijken of ze nog iets voor mij konden betekenen, kreeg ik het bijna.” Zwemcoach Ronald Gaastra werd er pissig van. “Als ik op acht maanden van de Spelen mijn fysiologie en psychologie nog niet op orde zou hebben, dan was ik een verdomd slechte coach.”

Zes medailles, maar ruzie

De eerste olympische stage op het Canarische eiland Lanzarote dateert van november 1991, toen het BOIC onder aanvoering van secretaris-generaal Adrien Vanden Eede een zestigtal atleten, twintig journalisten en nog eens evenveel sponsors, allen gratis, naar het sportdorp Club La Santa had uitgenodigd. Vier jaar later werd de tweede editie een nooit meer geëvenaard hoogtepunt.

Adrien Vanden Eede, na de internationale vlucht vooruit van Jacques Rogge zelf voorzitter van het BOIC geworden, was in 1995 jammer genoeg thuis gebleven, want opgenomen voor een ontwenningskuur. Het kon de pret niet bederven: het Belgian Olympic Team was op weg naar de beste Olympische Spelen na de Tweede Wereldoorlog, met zes medailles waarvan twee gouden voor Ulla Werbrouck en Fred Deburghgraeve.

Net op tijd terug uit ballingschap om de prijzen omhoog te houden, sprak Vanden Eede in Atlanta de memorabele, door wodka geïnspireerde woorden “ce sont mes médailles”. Toen werd het oorlog en na Atlanta 1996 is het steeds bergaf gegaan met België op de Spelen. In Sydney werd de schijn nog opgehouden met vijf medailles, maar geen enkele gouden, en daarna was het huilen met de pet op: drie, twee en drie medailles in Athene, Peking en Londen.

BOIC’s directeur topsport Eddy De Smedt (61), straks weer de gedreven Belgische delegatieleider voor Rio, wordt niet graag aan die onzalige periode herinnerd. “We dachten dat we vertrokken waren na onze beste Spelen ooit, maar er kwam ruzie van en het momentum was weg. Ik ben er net niet ziek van geworden.”

De waardering voor sportaficionado Eddy De Smedt is unaniem. “Eddy De Smedt hebben wij overal bij betrokken”, zegt Pol Rowe, algemeen directeur bij het Bloso, straks Sport Vlaanderen. “Hij zit in onze Task Force en in de Stuurgroep Topsport. Eddy spreekt mee over het nieuwe topsportactieplan tot Tokio 2020. Wij stemmen constant op elkaar af. Jammer genoeg is dat niet altijd mogelijk met de Franstalige gemeenschap. In de vergaderingen met de gemeenschappen en het BOIC (ABCD in het jargon, HV) kunnen we moeilijk tot afspraken komen over doelstellingen, en bijna niet over wat we als topsport kwalificeren.”

Waarmee we bij hét pijnpunt van de Belgische sport zijn aanbeland: de structuren in dit ingewikkelde land. Vroeger kon je een hooggeplaatste van het Bloso nog weleens betrappen op een mijmering dat topsport een unitair verhaal had moeten blijven, maar dat staat in N-VA-tijden gelijk met zelfmoord.

Pol Rowe stelt gewoon vast: “Sport is deels gepolitiseerd. Vijf partijen werken op elkaar in: twee politieke structuren, twee administraties en het BOIC. Er gaat veel energie verloren aan het iedereen op dezelfde lijn te krijgen.”

Eddy De Smedt: “Chronische reünitis, daar lijden wij aan. Als alles te herdoen zou zijn, is één topsportstructuur de logica. Maar het BOIC heeft zich aangepast. Vroeger vergaderden we bij ons, nu ga ik naar het Bloso.”

Waar Rowe en De Smedt wel moeite mee hebben, zijn de gemiste kansen. Ze illustreren een mentaliteitsprobleem. Toen tafeltennissers uit Franstalig België en Vlaanderen elkaar hadden leren kennen op een stage in Mulhouse, vonden ze het fantastisch om over de taalgrens te kunnen sparren. De Smedt: “We stelden voor om dat twee keer per week ook in België te doen. De Vlamingen zaten in Leuven en de Franstaligen in Namen, een lange straat van elkaar verwijderd, maar het bleek toch te moeilijk.”

Rowe wordt nog ongemakkelijk als hij denkt aan de drie generaties basketbalspeelsters met potentiële olympiërs die verloren gingen. Rowe: “Op elke positie hadden we een speelster die bij de beste drie van Europa behoorde. We vergaderden ooit met 21 man over dat project. Ik zei: eigenlijk willen we in de toekomst met één verantwoordelijke praten. Iedereen wilde die ene zijn en er kwam niks van.”

Focus op de atleten

Verdeeldheid is geen ziekte van de regio’s, ook Vlaanderen deelt in de malaise. Pol Rowe geeft het voorbeeld van de tienkampers: “We hebben drie toppers: Hans Van Alphen, Niels Pittomvils en Thomas Van der Plaetsen. In plaats van alle kennis samen te leggen, heeft elke tienkamper een aparte trainingsstructuur en die proberen wij te financieren. Synergie? Haast onbestaande, dus allesbehalve efficiënt.”

Maar nu, de toekomst. Rowe en De Smedt voeren vaak het woord in de werkgroep strategie die straks aan de minister het Topsportactieplan IV moet voorstellen, die dat op zijn beurt moet gaan verdedigen in het parlement. In voorgaande zin ligt al een deel van het probleem besloten, want in een land als Nederland moet de minister zich nooit verantwoorden voor de keuzes van de topsport.

Topsportactieplan III met tien focussporten was geen onverdeeld succes. Voor beide sportdenkers is het duidelijk. Er moet een accentverschuiving komen. Terwijl vandaag structuren en sporttakken zich zonder veel ongelukken vier jaar lang verzekerd weten van hun topsportgeld (zie het voorbeeld van het wielrennen), moet de focus straks liggen op projecten die het programma, de atleet en zijn omkadering centraal stellen.

Pol Rowe: “Zo’n ad-hocbeleid kan niet zonder maximale operationele bevoegdheid. We zullen het ook nooit buiten de sportbond om organiseren, maar we willen wel in die bonden met zo weinig mogelijk en vooral met de juiste mensen goede afspraken maken.”

Eddy De Smedt: “Een eerste voorwaarde is dezelfde taal spreken. Wat is topsport? Wij hebben de lat ooit bij de top acht van Europa gelegd, maar al snel is de achtste plaats in Europa de norm geworden en dat is niet altijd topsport. Die lat moet hoger.”

Pol Rowe: “Als men ons zegt: alleen nog olympische disciplines en mondiale resultaten, ga ik daarin mee.”

Eddy De Smedt: “Dat is de enige manier om hier uit te geraken.”

Prijzenpot in Rio

Atleten die in Rio een gouden medaille behalen, krijgen een premie van 50.000 euro (bruto). Dat maakte het BOIC op de olympische stage in Lanzarote bekend. Zilver is goed voor 30.000 euro, brons levert 20.000 euro op. Daarna daalt de premie tot 10.000 euro (vierde) en 5.000 euro (vijfde tot achtste). Voor de ploegsporten bedragen de premies per atleet 12.500 euro (goud), 7.500 euro (zilver), 5.000 euro (brons), 2.500 euro (vierde) en 1.250 euro (vijfde tot achtste). (Belga)

De lat moet hoger

Spaarkasjes

Gisterenochtend zat de Vlaamse regering samen en hadden de excellenties het onder meer over sport. Nu denkt u: o jee, dit wordt saai, maar bijt even door. We proberen het zo spannend mogelijk op te schrijven. En voor de trouwe Nederlandse volgers van deze rubriek: als u wilt weten waarom we in België weinig klaar krijgen in de sport, leest u ook maar verder.

Vaststelling 1. Vlaanderen subsi- dieert momenteel 65 verschillende sportbonden, waaronder vijf wandel-federaties, twee wielerbonden en een hele rist verzuilde omnisportbonden, al of niet afhankelijk van de mutualiteiten. Om de administratie van al die bonden in stand te houden en te betoelagen deelt Vlaanderen jaarlijks 26 miljoen euro uit en dan is er nog geen meter gesport, maar dat is bijzaak in de sportwoestijn Vlaanderen.

Vaststelling 2. Het federatiedecreet van 2001 heeft enkele uitwassen gekweekt, zoals kleinere bonden die omgerekend per lid maar liefst 50 euro subsidie krijgen van de overheid. Dat decreet subsidieert per lid en per personeelslid en sommige bonden vonden er niet beter op dan maar te blijven aanwerven, want de overheid betaalde toch minimaal de helft van de salaris- kosten. Tegelijk werden leden uitgevonden, omwille van de daaraan verbonden subsidie.

Vaststelling 3. De echte sportbonden, die de hele piramide van recreatie tot top aanbieden, staat het water soms aan de lippen, terwijl nogal wat recreatieve bonden op een smak geld zitten. De namen en de details zijn gekend, maar laten we het voorlopig hierop houden: één recreatieve bond – een vzw nog wel – zit op 3 miljoen eigen middelen en beleggingen en gaat maar door met geld uit de zakken van zijn leden te kloppen, zonder daar veel tegenover te stellen.

Om al het voorgaande en om die spaarkasjes aan te pakken, wil men nu een nieuw federatiedecreet laten goedkeuren. Dat wil – kort door de bocht – één sport, één sportbond. Het landschap rationaliseren met andere woorden, door minder bonden te subsidiëren en tegelijk de overblijvende bonden beter te ondersteunen.

Hoe wil men dat? Door de recreatieve bonden te verplichten om samen te gaan, met bij voorkeur een grote unisportfederatie. Als dat water te diep is, kunnen ze ook met een grote bestaande recreatieve multisportfederatie fuseren, maar liever niet want recreatieve sport hoort in de grote sportpiramide thuis.

Voor beide soorten fusies ligt geld klaar om ze over de streep te trekken en er is een overgangsperiode van vier jaar. Willen ze niet fuseren? Geen probleem, dan is het bewijs geleverd dat ze die subsidie niet nodig hebben en dan is het ook afgelopen met werkingstoelagen voor leden en personeel. In het geval van die ene rijke recreabond bestaat het gesubsidieerd personeel ook nog eens hoofdzakelijk uit familieleden van de stichter.

Tegelijk voorziet het nieuwe decreet in een enveloppe-subsidiëring van de bonden en niet langer in de betoelaging van een eindeloze pool aan personeel, wat wel eens durfde voor te komen. De grote unisportfederaties die er een zak leden bij krijgen, worden verplicht om een laagdrempelig sportbeleid te voeren. Dat wordt een van de speerpunten, samen met een verplichting tot good governance, zoals bestuurders met bewezen competenties.

Om u maar te zeggen: er is over dit decreet nagedacht en het zit goed in elkaar. De oppositie is evenwel tegen, maar dat is normaal want daarom is het oppositie. De CD&V is ook tegen en dat is niet normaal. Het is zelfs dom, maar de CD&V is al zelden slim geweest als het om sport gaat, te beginnen in de jaren 70 toen ze sport bij cultuur onderbracht.

De drempel om een erkende en gesubsidieerde recreatieve multisportfederatie te kunnen worden, ligt in het ontwerp van decreet bij 30.000 leden en vijf aangeboden sporten met elk minimaal duizend leden. De CD&V wil daar 10.000 leden van maken, op verzoek van de bevriende recreabonden die het niet om de sport gaat, maar om het veiligstellen van hun beleggingen en spaartegoeden. Die ene hele rijke recreabond is er helemaal niet gerust op en is al begonnen met het uitdelen van gigan- tische bonussen aan de eigenaarsfamilie.

Met tien medailles op EK’s en WK’s in 2015 scoort België na uiterst zwakke jaren minder slecht dan verwacht. Opmerkelijk: slechts vier van die tien medailles komen van Vlaamse sporters; vijf zijn behaald door migranten(kinderen).

Tussen 20 en 26 november kan Evi Van Acker nog scoren op het WK in Oman, en voor een elfde medaille zorgen, maar de tussentijdse balans voor 2015 oogt minder slecht dan andere jaren. Het was even wachten op de eerste Belgische medaille op Europese of wereldkampioenschappen in olympische disciplines, maar eind mei scoorden twee genaturaliseerde Marokkaanse jongens prima op het WK taekwondo in Chelyabinsk en beten zo de spits af.

Van 2003 is het geleden dat Belgische sporters in een pre-olympisch jaar tien mondiale en/of Europese medailles wonnen in sporten of disciplines op de olympische agenda. Dat is nog steeds minder dan middelmaat want in 1999 pakte België nog veertien plakken en vier jaar eerder zelfs negentien. Atlanta 1996 werden niet toevallig de meest succesvolle naoorlogse Spelen met zes medailles waarvan twee keer goud. Nadien ging het bergaf met als dieptepunt Londen 2012, toen drie medailles werden gewonnen maar geen goud.

De resultaten behaald in een pre-olympisch jaar correleren met de prestaties op de Spelen. Uit de grafiek hierbij blijkt dat elke drie medailles in een pre-olympisch jaar goed zijn voor één olympisch podium. België mag dus hopen op drie tot vier medailles en dat is ook wat het Nederlandse sportdatabedrijf Infostrada voorspelt. Zij pronostikeren België op vier medailles, maar geen goud: wel twee keer zilver en twee keer brons. Hoe goed hun voorspelling is, zullen we volgend jaar zien. Nederland zou volgens Infostrada in Rio 34 medailles moeten winnen, maar liefst een stijging van veertien stuks.

Nieuwe Belgen

België moet zich met drie of vier olympische medailles overigens niet op de borst slaan, want met ons bnp en meer dan elf miljoen inwoners zouden we altijd tien medailles moeten kunnen winnen. Toch lijkt beterschap op komst, want nooit eerder zijn meer dan de helft (vijf van de tien) Belgische medailles behaald op een wereldkampioenschap.

Daarbij meteen deze kanttekeningen. Onze oogst van 2013 tot en met 2015 – de drie jaren tussen twee Olympische Spelen – bedraagt in totaal 22 medailles als we de onterecht afgenomen medaille van Van Snick in 2013 (doping, maar vrijspraak) erbij rekenen. Dat is historisch laag want zelfs in de erg zwakke aanloopjaren naar Londen haalden we 24 plakken. We zijn ver verwijderd van de 41 en 39 medailles onderweg naar Atlanta 1996 en Sydney 2000.

Andere bemerking: twee judomedailles werden door dezelfde atleet behaald (Toma Nikiforov) en de taekwondoka’s hebben op de Spelen minder gewichtscategorieën dan op het WK. Vooral voor wereldkampioen Jaouad Achab, die vijf kilo zwaarder moet vechten, is dat een behoorlijke domper.

Opvallend dit jaar is de sterke aanwezigheid van eerste-generatiemigranten (Achab, Ketbi in taekwondo en Nikiforov in judo) of een kind van migranten (discuswerper Milanov). Het is een tendens: ook vorig jaar toen Nafi Thiam en Jaouad Achab de helft van de medailles wonnen, waren eerste- of tweede-generatiemigranten aan het feest. In de vorige olympiades moest je die nieuwe Belgen nog met een vergrootglas zoeken. De in Burkina Faso geadopteerde Elodie Ouedraogo (zilver in Peking op de 4×100 meter) is voorlopig nog steeds de enige Belgische olympische gemedailleerde met roots in een ander land, maar daar zou in Rio verandering in kunnen komen.

Vlaanderen onder

Het marktaandeel van België in de podiumplaatsen bij olympische disciplines op de Spelen, EK’s en WK’s is ten opzichte van de internationale concurrentie gedaald. Terwijl we in 2004 nog goed waren voor 0,8 procent van de prijzen, bodemden we vorig jaar tot 0,5 procent. In 2015 stegen we weer naar 0,6 procent, maar dat was vooral te danken aan de Franstalige atleten, die zes van de tien Belgische medailles wonnen.

Bepaald verontrustend voor de Vlaamse topsportpolitiek is het afnemend belang van de Vlaamse sporters op de internationale podia. Terwijl Vlaanderen drie keer meer investeert in topsport dan de Franstalige gemeenschap, konden maar vier door Vlaanderen gesteunde sporters dit jaar een medaille winnen. Twee haalden een EK-podium (Dirk Van Tichelt in judo en Elke Vanhoof in BMX) terwijl Jaouad Achab het enige WK-goud van 2015 won in taekwondo en discuswerper Philip Milanov tweede werd op het WK atletiek.

Ondanks een verdrievoudiging van de topsportbudgetten deze eeuw, halveerde het Vlaams marktaandeel in de internationale medailles de laatste acht jaar. In de olympiade 2000-2004 tekende Vlaanderen nog voor driekwart van de Belgische medailles, maar vanaf 2012 halen de Franstaligen structureel meer podiumplaatsen dan de Vlamingen. Ook in de top acht is de Vlaamse achteruitgang merkbaar, maar minder uitgesproken. Terwijl Vlaanderen 15 procent inleverde, heeft Franstalig België zijn top achtplaatsen in acht jaar tijd verdubbeld. Conclusie: in absolute getallen levert Vlaanderen voor de Belgische oogst nog wel de helft meer top achtplaatsen dan Franstalig België, maar om goud, zilver en brons stak het zuiden van het land ons dit jaar de loef af.

Ten eerste van die flauwe plezante uit Aalst, de 27-jarige J. B., die toevallig twee jaar geleden aan het nummer van Bob Peeters was geraakt en bij wijze van grap toen een sms stuurde als Georges Leekens. En dat nog een paar keer herhaalde en tot zijn ongetwijfeld erg grote vreugde vaststelde dat Bob Peeters telkens gretig antwoordde, ongetwijfeld blij met de interesse van zijn oudere collega.

Ten tweede die van Georges Leekens, die om zo’n sms te sturen naar zijn voorganger, anderhalve week doorging voor een harteloze met het EQ van een graszode. Terwijl hij dat juist niet is, maar wie gelooft dat nog. Ik vond die sms ook raar, maar ook niet geheel onwaarschijnlijk want als hij echt was geweest, was hij misschien zelfs goed bedoeld. Georges Leekens zou nu zijn klacht hebben ingetrokken. Excuses volstaan, maar dat vind ik dan weer dom. J.B. uit A. heeft zich op verschillende momenten de afgelopen twee jaar G.L. uit H. gewaand of zich alvast sms-gewijs voorgedaan áls. Dit is al bij al een vorm van identiteitsdiefstal.

Ten derde van Bob Peeters, die zich misschien de moeite had kunnen nemen om te checken of het nummer waarvan de sms was verstuurd wel dat van Leekens was. Alleen moet je in Bob Peeters zijn schoenen staan om te beseffen dat je op dat moment overal spoken ziet en absoluut geen zin hebt om uitgerekend nu even te checken of het nummer waarvan al twee jaar sms’jes zijn gestuurd, wel het echte gsm-nummer van Leekens is.

Die sms laten lezen om zijn verongelijktheid extra in de verf te zetten, was dan weer wel een beetje onhandig van Peeters. Speelt sms- verkeer zich niet min of meer in de privésfeer af zoals briefgeheim? Les: een sms moet je niet zo maar aan iedereen laten lezen. Ook hier weer, je zult maar in de schoenen van Peeters staan.

Ten vierde, van de journalist(en) die de sms hebben gezien. Die hadden zich iets afstandelijker moeten opstellen. Inzake journalistieke reflex overstijgt dit natuurlijk het van buiten leren van de ruit met de punt vooruit of achteruit van de Belgische eersteklassers, maar niettemin. Hadden die journalisten dan moeten checken of dat wel het nummer van Georges Leekens was? Dat is een lastige, maar in hun bloeddorst om deze onmens te ridiculiseren, zijn ze bepaald onzorgvuldig geweest.

Ook hier geldt: elke journalist heeft die fout wel eens gemaakt en wie vrij van zonden is, werpe de eerste steen. In de literatuur heet dat confirmation bias, of de neiging om informatie zo te interpreteren dat die het eigen geloof of hypothese goed uitkomt. Een stapje verder is framing, een interpretatie van een verzameling anekdotes en stereotypen die moeten dienen om gebeurtenissen te begrijpen of om er een antwoord op te bieden. Je filters worden dan verstoord door vooringenomenheid.

De brandstof van de sportpers en al helemaal de voetbalpers is precies vooringenomenheid. Een trainer is helemaal slecht of helemaal goed. Een speler kan er niks van, of is bovenaards. Een ploeg kan fantastisch voetballen of niet voetballen. Make a hero, break a hero. Zwart of wit. Voorvallen als deze sms-gate zullen niet van aard zijn om de deuren bij de clubs, de spelers en de trainers nog wat wijder open te zetten. Integendeel, en bij het volgend praatje dat ik zal houden voor sporters of hun entourage is de zaak-Bob Leekens alvast een paar slides waard. Mijn gage heb ik bij deze aangepast, want met de gaffels van de laatste jaren ben ik in een uurtje niet meer klaar.

Ten slotte, niet om niemand op ideeën te brengen, maar op Google Play kun je Spoof my Textmessage downloaden, een app waarmee je tekstberichten kunt sturen met een zelfgekozen nummer. Ik weet niet of het voor iOS of Android bestaat en het kost een cent, maar sowieso is dit nog maar eens het bewijs: de apocalyps is nabij.

Naast de grote Allianz Arena in Duitsland is er ook nog een Allianz Riviera voor 35.000 man, een schitterend bouwwerk in de heuvels achter Nice, waar de plaatselijke ploeg in voetbalt. Arena en Riviera zijn nieuwbouwstadions die heel erg op elkaar gelijken. Voorts zijn er nog het Allianz Stadium in Sydney waar 45.000 man in kunnen, Allianz Parque in Sao Paulo voor 43.000 toeschouwers, en het helemaal niet bekende Allianz Park in Londen voor 10.000 rugbyfans, maar dat waren bestaande stadions.

Maar hé, is Allianz vorig jaar niet ineens sponsor geworden van RSC Anderlecht, de voornaamste huurder van het stadion? Misschien wordt het wel de Allianz Euro Temple in Brussel. Met de nadruk op misschien. Meer risky business dan dit Eurostadion is niet denkbaar, maar dat heb je nu eenmaal als je als grootstad met zoveel andere noden en prioriteiten te allen prijze een veel te groot stadion wil bouwen, op een grond die niet van jou is en waarvoor andere overheden hun fiat moeten geven.

Uitgerekend in Brussel, de stad waar niets lukt en alles in het honderd loopt, het metropooltje van ocharme 1 miljoen mensen dat niet eens één bestuurlijk geheel is, moet straks dat stadion verrijzen. En niet zomaar een stadion, maar een tempel voor 60.000 man,
dat alles in recordtempo gebouwd met een bouwheer die in Gent heeft bewezen niet van de makkelijkste te zijn en – om het extra gecompliceerd te maken – ook nog eens op vijandelijk grondgebied. Bonne chance, veel geluk. Het is niet te hopen, maar de kans dat we ons in 2020 onsterfelijk belachelijk maken voor heel Europa met een stadion dat er niet zal staan, is veel groter dan dat we er tegen die tijd in voetballen.

Het is ook een raadsel waarom men vasthoudt aan 60.000 toeschouwers voor dat nieuwe stadion. Gaan we echt bouwen op maat van een finale van een Europees kampioenschap of is het bedoeling dat we nog voor het pensioen van schepen Alain Courtois een Champions League-finale naar Brussel halen? Voor Anderlecht alleen is dat stadion alvast veel te groot. Behalve concerten en misschien de Rode Duivels kan alleen de Memorial Van Damme in een goed jaar misschien 60.000 tickets verkopen, maar uitgerekend dat evenement is niet meer welkom.

Dat een atletiekbaan en een voetbalstadion niet samen zouden gaan, is compleet van de pot gerukt en is een van die achterhaalde premissen waar de voetbalwereld een patent op heeft. Een hele infrastructuur afstemmen op dertig dagen gebruik, is economisch en maatschappelijk niet te verantwoorden, maar de arrogantie van de meest gesubsidieerde sport van het land (ik bespaar u de voordelen van het voetbal op vlak van bedrijfsvoorheffing en sociale lasten) is grenzeloos. De domheid van Brussel ook.

Er zijn stadions zat waar de twee functies wel samen gaan. Het Stade de France om er maar één te noemen, is misschien niet het beste voorbeeld, maar ook het Olympic Stadium in Londen, waar volgend jaar West Ham United zal spelen, behoudt zijn atletiekbaan. Meer zelfs, er wordt gewerkt met uitschuifbare tribunes en UK Athletics is in de voetballoze maanden verzekerd van gebruik.

Om alle voorgaande redenen sluit ik mij graag aan bij Jacques Borlée om voor die bulldozers te gaan liggen als het Koning Boudewijnstadion zonder alternatief wordt gesloopt. Het zou een godgeklaagde schande zijn als straks het grootste atletiekstadion van het land verdwijnt ten voordele van een koopcentrum dat een kilometer verderop een megalomaan voetbalstadion moet financieren. De weerstand daartegen kan niet massaal genoeg zijn.

Eurostadion

Niemand in de Jupiler Pro League die weet hoe dat team daar in die uithoek officieel heet, nog minder die weten wie daar nu de plak zwaait, en al helemaal niemand die Royal Mouscron-Péruwelz enig succes gunt. ‘Dat weten we, maar we doen voort op onze manier.’ Beef maar al, Anderlecht, morgen.

“De match vandoage, komd’ ook kieken?” In Le Coin du Stade, het café op de hoek van de Rue de Roubaix en de Rue du Stade, is het anderhalf uur voor de wedstrijd niet druk en de voertaal is er ten behoeve van de vreemde bezoeker gemengd West-Vlaams met veel haar op en Frans, ook met haar op. “Un journaliste flamand… C’est bien, ça. E pintje?”

Joseph is al eeuwen supporter en heeft alle mogelijke clubellende doorstaan. Terwijl de supporters binnen komen druppelen – vaak jonge mensen, helemaal in het rood uitgedost en sommigen bij voorbaat al behoorlijk in de wind – lacht hij om Club Brugge, vijftig kilometer in vogelvlucht naar het noorden. “Ze zijn daar triest dat ze al elf jaar niets meer hebben gewonnen. Wat waren ze boos toen ze hier kwamen verliezen met 2-1. Maar waarom? Ze zijn nog nooit dood geweest. Wij wel, al meer dan een keer, en elke wedstrijd is voor ons een feest.”

Zoals afgelopen dinsdag, thuis tegen Westerlo. Nou ja, feest: 1.500 toeschouwers in een stadion voor ruim 10.000 mensen, twee tribunes bleven zo goed als leeg en in die ene achter het doel hadden zich 35 Westerlo-fans verzameld. Die juichten in het begin van de wedstrijd bij de 0-1 en aan het eind, bij de ultieme 2-2. Van verslagenheid bij het thuispubliek was geen sprake, het glas bleef halfvol bij de 0-1 en ook na het eindsignaal.

De harde kern heet Les Hurlus, net als de club genoemd naar protestantse raiders uit de zestiende eeuw die de streken rond Lille en Moeskroen onveilig maakten. Professioneel aangevuurd door een menner met de rug naar het veld, zorgden ze in het kille Le Canonnier toch voor enig animo. De spelers werden na de wedstrijd gegroet. “Ze doen ook hun best, nietwaar, en het is te hopen dat le comité dat ook doet.”

‘Le comité’, het bestuur, daar heeft men in Moeskroen en wijde omstreken niet al te veel vertrouwen meer in. In de eigenaars nog minder. Royal Excelsior Mouscron heette het team dat in 1996-97 voor het eerst in de clubgeschiedenis zou promoveren naar eerste klasse. Dat viel niet toevallig samen met de komst van Georges Leekens, maar nog meer met die van de Doelstellingen I-subsidies van de EU voor Henegouwen. In totaal zou de achtergestelde regio in tien jaar tijd tussen de 2,5 en 3 miljard euro opstrijken, en met de kruimels die van tafel vielen werd en passant ook de plaatselijke voetbaltrots uitgebouwd.

De club zou veertien jaar in eerste klasse blijven, tot het faillissement in 2010. In de eerste vier seizoenen, de hoogdagen van het Europees geld, eindigde de club een keer derde en twee keer vierde. Vanaf 2001 werd de Europese subsidie afgebouwd en na 2002 eindigde de club op een seizoen na altijd in de rechterkolom.

Wie is de baas?

Na het faillissement verdween de naam Royal Excelsior Mouscron en ook het stamnummer 224. Wat ervan overbleef ging op in RRC Péruwelz, maar wel in vierde klasse. Daar begon de fusieclub aan een steile opgang en de promotie naar eerste klasse op het einde van het seizoen 2013-2014 als Royal Mouscron-Péruwelz, een filiaal van de rijke buren van Lille OSC, was bijna een vergiftigd geschenk.

RMP werd dat seizoen het lelijkste eendje van het Belgische topvoetbal: niemand wilde het vreemdelingenlegioen op noppen uit Moeskroen erbij, ook al omdat er zes Belgen op het wedstrijdblad stonden omdat ze Belg waren en niet omdat ze verondersteld waren te voetballen, op Pieter-Jan Monteyne na.

Nadat moederclub Lille vertrok, kon voorzitter Edward Van Daele op zoek naar nieuwe investeerders. Die vond hij eerst in een sultan uit Oman, ene Qaboes bin Said Al Bu Said, waarna dat weer een doodlopend straatje bleek. Daarna kwam Gol International, het bedrijf van de Israëlische makelaar Pini Zahavi en zijn Duits-Albanese collega Fali Ramadani, op de proppen. Toen die 90 procent van de aandelen verwierven, vermoedde men daarin een zet van Chelsea dat een filiaal op het vasteland wilde en een uitstalraam voor buitenlandse import. “Eén jonge Chelsea-speler loopt nu rond bij ons”, zegt algemeen manager Roland Louf. “Cristian Manea uit Roemenië. We zijn geen filiaal.”

Zahavi en Ramadani vertonen zich zelden in Moeskroen, maar werken elk met hun tussenpersonen, respectievelijk de Braziliaan Humberto Paiva en de Kroaat Yuri Selak die beiden de titel van sportief directeur dragen. “Het is niet duidelijk wie hier nu de sterke man is”, zegt een bron binnen de club. “Maar doet dat ertoe?”

Trainer Cedomir Janevski haalt de schouders op. Duidelijkheid zou hem wel goed uitkomen, is de indruk, maar hij klaagt niet. Janevski is dankbaar, en zoals Hugo Camps hem deze week omschreef is hij every inch a gentleman. Als trainer wellicht soms de juiste man, maar haast nooit op het juiste moment en op de juiste plaats. Zo zat hij vorig jaar een heel seizoen met zijn vingers te draaien.

“Ik had destijds mijn contract ingeleverd als bondscoach van Macedonië om dichter bij mijn gezin trainer te worden in Bergen, maar het voorbije jaar zat ik thuis. Na veel afwijzingen twijfelde ik of ik niet weer naar het buitenland zou gaan. Toen hoorde ik dat Johan Walem Moeskroen niet zou trainen, maar wel KV Kortrijk, waar ik ook in beeld was. Ik heb mijn kandidatuur gestuurd en een paar dagen later hadden we een deal.”

Gefrustreerd

Het bericht is nog steeds terug te vinden op de website van Het Nieuwsblad: ‘Moeskroen ontslaat Janevski’. Datum: 1 september 2015. Zes speeldagen ver had RMP 2 op 18 en ging het alarm op rood. “Ik kreeg een telefoon van René Verheyen: ‘Wat lees ik nu Cedo, je wordt ontslagen?’ Ik wist nergens van. Ik kwam op de club en ik heb rondgevraagd wie dat had bevestigd. Niemand. Vreemd.”

Hij bleef rustig verder werken, en na de interlandbreak volgde op 11 september de verlossing: 2-1 thuis tegen Club Brugge, al kwam de gelijkmaker er na buitenspel. Een week later ging Lokeren thuis voor de bijl en nog een week later werd de leider uit Oostende op 2-2 gehouden. In de laatste zeven wedstrijden verloor het alleen van AA Gent thuis (met onkans) en haalde het 12 op 21.

Janevski: “Onze kern is nog niet top. Spelers genoeg, hoor: ik heb er 35. Er zijn er nog vijftien komen aanwaaien net voor de transferdeadline, de meesten zonder matchritme. We proberen die met aparte trainingen klaar te stomen. Het is geen toeval dat we nogal wat doelpunten tegen krijgen in de laatste kwart van de wedstrijd.”

Het cv van Cedo Janevski oogt tragisch, maar niemand moet medelijden met hem hebben. Een beetje meer respect voor zijn kunnen – met name bij de clubleiders – zou hij wel op prijs stellen. “Ja, het heeft mij ooit gefrustreerd dat ik niet meer kansen kreeg. Toen ik overnam van Emilio Ferrera en met Club Brugge de beker won (in 2007), waardoor we ons Europees kwalificeerden, had ik aan de voorwaarden voldaan en hadden ze mijn contract volgens afspraak moeten verlengen, maar ze kozen voor Jacky Mathijssen. Ik ging dan naar Gent als assistent van Trond Solied en toen die naar Heerenveen vertrok, vroeg het bestuur van Gent hem uitdrukkelijk om mij niet mee te nemen, want ze wilden met mij doorgaan als T1. We praatten en toen stopte het: ik zou te duur zijn geweest. Even later namen ze Michel Preud’homme.

“Vorig seizoen had ik contact met Cercle Brugge, voor de play-offs, maar ze namen Dennis van Wijk. Dit seizoen was ik in beeld bij Kortrijk, maar toen namen ze Johan Walem. Telkens worden afgewezen, het gevoel dat niemand je wil, is behoorlijk vervelend, maar ik zal daarom als mens niet veranderen. Ik denk dat ik mezelf niet goed verkoop. Ik zie collega’s die amper drie weken zonder club zitten, alweer ergens anders opduiken, of als analist meteen mogen aanschuiven.”

Sinds 2000 is de geboren Joegoslaaf uit Macedonië trainer in het profvoetbal. Met Club Brugge, Rode Ster Belgrado, Enosis Neon Paralimni en Ethnikos Achnas, beiden uit Cyprus, bondscoach van Macedonië, Bergen en nu Mouscron-Péruwelz is zijn cv goed gevuld. Die laatste is de eerste Belgische club waar hij de volledige voorbereiding kan overzien.

Vijftien nationaliteiten

“Ik ben een crisistrainer. (denkt na) Maar ik heb pech gehad. Bij Club had het helemaal anders kunnen uitdraaien en dan was ik gelanceerd als trainer. Hadden we tegen Anderlecht thuis de 2-0 kunnen vasthouden, dan eindigden we wellicht nog derde en mocht ik wellicht blijven. Ik had ook wat egoïstischer moeten zijn en meteen een contract van anderhalf jaar moeten vragen. Ik ben een paar keer belogen en heb nu minder vertrouwen in mijn medemens: bij mij is een woord een woord en ik ben nooit hypocriet. In het voetbal is dat vaak andersom.”

Met wat hij nu presteert met Royal Mouscron-Péruwelz valt hij op. Orde scheppen in de chaos, incasseren maar toch rustig blijven, structuur brengen in het spel en één voor één jonge jongens inpassen zoals hij dat vijf jaar bij Club als beloftentrainer deed. Ten slotte met verzorgd spel grote clubs de duvel aandoen: Oostende gelijk, Club Brugge en Genk geklopt, die laatste zelfs met 0-4.

Bescheidenheid siert deze man, maar zijn fierheid is hem gegund: “Het is een mirakel wat we met deze jonge groep hebben verwezenlijkt: veertien punten uit dertien wedstrijden, na twee punten uit de eerste zes. Ik had geen ploeg toen ik op 15 juli met de training begon. De eerste vier speeldagen had ik vijftien spelers. Zahavi en Ramadani kwamen nadien. In augustus vroeg het bestuur me naar de gewenste spelersprofielen. Vervolgens kwam het met een eerste lijst met beschikbare spelers. Daar stonden mooie namen op: Nuno Reis, Leon Bailey die in Genk zit, en zelfs een Braziliaan van de nationale ploeg.

“Uiteindelijk is geen enkele speler van die eerste lijst gekomen. Toen kwam een tweede lijst. Testen? Geen sprake van: dat waren de spelers met wie ik het zou moeten doen. Een aparte manier van werken, maar er waren wel ineens nieuwe spelers. De laatste dag zijn Oussalah en Hubert nog overgekomen van Gent, en een nieuwe keeper en spits.

“We hebben nu vijftien nationaliteiten in onze ploeg. Om de kliekjes tegen te gaan en ze met elkaar te doen communiceren heb ik de spelers na een paar dagen verplicht om door elkaar te gaan zitten bij het eten. Geleidelijk herstellen we ook weer het contact met de gemeenschap. Toen Lille hier de plak zwaaide, kwam de ploeg alleen over de grens om te spelen. Nu gaan we ook al eens naar de cafés rond het stadion voor een supportersavond.

“Tegelijk zijn we ook bezig met het opkalefateren van onze ruimtes. Met vrijwilligers hebben we het bureau van de staf ingericht. De spelers hebben nu een eigen spelershome, matrassen om te rusten, en eigen lockers. We trainen met Polars en er is een videoanalist.”

Vorig seizoen kende Mouscron-Péruwelz, dat volgend jaar overigens Royal Excel Mouscron zal heten en op zoek is naar een nieuw logo, ook een sterke eerste ronde. Na Nieuwjaar begonnen de spelers aan hun eigen toekomst te denken en werd nog 2 op 33 gehaald. Algemeen directeur Roland Louf was net begonnen toen Lille OSC aan het eind van het seizoen vertrok: “Er was niets meer. De hele staf, bijna de hele administratie en het commercieel departement waren vertrokken. We hadden nog vier spelers onder contract. Maar we hebben rustig voortgewerkt.”

Janevski: “Is dit de moeilijkste job ooit? Het is alleszins niet makkelijk. De stemmingmakerij stoort me een beetje: ‘het lelijke eendje’, ‘degradatiekandidaat nummer één’, ‘Janevski met zijn klein contract’, al die onzin die ik moest lezen. Deze week stond in de krant dat Sergio Conceição kandidaat was om mij op te volgen. Beter niet lezen? (lacht) Ik heb de krant om op de hoogte te blijven van wat er omgaat in onze sport, en ik kan die ene pagina die over ons gaat toch niet uit de krant scheuren?”

Gewaarschuwd door krantenberichten, heb ik deze week De Zevende Dag van vorige zondag nog eens herbekeken omdat in het sportblokje Georges Leekens te gast was. De neutrale kijker zonder veel voorkennis zal niets hebben gemerkt, maar ik kreeg een ongemakkelijk gevoel toen het onderwerp Lokeren aan bod kwam. Ik had hem willen horen zeggen: “Laat een jonge collega als Bob Peeters hier maar uitkomen.” Dat zei hij niet. De beslissing was de vorige avond na de nederlaag tegen OHL al gevallen, weten we nu.

Op de terugweg van een loopje diezelfde dag, vroeg ik mij af of Lokerens sportief directeur Willy Reynders mij nog zou kennen nadat we ooit eens lang geleden een sportquiz hadden gespeeld, een team van sportjournalisten tegen een team van voetbaltrainers. Het zal aan die ene oplopende straat hebben gelegen en het effect op de zuurstoftoevoer naar mijn hersenen, maar ik speelde heel even met het vermetele idee om hem te bellen en hem ongevraagd de raad te geven Georges Leekens niet te nemen als vervanger voor Bob Peeters.

Omwille van Bob Peeters? Een beetje, maar die is oud genoeg om voor zichzelf te zorgen. Meer omdat ik bezorgd ben voor Georges Leekens en dan niet omdat hij Lokeren niet zou aankunnen. Ik heb Leekens zien functioneren in Tunesië vorig jaar. De energie spatte eraf, hoewel de werkvoorwaarden allesbehalve ideaal waren: een klein salaris en een klein appartement en toch trok Georges elke dag lachend richting een voetbalbond waar niets nog leek te werken, tenzij dan tegenwerken.

Mitspieler willen we allemaal zijn, maar er zijn grenzen en dus heb ik niet gebeld naar Reynders. Mijn bezorgdheid had ik twee weken geleden wel al persoonlijk tegen Georges Leekens geuit en hij gaf mij toen gelijk, maar niet zo volmondig als ik had verwacht. Het was een mooie herfstochtend, ik was op de koffie gegaan, zijn vrouw stond op het punt naar de fitness te vertrekken en hijzelf bleef thuis.

Ik ben er al ontelbare keren geweest, maar nu gaf hij mij ongevraagd een rondleiding door zijn huis. De details zijn privé en laten we het hierop houden: Georges heeft het voor elkaar. Maar hij mag dan 66 zijn, pensioen is niets voor hem. Thuis in een mooi huis zitten in een mooi dorp en af en toe uitgenodigd worden bij Play Sports of VTM of om de week koffie drinken met een thuiswerkende buur- journalist, nog minder.

“Zo wil ik niet stoppen,” zei hij terug aan de keukentafel. “Ik moet nog één keer iets doen.” (Hetzelfde zinnetje had ik gehoord in 2012 na het ontslag bij Club.)

“Ja”, zei ik, “maar als ik jou was, zou ik Lokeren toch niet doen want dan krijg je weer dat gezeik met de pers zoals toen met de Rode Duivels.”

“Neen”, zei hij. “Dat zou geen goed idee zijn. Er zijn wel wat nationale ploegen die iemand willen.”

En dan tekende Hamdi Harbaoui voor Lokeren. Toen Leekens bondscoach was van Tunesië heeft hij hemel en aarde bewogen om de spits weer voor het nationale team te laten spelen. Harbaoui had wat onaardige dingen geroepen over zijn ploegmaats en over de bond en toen hij zich moest excuseren, lukte dat niet zo goed en beledigde hij de bond nogmaals, waardoor het einde verhaal was. Leekens bleef echter proberen en Harbaoui weet hoezeer zijn nieuwe coach toen zijn nek heeft uitgestoken voor hem. Met Harbaoui kwam Tunesië deze week naar Georges en zo is ook dat cirkeltje nu rond.

Aan de seniliteit van Roger Lambrecht moeten geen woorden meer worden verspild, maar geen kwaad woord over buur Georges, de man van de ondoorgrondelijke wegen. Net zoals met de Rode Duivels en Club in 2012 – ook dat werd hem afgeraden door al
zijn naasten – heeft hij ook nu weer zijn goesting gedaan. Dat is zijn volste recht, net zoals het mijn volste recht is om hem er bij het volgende koffiebezoek op te wijzen dat het na 31 jaar trainerschap erop of eronder is voor de trainer Georges Leekens. Of hij lukt en wordt de puinruimer par excellence, de betrouwbare Bob van de ploegen die de weg kwijt waren. Of hij mislukt en zijn mooie carrière zal worden vergeten. Erger nog, dan dreigt hij te worden neergezet als een oude clown die nog wilde maar het niet meer kon en die een jonge trainerscarrière van een andere Bob heeft geknakt.

26-10-2015-De-Morgen-p26-Bob-Leekens-column-single

‘MPH’ was met andere woorden een welgekomen opener van een nieuw seizoen, maar wie heeft gekeken? Het huis op Eén had Luc Appermont en op 2BE was er Champions League. Club Brugge-supporters die niks met VTM hebben misschien? Gelukkig is
er dat uit-gesteld kijken. En jawel, Karakters is wel al eens flauw geweest, maar dit was een interessante inkijk in het leven van een getormenteerde trainer die door het bos zoveel bomen ziet dat hij bos noch bomen meer herkent en anderen verwijt dat ze wel een boom zien, hoewel ze niet zo vaak als hij in zijn bos rondlopen. Als voorgaande ingewikkeld klinkt, dat ligt aan de voetbaltrainers die het spel voetbal – toeval met een b – veel te gecompliceerd maken.

Een bijgedachte tussendoor: het is geen geschenk om kritische sportjournalistiek te moeten bedrijven, als onder het mom van peilen naar de diepste zielenroerselen een autohagiografie ook een optie is. Met andere woorden: waarom zou een sportman of een trainer nog een interview willen geven aan een magazine of een krant als hij ook voor Karakters wordt gevraagd?

De interviewer straalt dankbaarheid uit, de geïnterviewde wordt weinig in de weg gelegd en als Ben Crabbé begint over iets wat misschien minder leuk zou kunnen zijn, verontschuldigt hij zich halvelings. Maar zo is Ben Crabbé: altijd aardig, altijd opgewekt, altijd enthousiast, het glas halfvol, zeker niet halfleeg. Daarom is hij ook geen sportjournalist. Dat heeft zo zijn voordelen, in de eerste plaats voor hemzelf welteverstaan, want al bij al is Karakters voor de sportjournalistiek toch een heel klein beetje stielbederf.

Jaloers op Ben Crabbé? Dat nu ook weer niet. Tegen mij moeten ze niet beginnen over het verband tussen auto’s juist parkeren en winnen. Over altijd hamburgers de dag voor de wedstrijd. Over de juiste trainersband op de juiste manier aangereikt. En kruistekens, een intensief gebruik bij de Preud’hommes zo blijkt, hoeven ook niet.

Ik hoorde vol ongeloof hoe bijgeloof geloof werd, omdat (sic) “die rituelen misschien het laatste half procentje verschil zouden kunnen maken”. Had ik tegenover Michel Preud’homme gezeten op een terras, en de laatste keer was in de Pêcheur in Deurle, dan had ik gevraagd waar en wanneer hij op zijn hoofd was gevallen. En hij zou niet boos geworden zijn, want Preud’homme buiten het voetbalstadion kan wel wat weerwerk aan.

Zijn meest opvallende stelling luidde, kort samengevat: “Wie niet van 7.00 tot 22.00 uur op de club is en wie niet 24 uur aan voetbal denkt, mag mij niet in vraag stellen.” Een mooie opvolgvraag had kunnen zijn: zou het niet kunnen dat juist wie er niet middenin zit,
het op den duur beter ziet dan jij, die verteerd door angsten en bijgeloof en op de huid gezeten door een manager en een voorzitter hoofdzaak van bijzaak niet meer kunt onderscheiden? Maar die vraag werd jammer genoeg niet gesteld en het ging ook niet over de wenselijkheid of een voorzitter wel bij de tactische besprekingen moet zitten. Dat laatste had Michel Preud’homme bijvoorbeeld kunnen ontkennen en dan was daar meteen ook opheldering over ontstaan.

Ten slotte had hij het over de analisten. Later zou hij ook analist worden, grapten zijn kinderen. Revanchist dan eerder, want hij heeft het niet begrepen op trainers die geen ploeg hebben of spelers zonder resultaat die op televisie zijn ploeg en zijn tactiek komen fileren. “Er is een inflatie aan meningen?”, gooide Crabbé hem voor de voeten. “Ja”, zei Preud’homme. Neen dus, er is eerder een inflatie aan programma’s die bewijzen dat er geen meningen genoeg kunnen zijn. Karakters mag er best wezen, maar de heimwee die prompt opwelde na Merci Merckx is nog maar eens groter geworden: Belga Sport, kom terug.